، تلاش دولت آمریکا برای تشکیل ائتلافی در تنگه هرمز، با وجود فشارهای واشنگتن بر متحدانش، همچنان با ملاحظات و محدودیت‌های جدی روبه‌روست. تازه‌ترین موضع‌گیری کره جنوبی نشان می‌دهد حتی شرکای امنیتی نزدیک آمریکا نیز تمایلی ندارند بدون تعیین دقیق مأموریت و پیامدهای آن، وارد مشارکت نظامی مستقیم در منطقه شوند. سئول اعلام کرده است گزینه‌هایی مانند اعزام هواپیمای گشت دریایی را بررسی می‌کند، اما مشارکت رزمی را منتفی می‌داند.

وی سونگ‌لاک، مشاور امنیت ملی کره جنوبی، روز پنجشنبه اعلام کرد گفت‌وگوها با واشنگتن درباره گزینه‌های احتمالی مشارکت در تنگه هرمز ادامه دارد. او در عین حال تأکید کرد اعزام نیرو برای مشارکت رزمی در دستور کار نیست؛ موضعی که با اظهارات قبلی لی جه‌میونگ، رئیس‌جمهور کره جنوبی، همخوانی دارد. البته این موضع‌گیری را نمی‌توان به معنای رد کامل هرگونه همکاری دانست، اما نشان می‌دهد سئول میان همکاری محدود برای پایش وضعیت دریایی و ورود به عملیات نظامی تمایز قائل است. همین فاصله میان خواسته واشنگتن برای جلب حمایت متحدان و ملاحظات امنیتی آنها، یکی از چالش‌های اصلی آمریکا در گسترش ائتلاف موردنظر خود به شمار می‌رود.

واشنگتن به دنبال تقسیم هزینه‌های امنیتی

تلاش آمریکا برای تشکیل ائتلاف در تنگه هرمز در شرایطی دنبال می‌شود که می کوشد با جلب مشارکت متحدان اروپایی و آسیایی، دامنه حمایت سیاسی و عملیاتی از مأموریت احتمالی خود را گسترش دهد. با این حال، همراهی با اصل امنیت کشتیرانی لزوماً به معنای موافقت با مشارکت در عملیات نظامی نیست. کشورهایی که به واردات انرژی از خلیج فارس وابسته‌اند، از اختلال در عبور نفتکش‌ها و افزایش هزینه حمل‌ونقل آسیب می‌بینند؛ اما مشارکت نظامی در شرایط جنگی می‌تواند آنها را در معرض پیامدهای امنیتی و اقتصادی گسترده‌تری قرار دهد.

گزارش‌های پیشین رسانه‌های آمریکایی نیز حاکی از آن بود که شماری از متحدان واشنگتن برای مشارکت نظامی مستقیم در تنگه هرمز تمایل ندارند. بر اساس گزارش آکسیوس در زمان جنگ چهل روزه، دولت آمریکا برای جلب مشارکت کشورهایی از جمله بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، کانادا، استرالیا، ژاپن و کره جنوبی تلاش کرده بود، اما برخی از این کشورها با اعزام شناورهای نظامی در شرایط جنگی مخالفت کرده بودند.

این اختلاف نشان می‌دهد آمریکا برای ایجاد ائتلافی با مأموریت عملیاتی مشخص، با مسئله‌ای فراتر از جلب حمایت سیاسی مواجه است: متحدان باید درباره سطح مشارکت، اهداف مأموریت و خطرات احتمالی آن تصمیم بگیرند؛ موضوعاتی که هنوز بر سر همه آنها توافق روشنی وجود ندارد.

اروپا؛ حمایت از کشتیرانی بدون ورود به جنگ

موضع کشورهای اروپایی نیز نشان می‌دهد میان حمایت از امنیت دریایی و مشارکت در عملیات نظامی تفاوت قائل می‌شوند. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس در زمان جنگ شماری از دولت‌های اروپایی پیش از پذیرش درخواست واشنگتن برای اعزام شناورهای جنگی، خواستار توضیح روشن درباره اهداف راهبردی آمریکا، چشم‌انداز پایان درگیری و مبنای حقوقی مأموریت شده بودند.

بریتانیا و فرانسه در مقاطعی درباره نقش‌آفرینی در ترتیبات دریایی گفت‌وگو کرده‌اند، اما این موضوع به معنای توافق قطعی بر سر مشارکت رزمی در جنگ نیست. برخی دولت‌های اروپایی ترجیح داده‌اند هرگونه مأموریت احتمالی به شرایط پایدارتر امنیتی و مشخص‌شدن چارچوب عملیات وابسته باشد. برای این کشورها، ورود به یک مأموریت نظامی بدون توافق درباره اهداف و حدود آن می‌تواند خطر گسترش درگیری را افزایش دهد. همچنین اگر مأموریت از حفاظت کشتی‌های تجاری فراتر برود و به بخشی از عملیات فشار نظامی علیه ایران تبدیل شود، هزینه سیاسی مشارکت برای دولت‌های اروپایی بیشتر خواهد شد.

کره جنوبی؛ میان وابستگی امنیتی و منافع اقتصادی

وضعیت کره جنوبی نمونه‌ای از دشواری تصمیم‌گیری برای متحدان آسیایی آمریکا است. سئول از یک سو روابط دفاعی نزدیکی با واشنگتن دارد و از سوی دیگر، به واردات انرژی وابسته است و ثبات مسیرهای انتقال نفت و گاز برای اقتصاد آن اهمیت دارد. در چنین شرایطی، اعزام هواپیمای گشت دریایی یا مشارکت اطلاعاتی ممکن است از نظر سئول گزینه‌ای محدودتر از اعزام نیروهای رزمی باشد؛ با این حال، ماهیت واقعی هر مأموریت به دستورالعمل عملیاتی، محدوده فعالیت و نحوه هماهنگی آن با نیروهای دیگر بستگی دارد. اگر این فعالیت‌ها عملاً در پشتیبانی از عملیات نظامی یا محدودیت‌های دریایی علیه ایران قرار گیرد، پیامدهای آن با یک مأموریت مستقل برای پایش ایمنی کشتیرانی متفاوت خواهد بود.

از این رو، تأکید کره جنوبی بر منتفی‌بودن مشارکت رزمی اهمیت دارد. این موضع، دست‌کم در مقطع کنونی، نشان می‌دهد که سئول قصد ندارد درخواست آمریکا را بدون محدودیت بپذیرد و می‌کوشد میان همکاری با واشنگتن و پرهیز از ورود مستقیم به جنگ تعادل برقرار کند.

پیامدهای ائتلاف‌سازی برای تنگه هرمز

از منظر ایران، گسترش حضور نظامی کشورهای خارجی در اطراف تنگه هرمز می‌تواند به افزایش پیچیدگی محیط امنیتی منطقه منجر شود؛ به‌ویژه اگر مأموریت‌های اعلام‌شده برای حفاظت از کشتیرانی با عملیات نظامی یا اجرای محاصره دریایی پیوند بخورند. در مقابل، ترتیباتی که بر گفت‌وگو با کشورهای منطقه، احترام به حاکمیت کشورها و توافق درباره قواعد عبور کشتی‌ها استوار باشند، از نظر ماهیت با ائتلاف نظامی یک‌جانبه تفاوت دارند.

واقعیت این اسن که مسئله اصلی برای آمریکا تنها جلب حمایت لفظی کشورها نیست، بلکه تبدیل این حمایت به تعهدات عملیاتی روشن است. موضع کره جنوبی و احتیاط شماری از دولت‌های اروپایی نشان می‌دهد که متحدان واشنگتن حاضر نیستند لزوماً تمام هزینه‌های امنیتی و سیاسی راهبرد آمریکا در تنگه هرمز را بپذیرند. ولی تا زمانی که درباره اهداف، حدود و پیامدهای مأموریت احتمالی توافق روشنی وجود نداشته باشد، تشکیل ائتلافی با مشارکت نظامی گسترده همچنان با موانع جدی روبه‌رو خواهد بود.