یک جامعهشناس اردبیلی:
حذف میدانها بدون اصلاح فرهنگ ترافیک نتیجه نمیدهد/اردبیل نیازمند نظم است نه ناظم
جامعهشناس اردبیلی با انتقاد از روند تبدیل میدانهای شهری به چهارراه، گفت: مسئله ترافیک تنها با حذف میدان و ساخت چهارراه حل نمیشود و اگر علائم، خطکشی، آموزش و فرهنگ ترافیک اصلاح نشود، تغییر هندسی معابر صرفاً هزینهکرد منابع خواهد بود.
محمد زینالی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری موج اردبیل با اشاره به تبدیل برخی میدانهای اردبیل به چهارراه اظهار کرد: پدیده تبدیل میدانها به چهارراه قبلاً نیز در شهر اتفاق افتاده بود، اما دورهای دوباره شاهد بازگشت برخی چهارراهها به میدان شدیم و پرسش اساسی این است که مبنای این تغییرات چه بود و آیا واقعاً مطالعات ترافیکی پشت آن قرار داشت یا صرفاً با هدف رفع ظاهری گرههای ترافیکی انجام میشد.
وی با اشاره به تبدیل میدان جهاد به چهارراه افزود: باید بررسی شود که پس از این تغییر، وضعیت تصادفات، گردش خودروها و ایمنی عبور و مرور چه تغییری خواهد کرد، چراکه در تجربه میدان جانبازان، علاوه بر ترافیک ورودی خیابان والی، گردش به چپ پس از تغییر هندسی مسیر دشوارتر شده و بارها شاهد تصادف خودروها در این تقاطع بودیم .
این جامعهشناس با اشاره به تجربه شهرهای دیگر بیان کرد: در برخی شهرها مانند اصفهان حتی در میدانها نیز از چراغ راهنمایی استفاده میشود. بنابراین نمیتوان صرفامیدان را عامل مشکل دانست؛ مسئله اصلی نحوه مدیریت جریان ترافیک و وجود یا نبود علائم و قواعد روشن برای رانندگان است.
فلکه با میدان شهری تفاوت دارد
زینالی با تفکیک مفهوم میدان از فلکه گفت: بسیاری از میادین امروز اردبیل در واقع فلکهای برای گردش خودروهاست و کارکرد اجتماعی و شهری میدان را ندارد، اما دوره طولانی با نام میدان آن ها را شناخته و از طرحها و تندیسهای متعدد برای نمادین کردن این تقاطعها استفاده شده که با توجه به حذف اضطراری آنها به نظر میرسد کارکردی جز تزئین و هزینه نداشتهاند.
وی افزود: میدان در ساختار شهری میتواند محل تعامل اجتماعی باشد؛ نمونه آن میدان نقش جهان اصفهان است که علاوه بر کارکرد شهری، محل حضور و تعامل مردم است، اما در فلکههای امروزی اردبیل چنین تعاملی وجود ندارد و صرفا به مجسمهها و بنرهای تبلیغاتی دور فلکه محدود شده است.
زینالی با اشاره به سابقه میدانهای اردبیل عنوان کرد: میدانهای قدیمی شهر از جمله میدان ترهبار، میدان دام ( مال میدانی) و تزه میدان، میدانهایی بودند که از قدیم با اقتصاد کشاورزی و دامداری که شغل بیشتر مردم بود ارتباط داشتند. اقتصاد سنتی اردبیل نیز بر پایه فعالیتهایی مانند دامداری، چرم، سفال، نجاری و فرش شکل گرفته بود و بخش قابل توجهی از این فعالیتها ریشه در اقتصاد کشاورزی و دامی داشت که در جریان تحولات مشاغل و تعاملات آن رنگ باخته است.
علائم، زبان خیابان است
وی با انتقاد از کمبود علائم و خطکشی در شهر و حتی جادههای استان گفت: هر شخصیتی زبان گفت و گو دارد، خیابان هم زبان دارد و زبان خیابان که در ید حکمران مقهور است، علائم و خطکشیهای راهنمایی تردد است. اگر مسیر برای راننده مشخص باشد، رفتار او نیز قابل پیشبینیتر شده و مسیر عبور خود را تشخیص خواهد داد.
این جامعهشناس ادامه داد: حتی انسان متمدن در شرایط مختلف واکنش کاملاً یکسانی ندارد؛ راننده ممکن است تحت تأثیر عجله، هیجان، خشم یا اتفاقات روزانه قرار بگیرد. بنابراین کنترل رانندگی باید بر پایه یک دیسیپلین شهری و علائم روشن باشد.
زینالی گفت: ایرانیانی که به خارج از کشور مهاجرت می کنند همان جوهرهی تربیتی ما را دارند اما در جوامع میزبان قوانین رانندگی را رعایت میکنند و این به دلیل وجود نظم و دیسیپلین شهری و علائم روشنی است که مهاجران خود را با آن تطبیق میدهند. به نظر میرسد قانون راهنمایی و رانندگی بیش از آنکه برای مجازات و جریمه باشد، برای پیشگیری و بازدارندگی طراحی شده که در غیر ابن صورت پلیس از جایگاه انتظامبخش به جایگاه هراسبخش نزدیک میشود؛ در حالی که مجازات و جریمه برای بخش کوچکی از جامعه جواب میدهد و نخواهد توانست راهکار مدیریت رفتار عموم شهروندان باشد.
زینالی گفت مسئله حذف میدان ها نشان دهنده شکست ما در برخورداری از آزادی عمل است، چرا که اینک با قرارگرفتن در پشت چراغ قرمز این طور وانمود می شود که ما شایسته آزادی عمل و دارای رواداری و اصول همسایگی نیستیم.
وی افزود: وقتی سوار خودرو میشویم،نیازمند هدایت هستیم. در فلکهها آزادی نسبی وجود دارد، اما این آزادی نیازمند درونیسازی نظم از طریق علائم و خطوط رانندگی است. اگر خطکشی و مسیر حرکت مشخص بود،راننده میتوانست مسیر خود را دیده و رفتار درستتری داشته باشد حال آنکه راننده درچهارراه با استبداد چراغ قرمز مواجه شده و آزادی نسبیاش را از دست میدهد.
این جامعهشناس با انتقاد از وجو دستاندازها در ورودی شهرها گفت: دستاندازهای متعدد در ورودی شهرها شبیه خاکریز دفاعی است و توجه به شهروند با الگوی شبان رمه و استفاده از منطق چوبدستی است.این روش شاید برای مدتی پاسخ بدهد، اما در بلندمدت میتواند بخش بزرگی از جامعه را درگیر، ناراضی و به مشکلاتی چون شلوغی و ترافیک در شهر بیتفاوت سازد.
زینالی تأکید کرد: دوران استقرار پلیس در چهار راهه ا گذشته و نمیتوان در هر مسیری هم دوربین نصب کرد از طرف دیگر نبود علائم باعث میشود رانندگان در میدانها، تقاطعها و حتی جادههای بینشهری با روشهای عجولانه و تهاجمی از آزادی نسبی خود استفاده کنند و این مسئله به دامن زدن به رفتار هیجانی در رانندگان اردبیل منجر شده است.
شهرداری در خیابان زبان گفتوگو با مردم ندارد
این جامعهشناس با انتقاد از برخی پروژههای شهری اظهار کرد: در شرایط اقتصادی فعلی باید درباره ضرورت تعریف پروژههای عمرانی جدید شفافیت وجود داشته باشد و مشخص شود هر پروژه با چه مطالعهای تعریف شده و اجرای آن در این شرایط چه ضرورتی دارد.
وی افزود: شوراها نیز باید درباره پروژههای شهری شفاف باشد و مردم را در جریان تصمیمات و هزینهها قرار دهد؛ در غیر این صورت همانند خیابانها، نهاد شهرداری نیز از وجود زبان و تعامل با مردم بیبهره بوده و در نتیجه به افزایش نارضایتی عمومی دامن خواهد زد.
اردبیل نیازمند نظم است، نه ناظم
وی با اشاره به ضرورت توجه به فرهنگ در مدیریت شهری گفت: فرهنگ به انسان تأمل و بصیرت میدهد و بدون ساختن بستر فرهنگی، انسان خطاپذیر است. اگر علائم و قواعد روشن وجود داشته باشد، میتوان اینخطاها را کنترل کرد. اما گاه قواعد از ردههای بالا حذف شده و نادیده گرفته میشود. کنترل درونی جامعه نیازمند خط کشی در همه ردهها است، وقتی خطکشی نباشد، رفتار در میدان رو به بی نظمی میگراید و در سیاست هم وقتی خط کشی نباشد، به جای فعالیت در قالب حزب و با شناسنامه و مشخص شدن خطوط، باند به وجود میآید و به جای دفتر حزب، کافههای سرراهی میدان دار سیاست میشوند.
او اظهار کرد: اینک ما شاهد این هستیم که حضور افراد در ردههای سیاسی و اداری نیز فاقد خط کشی بوده و مشخص نیست چه کسی در کدام زمان و با چه سیاستی همسو است و وضعیت بی نظمی میدانها در میدان سیاست عمیقتر بوده و به جهت این که میدان یا فلکه افشاگر این بینظمی است به همین خاطر حذف میشود.
زینالی افزود: اینکه در اردبیل سردی هوا را دلیل خشونت تلقی میکنند، قابل قبول نیست. بخشی از رفتارهای ترافیکی و اجتماعی ناشی از ساختارهای بالاتر خلق کننده بینظمی بوده و نمیتوان همه مشکلات را به خرده رفتار مردم عادی نسبت داد، این مشکل در کل جامعه وجود دارد و ما نباید خط کشی را محدود به خیابان و رفتار رانندگان بدانیم.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی اردبیل گفت: ما بنیانگذار صفویه هستیم و نمیتوان مردم این منطقه را فاقد تمدن و فرهنگ دانست؛ مسئله این است که ساختارهای شهری باید امکان بروز رفتار منظم و مسئولانه را برای شهروند فراهم کنند.
نسل جوان احساس میکند به حساب نمیآید
این جامعهشناس در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت اجتماعی جوانان گفت: امروز بخشی از نسل جوان به مهاجرت فکر میکند، زیرا احساس میکند در ساختارهای اجتماعی و تصمیمگیری بهحساب نمیآید.
وی با انتقاد از کمرنگ بودن حضور جامعهشناسان در تصمیمگیریهای شهری و اجتماعی اظهار کرد: به عنوان یک پژوهشگر جامعهشناسی که مقالات متعدد نوشتهام، تاکنون جلسهای نبوده که توسط نمایندهای درباره موضوعات شهری مورد مشورت قرار بگیرم، چه رسد به جوانانی که اینک سخن دارند و میخواهند نماینده نظرات آنها را بشنود؛ کدام میتینگ و کدام حزب از این سخنان استقبال کرده است؟
زینالی همچنین بر نقش رسانهها در شکلدهی به گفتوگوی اجتماعی تأکید کرد و گفت: برای مطبوعات و رسانهها نیز باید چارچوب روشن و حرفهای وجود داشته باشد و رسانه نباید صرفاً در مقاطعانتخاباتی مورد توجه قرار گرفته و پس از انتخابات پشت چراغ قرمز بایستد.
وی در پایان گفت: تجربه حذف میدانها نشان میدهد مسئله شهر فقط هندسه خیابان نیست؛ ما به نظم، علائم، فرهنگ، گفتوگو و مشارکت شهروندان نیاز داریم؛ مردم اردبیل نیازمند نظم هستند، نه ناظم
ارسال نظر