، دکتر احد اعظمی، عضو هیئت علمی دانشگاه و مدیر گروه بیماری‌های داخلی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، در نشست هم‌افزایی هیأت پزشکی ورزشی استان اردبیل با تشریح روند شکل‌گیری و تکامل پزشکی ورزشی در جهان اظهار کرد: ورزش از گذشته‌های دور بخشی از زندگی انسان بوده و در ایران باستان نیز ورزش‌هایی مانند کشتی و تیراندازی با مفاهیمی همچون جوانمردی، انضباط و اخلاق همراه بوده است.

وی افزود: در قرن‌های هجدهم و نوزدهم، ورزش‌های سازمان‌یافته گسترش یافتند و با تولد ورزش مدرن، فعالیت‌های ورزشی به تدریج از مرزهای جغرافیایی عبور کردند. در قرن بیستم نیز با توسعه فیزیولوژی ورزشی و شکل‌گیری ورزش حرفه‌ای، نیاز به دانش تخصصی پزشکی در این حوزه بیش از گذشته احساس شد.

اعظمی تصریح کرد: در قرن بیست‌ویکم، ورزش دیگر صرفاً یک رقابت نیست، بلکه به‌عنوان صنعت، علم و سبک زندگی مطرح است و اهدافی همچون ارتقای عملکرد، تأمین سلامت، افزایش نشاط، خلاقیت و بهبود کیفیت زندگی را دنبال می‌کند.

وی با بیان اینکه عوامل مختلفی در عملکرد ورزشکاران تأثیرگذار است، گفت: خواب، تغذیه، روان‌شناسی، بیومکانیک، ژنتیک و داده‌های ورزشی از جمله مؤلفه‌های مؤثر بر عملکرد هستند و نادیده گرفتن هر یک از این عوامل می‌تواند نتیجه نهایی را کاهش دهد.

پزشکی ورزشی نباید منتظر وقوع آسیب بماند

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل با تأکید بر ضرورت تقویت رویکرد پیشگیرانه در ورزش اظهار کرد: یکی از ارکان مهم پزشکی ورزشی، ارزیابی سلامت و آمادگی ورزشی و پیشگیری از آسیب‌هاست و نباید منتظر بمانیم تا آسیب اتفاق بیفتد.

وی افزود: اگر ورزشکاران به‌صورت صحیح آموزش ببینند و فعالیت‌های ورزشی در قالب برنامه‌های سازمان‌یافته انجام شود، می‌توان از بسیاری از حوادث و آسیب‌های ورزشی جلوگیری کرد.

وی، پیشگیری و ارزیابی سلامت را از مهم‌ترین وظایف پزشکی ورزشی عنوان کرد و گفت: ارزیابی سلامت ورزشکاران، استحکام‌سنجی، شناسایی ظرفیت‌های جسمانی و استعدادیابی به‌ویژه در مدارس از جمله اقداماتی است که باید مورد توجه قرار گیرد، چراکه مدارس زیربنای توسعه ورزش و شناسایی استعدادهای ورزشی هستند.

وی ادامه داد: پزشکی ورزشی همچنین باید موضوعاتی مانند سلامت روان، ریکاوری، تنظیم خواب و بازگشت ورزشکار به عملکرد مطلوب پس از آسیب یا شکست را مورد توجه قرار دهد.

حفظ عملکرد پایدار ورزشکار، هدف اصلی طب ورزشی است

اعظمی با تأکید بر اینکه ورزشکار نباید پس از پایان مسابقات یا دوران قهرمانی رها شود، گفت: هدف طب ورزشی، حفظ عملکرد پایدار ورزشکار است و این موضوع باید در تمام مراحل فعالیت ورزشی مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: آنچه امروز در دنیا مطرح است، حفظ سلامت فرد برای تمام طول زندگی است؛ بنابراین ورزشکار حرفه‌ای نیز باید از ظرفیت‌های جسمی خود آگاهی داشته باشد و فعالیت ورزشی متناسب با توانایی‌هایش انجام دهد تا از بروز حوادث جلوگیری شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل با اشاره به اهمیت تأمین آب و تغذیه مناسب در ورزشکاران گفت: رعایت نکردن اصول ساده‌ای مانند تأمین به‌موقع آب می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت داشته باشد و در کنار آن، موضوع مصرف داروها و مکمل‌ها نیز باید تحت نظارت و با رویکرد علمی دنبال شود.

خواب و ریکاوری؛ حلقه مهم عملکرد ورزشکاران

اعظمی تنظیم خواب و ریکاوری را از عوامل مهم در عملکرد ورزشکاران دانست و اظهار کرد: مسافرت‌های طولانی‌مدت، حضور در مسابقات و تغییر شرایط زندگی می‌تواند ریتم بیولوژیک و الگوی خواب ورزشکاران را برهم بزند و در نتیجه عملکرد آنها تحت تأثیر قرار گیرد.

وی با اشاره به تجربه برخی ورزشکاران و قهرمانان افزود: گاهی ورزشکاران در روزهای منتهی به مسابقه یا پس از آن با اختلال خواب مواجه می‌شوند و حتی دردهای شدید، از جمله دردهای زانو، ممکن است در نتیجه فعالیت‌های نامناسب ورزشی ایجاد شود؛ بنابراین باید میان سلامت و کسب موفقیت ورزشی تعادل برقرار شود.

توجه ویژه پزشکی ورزشی به بانوان و سالمندان

اعظمی همچنین بر ضرورت توجه پزشکی ورزشی به نیازهای گروه‌های مختلف جامعه تأکید کرد و گفت: ورزش بانوان نیازمند توجه تخصصی به موضوعاتی مانند چرخه قاعدگی، یائسگی و تغییرات هورمونی است تا زنان بتوانند از فواید ورزش بهره‌مند شوند.

وی ادامه داد: موضوع سالخوردگی نیز باید در برنامه‌های پزشکی ورزشی مورد توجه قرار گیرد و فعالیت فیزیکی افراد در هر سنی باید متناسب با شرایط و توانایی‌های جسمانی آنها برنامه‌ریزی شود.

ضرورت توسعه پایگاه‌های سلامت ورزش در اردبیل

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت آماده‌سازی ورزشکاران حتی برای فعالیت‌هایی مانند کوهنوردی تأکید کرد و گفت: در برخی حوزه‌ها همچنان جای آموزش خالی است و باید با توسعه پایگاه‌های سلامت ورزش، آموزش و ارزیابی‌های لازم پیش از فعالیت‌های ورزشی تقویت شود.

اعظمی شورابیل را یکی از ظرفیت‌های مناسب اردبیل برای توسعه ورزش و سلامت عمومی عنوان کرد و افزود: این مجموعه می‌تواند به‌عنوان یک پایگاه سلامت ورزش مورد توجه قرار گیرد و با ایجاد زیرساخت‌های مناسب، زمینه هدایت مردم و ورزشکاران به فعالیت‌های ورزشی ایمن و متناسب با شرایط آنان فراهم شود.

وی در پایان بر ضرورت سازماندهی گروه‌های پزشکی متناسب با رشته‌های مختلف ورزشی تأکید کرد و گفت: برای توسعه ورزش علمی، باید تیم‌های پزشکی و تخصصی متناسب با رشته‌های ورزشی شکل گرفته و فعالیت آنها از مرحله ارزیابی و پیشگیری تا درمان، توانبخشی، ریکاوری و بازگشت ورزشکار به میدان به‌صورت منسجم دنبال شود.