، استاندار خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت رفع موانع و توقف‌های غیرضروری در مرز دوغارون، دستور داد طرح حمل یکسره بار از هفته آینده اجرایی شود و تفاهم‌نامه بین دستگاه‌های مرتبط نیز تا یکشنبه آینده نهایی و عملیاتی شود.

غلامحسین مظفری روز یکشنبه در چهل‌وسومین نشست یکشنبه‌های اقتصادی خراسان رضوی که در محل اتاق بازرگانی مشهد برگزار شد، اظهار کرد: در حال حاضر حمل بار برای خروج از مرز در چندین نقطه با توقف مواجه می‌شود که این مسئله هزینه تمام‌شده ترانزیت را افزایش می‌دهد؛ بنابراین از این پس حمل یکسره بار باید بدون توقف انجام شود.

وی با قدردانی از گزارش جامع ارائه‌شده درباره مشکلات حمل بار در مرز دوغارون، بر ضرورت کار جهادی و فراتر رفتن از چارچوب وظایف اداری تأکید کرد و گفت: با توجه به شرایط خاص کشور، همه دستگاه‌ها باید با اراده‌ای ملی و فرابخشی برای حل مسائل و افزایش بهره‌وری تلاش کنند و تعارض منافع سازمانی نباید مانع پیشبرد امور شود.

استاندار خراسان رضوی با اشاره به اهمیت راهبردی مرز دوغارون افزود: این گذرگاه از پیچیده‌ترین مرزهای کشور است و باید با هم‌افزایی بخش دولتی و خصوصی به مرزی شفاف و روان تبدیل شود؛ در این مسیر، خروجی کار و سلامت فرآیندها ملاک اصلی خواهد بود.

مظفری خواستار تعیین تکلیف موانع موجود برای اجرای حمل یکسره بار در چند روز آینده شد و خاطرنشان کرد: این طرح باید از هفته آینده اجرایی شود و با محوریت اتاق بازرگانی و همکاری دستگاه‌های اجرایی، تفاهم‌نامه مربوط تا یکشنبه آینده نهایی و عملیاتی شود.

وی با بیان اینکه موضوع مرز دوغارون به دلیل اهمیت آن دو هفته دیگر نیز در دستور کار استانداری قرار می‌گیرد، گفت: حتی در سخت‌ترین شرایط باید ورود کالا با دقت و هماهنگی میان دستگاه‌ها انجام شود.

تأکید بر شفافیت فعالیت‌ها و حذف توقف‌های غیرضروری

استاندار خراسان رضوی در ادامه بر ضرورت تأمین امکانات و زیرساخت‌های مورد نیاز کارکنان مستقر در مناطق مرزی تأکید کرد و گفت: کارکنان دستگاه‌های دولتی در مناطق مرزی باید از امکانات متناسب با نیازهای کاری خود برخوردار باشند و همکاران دستگاه‌های دولتی مرتبط با مرز نمی‌توانند همزمان در جای دیگری فعالیت داشته باشند.

مظفری شفافیت در دریافت هزینه خدمات را از اصول مهم فعالیت‌های اقتصادی و اداری دانست و افزود: باید مشخص باشد هر هزینه در قبال چه خدمتی دریافت می‌شود.

وی با تأکید بر اصل جریان بی‌وقفه کالا در مرز اظهار کرد: اگر پلمب گمرکی روی بار انجام می‌شود، نباید خدشه‌ای به آن وارد شود و در موارد استثنایی نیز تنها با وجود ظن قوی و دلایل روشن باید اقدام به بررسی مجدد کرد.

استاندار خراسان رضوی هدف اصلی این رویکرد را کاهش زحمت بخش خصوصی و افزایش بهره‌وری ملی دانست و گفت: در شرایط اضطراری و جنگ، اهمیت این موضوع دوچندان می‌شود.

مظفری همچنین با اشاره به ضرورت رفع تعارضات میان دستگاه‌های اجرایی، انجام وظایف در مرز را فراتر از امور اداری و در سطح یک وظیفه ملی، اخلاقی و انسانی توصیف کرد و افزود: بخشی از چالش‌های سال‌های اخیر برطرف شده و اختلافات موجود بیشتر به شیوه اجرا و جزئیات مربوط است.

وی با اعلام ضرب‌الاجل دو هفته‌ای برای بهبود وضعیت مرز دوغارون تصریح کرد: در این مدت باید عملیات اجرایی مشخصی در منطقه شکل بگیرد و اگر وضعیت به شرایط مطلوب نرسید، نباید موضوع رها شود؛ چراکه رفع چالش‌های ساختاری نیازمند پیگیری مستمر است.

استاندار خراسان رضوی همچنین بر هماهنگی دستگاه‌ها و بخش خصوصی برای بهبود زیرساخت‌ها، ساماندهی فضای بصری، ایجاد فضای سبز و تسهیل تردد پیاده در مرز تأکید کرد و خواستار برگزاری چندین نشست کارشناسی میان مدیران دستگاه‌های مرتبط تا نشست بعدی یکشنبه‌های اقتصادی شد.

هوشمندسازی و اصلاح فرآیندها؛ راهکار تحول در مرز دوغارون

مدیرعامل منطقه آزاد تجاری و صنعتی دوغارون نیز در این نشست، هوشمندسازی فرآیندهای مرزی، رفع تداخل‌های قانونی و تعیین تکلیف بازارچه مرزی را از راهکارهای اصلی حل مشکلات این گذرگاه دانست.

محمدرضا مودودی اظهار کرد: موضوع شفاف‌سازی قوانین مناطق آزاد با حمایت‌های انجام‌شده در سطوح ملی، در شورای عالی امنیت ملی، معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری و مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است و امیدواریم ابهامات و تداخل‌های موجود در اختیارات دستگاه‌ها به‌زودی برطرف شود.

وی افزود: بخشی از چالش‌های کنونی مرز دوغارون ناشی از برداشت‌های بخشی سازمان‌هاست و باید با مشخص شدن حدود اختیارات، از موازی‌کاری جلوگیری شود.

مدیرعامل منطقه آزاد دوغارون با تأکید بر اینکه مدیریت این منطقه نباید در امور اجرایی گمرک، پایانه، شرکت نفت و مدیریت ترافیک مرزی دخالت کند، گفت: رسالت اصلی منطقه آزاد، توسعه زیرساخت‌ها و اصلاح فرآیندهاست و امور اجرایی باید به دستگاه‌های تخصصی واگذار شود.

مودودی با اشاره به برنامه هوشمندسازی مرز ادامه داد: هدف نهایی، دیجیتالی کردن تمام مراحل از مبدأ تا مقصد، رصد لحظه‌ای تردد کامیون‌ها و تبادل یکپارچه اطلاعات میان دستگاه‌های متولی است؛ البته ملاحظات امنیتی نیز در این مسیر با دقت لحاظ می‌شود.

وی از آغاز عملیات اجرایی ایجاد دروازه ورودی منطقه آزاد در فاصله ۱۰ کیلومتری مرز طی روزهای آینده خبر داد و گفت: این اقدام زمینه پیش‌ساماندهی کامیون‌ها، بهبود مدیریت ورود و خروج و حل چالش‌های مرتبط با شرکت نفت را فراهم می‌کند.

مدیرعامل منطقه آزاد دوغارون همچنین تعیین تکلیف بازارچه مرزی در مهلت یک‌هفته‌ای را ضروری دانست و افزود: این موضوع برای جذب سرمایه‌گذار در پروژه احداث ایکس‌ری، توسعه زیرساخت‌ها و ایجاد مسیر جدید گمرکی اهمیت دارد.

۱۹ نقطه توقف کامیون‌ها در مرز دوغارون

عضو هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی خراسان رضوی نیز تعدد مراحل کنترل و بازرسی، موازی‌کاری دستگاه‌ها و محدودیت‌های زیرساختی را از موانع جدی فعالیت‌های تجاری و ترانزیتی در مرز دوغارون عنوان کرد.

محمود امتی اظهار کرد: بخش قابل‌توجهی از سرمایه‌گذاری‌های مرزی حاصل فعالیت شرکت‌های بزرگی است که علاوه بر ایجاد زیرساخت در داخل کشور، در بازارهای بین‌المللی نیز حضور دارند.

وی افزود: برخی مجموعه‌های تولیدی استان به‌تنهایی حدود ۴۰۰ واگن و کشنده در اختیار دارند و بیش از ۵۰۰ شرکت حمل‌ونقل نیز بخش عمده‌ای از ترانزیت کشور را با فعالیت در چین، ترکمنستان، امارات و آسیای میانه مدیریت می‌کنند.

امتی با بیان اینکه برگزاری نشست‌های صرف بدون اصلاح ساختار و رویه‌های مرزی گره‌گشا نخواهد بود، تصریح کرد: حضور همزمان چهار مجموعه گمرک، سازمان راهداری، منطقه آزاد و فرمانداری در بخش‌هایی از مدیریت مرز، نیازمند نگاهی ملی و فرابخشی است.

عضو هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی خراسان رضوی با اشاره به بررسی‌های کارشناسی گفت: کامیون‌ها در مرز دوغارون با ۱۹ نقطه توقف و کنترل مواجه می‌شوند، در حالی که تکرار بازرسی‌های مشابه توسط چند نهاد ضرورتی ندارد.

وی پیشنهاد کرد با حفظ کامل نظارت‌ها، این نقاط به پنج ایستگاه مشخص کاهش یابد تا از اتلاف زمان و افزایش هزینه‌های ترانزیت جلوگیری شود.

امتی همچنین مسیر ۴۵ متری موجود را پاسخگوی حجم بالای تردد کامیون‌ها ندانست و پیشنهاد کرد مسیرهای جایگزین، از جمله جاده بالای بازارچه، برای تردد رفت‌وبرگشت یا تفکیک مسیر ورود و خروج عملیاتی شود.

انتقاد از نحوه مدیریت گیت‌های گذرنامه

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان نیز با اشاره به افزایش حجم بار ورودی از بندرعباس به سمت مرزهای ایران پس از انسداد مرز افغانستان و پاکستان گفت: افزایش هزینه‌ها و طولانی شدن زمان توقف کامیون‌ها در مقطعی موجب نگرانی فعالان اقتصادی افغانستان شد، هرچند در شرایط کنونی بخش‌هایی از افغانستان به مسیر ترانزیتی ایران اتکا دارند.

محمود سیادت با تأکید بر ضرورت تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های مستقر در مرز دوغارون افزود: در بازدید از بخش گذرنامه مشخص شد با وجود تکمیل نیروی انسانی، همه گیت‌ها فعال نیستند و از مجموع ۶ گیت، گاهی تنها دو گیت خدمات ارائه می‌کنند.

وی این وضعیت را نشانه ضرورت بازنگری در مدیریت شیفت‌ها و افزایش بهره‌وری نیروی انسانی دانست و گفت: گزارش‌هایی درباره ناکافی بودن حقوق و امکانات کارکنان نیز مطرح شده که نیازمند توجه است.

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان خاطرنشان کرد: در حال حاضر زمان توقف کامیون‌ها به حدود دو شب کاهش یافته، اما نباید این آرامش موقت موجب غفلت از اصلاحات ساختاری شود؛ زیرا با افزایش دوباره حجم بارهای ترانزیتی، احتمال بازگشت ترافیک سنگین وجود دارد.

ضرورت مدیریت یکپارچه و هوشمندسازی تردد ناوگان

مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای خراسان رضوی نیز با اشاره به ماندگاری ناوگان در مرزهای شرقی گفت: در روزهای جمعه به دلیل ارائه نشدن خدمات از سوی طرف افغانستانی و معطلی رانندگان تا روزهای شنبه و یکشنبه، تمایل ناوگان ایرانی برای حرکت به سمت مرز کاهش می‌یابد.

جعفر شهامت با تأکید بر ضرورت هوشمندسازی فرآیندها و کاهش مراجعات حضوری افزود: هماهنگی و یکپارچگی میان دستگاه‌ها، مبنای اصلی مدیریت کارآمد مرزهاست و باید از ظرفیت سامانه‌های الکترونیکی برای شفاف‌سازی و تسریع فرآیندها استفاده شود.

وی همچنین با اشاره به اهمیت امنیت سایبری زیرساخت‌های مرزی گفت: پنج شرکت داخلی نرم‌افزارهای خود را برای بررسی و ارزیابی معرفی کرده‌اند که قابلیت انطباق با سامانه جامع کشور را دارند.

اصلاح فرآیندهای گمرکی و کاهش توقف کالا

ناظر گمرکات خراسان رضوی نیز از رفع برخی موانع قانونی در فرآیند واردات خبر داد و گفت: با پیگیری‌های انجام‌شده در سطح ملی، محدودیت‌های مربوط به ثبت سفارش و تقدم آن بر تشریفات انبارداری برطرف شده است.

رضا راستی تأکید کرد: کالایی که از مسیر قانونی وارد کشور شده و اسناد آن کامل است، نباید با تعدد گلوگاه‌ها و توقف‌های غیرضروری مواجه شود.

وی افزود: می‌توان برای برخی کالاها از ظرفیت پارکینگ‌ها و محوطه‌های مناسب استفاده کرد تا از ورود غیرضروری کامیون‌ها به فرآیندهای متعدد و ایجاد صف و هزینه‌های اضافی جلوگیری شود.

۹۰ درصد مشکلات مرزی با اجرای توافق‌نامه‌ها قابل رفع است

مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان رضوی نیز با اشاره به روند پیگیری مشکلات مرزهای دوغارون و سرخس از ۲۵ خردادماه امسال گفت: بخش عمده کار کارشناسی انجام شده و نسخه اولیه رویه‌های مطلوب گمرکی نیز چهارم مهرماه همزمان با سفر مسئولان گمرک به مشهد تحویل شده است.

سید حامد حسینی افزود: تدوین توافق‌نامه‌های بین‌دستگاهی در مراحل پایانی قرار دارد و با اجرای کامل این فرآیندها، دست‌کم ۹۰ درصد مشکلات موجود مرزی قابل رفع است.

وی تأکید کرد: اجرای این طرح‌ها نباید به سفر رئیس‌جمهور موکول شود و کارشناسی‌ها باید در بازه زمانی مشخص و به‌طور مستقل عملیاتی شوند.

کنترل هوشمند سوخت برای کاهش توقف کامیون‌ها

سرپرست شرکت پخش فرآورده‌های نفتی خراسان رضوی نیز با اشاره به ضوابط کنترل سوخت ناوگان خروجی از مرز اظهار کرد: برای کامیون‌های ایرانی معافیت مشخصی در نظر گرفته شده و سوخت مازاد بر سهمیه، بر مبنای ۹۰ درصد نرخ کشور مقابل محاسبه می‌شود.

احمد واحدیان ابوترابی افزود: با توسعه تجهیزات سامانه‌ای در کانون‌های ترانزیتی، فرآیند ثبت اطلاعات تردد و محاسبات سوخت می‌تواند بدون نیاز به توقف‌های جداگانه ناوگان ایرانی انجام شود.

در پایان این نشست، مدیران گمرک و گذرنامه دوغارون نیز توضیحاتی درباره مسائل مطرح‌شده و تعارض منافعی که به گفته حاضران موجب توقف غیرضروری کامیون‌ها و افزایش هزینه‌های ترانزیت شده است، ارائه کردند.

مقرر شد دستگاه‌های دولتی بررسی‌های لازم را درباره این موارد انجام دهند و نتایج اقدامات و تصمیم‌گیری نهایی در نشست دو هفته آینده یکشنبه‌های اقتصادی خراسان رضوی مورد بررسی قرار گیرد.