، انتخابات پارلمانی اسرائیل روز سه شنبه، پنجم آبان، در شرایطی برگزار شد که رقابت میان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر کنونی، و گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش و رهبر حزب «یاشار»، به پایان روشنی برای هیچ‌یک از دو بلوک سیاسی منجر نشد. افزایش مشارکت رأی‌دهندگان، تقویت احزاب عرب و باقی ماندن شمار قابل‌توجهی از کرسی‌ها در اختیار احزاب خارج از دو بلوک اصلی، تشکیل دولت جدید را به مرحله‌ای پیچیده از مذاکرات سیاسی وارد کرده است.

مشارکت ۷۷.۷ درصدی؛ بالاترین میزان در حدود ۲۵ سال

بر اساس آمار کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل، از مجموع بیش از 7 میلیون سیصد هزار واجد شرایط برای رای دادن، ۵ میلیون و ۶۹۵ هزار و ۶۸۲ نفر در انتخابات شرکت کردند که معادل 77.7 درصد واجدان شرایط است. این میزان مشارکت در مقایسه با انتخابات سال ۲۰۲۲ افزایش محسوسی داشت و بالاترین نرخ ثبت‌شده در زمان پایان رأی‌گیری از سال ۲۰۰۱ توصیف شده است.

مشارکت نظامیان به ۷۹.۹ درصد رسید

ارتش اسرائیل اعلام کرد میزان مشارکت نظامیان در انتخابات به 79.9 درصد رسیده است؛ رقمی که 6.2 درصد بیشتر از انتخابات سال ۲۰۲۲ است. رأی‌گیری نظامیان از حدود یک هفته پیش از انتخابات در بیش از ۸۹۰ شعبه مستقر در پایگاه‌های نظامی داخل و خارج از اسرائیل آغاز شده بود. این شعب در مناطق مختلف، از جمله مواضع نظامی در نوار غزه، لبنان و سوریه، مستقر بودند. با این حال، ارتش تعداد دقیق آرای نظامیان را به دلایل امنیتی منتشر نکرده است.

آرای نظامیان در قالب پاکت‌های دوگانه شمارش می‌شود؛ روشی که برای رأی برخی گروه‌های دیگر، از جمله زندانیان، کارکنان مراکز درمانی و نمایندگی‌های اسرائیل در خارج از اسرائیل نیز به کار می‌رود. به همین دلیل، نتایج اولیه اعلام‌شده در روز چهارشنبه هنوز بازتاب‌دهنده همه این آرا نبود و گفته می شود ششصد هزار رای از این طریق به دست آمده که نتایج آن روز پنجشنبه اعلام خواهد شد که می تواند موجب تغییرات محسوسی در کرسی های احزاب ایجاد کند.

رکورد مشارکت در شهرهای عرب‌نشین

یکی از مهم‌ترین تحولات این انتخابات، افزایش مشارکت در شماری از مناطق عرب‌نشین بود. طبق آمار منتشرشده از سوی وبسایت عبری زبان «وای نت»، میزان مشارکت در شهرهای عربی بیش از هفتاد درصد بوده است که در برخی به 85 درصد هم رسید. افزایش مشارکت اعراب از نظر سیاسی نیز اهمیت دارد. در نظام انتخاباتی تناسبی اسرائیل، تعداد کرسی‌های هر حزب به آرای معتبر آن وابسته است و عبور احزاب از حدنصاب 3.25 درصدی می‌تواند بر توزیع کرسی‌ها اثر بگذارد. تقویت دو حزب فهرست مشترک عربی و رعم، در کنار نبود اکثریت روشن برای دو بلوک اصلی، وزن سیاسی نمایندگان عرب را افزایش داده است.

توزیع اولیه کرسی‌ها؛ هیچ بلوکی به اکثریت نرسید

نتایج احزاب بلوک نتانیاهو و بلوک تغییر که نقش اپوزیسیون را ایفا می کند، ناشن می دهد هیچ‌یک از دو بلوک اصلی به حداقل ۶۱ کرسی لازم برای اکثریت پارلمانی نرسیده است. براین اساس اگرچه حزب لیکود به ریاست نتانیاهو، تبدیل به حزب بزرگ انتخابات شد اما نتانیاهو برای تشکیل دولت باز هم به کرسی های بیشتری نیاز دارد. در مقابل بلوک تغییر به مراتب کرسی های بیشتری احتیاج دارد برای همین برخی از احتمال توافق گروه اپوزیسیون با احزاب عربی برای تشکیل کابینه حرف می زنند.

یکی از سناریوهای قابل بررسی، تشکیل دولت اقلیت با حمایت بیرونی احزاب عرب است؛ سناریویی که می‌تواند امکان رأی‌گیری برای تشکیل دولت یا عبور از مراحل پارلمانی را فراهم کند، اما با مخالفت بخشی از احزاب یهودی و اختلافات درون بلوک مخالف نتانیاهو روبه‌روست. سناریوی دیگر، تلاش نتانیاهو برای جذب نمایندگان یا احزاب خارج از بلوک خود است. تشکیل دولت وحدت ملی نیز تنها در صورت توافق بر سر نخست‌وزیری، ترکیب کابینه و خطوط اصلی سیاست داخلی و خارجی قابل بررسی خواهد بود.

طبق سازوکار سیاسی اسرائیل، رئیس‌جمهور پس از مشورت با نمایندگان احزاب، نامزدی را که از نظر او بیشترین امکان تشکیل دولت را دارد مأمور این کار می‌کند. نامزد مأمور تشکیل دولت باید در مهلت قانونی ائتلافی بسازد که بتواند رأی اعتماد کنست را کسب کند. در صورت شکست تلاش نخست، مراحل قانونی بعدی می‌تواند به معرفی نامزد دیگر یا در نهایت انتخابات مجدد منجر شود.

در همین حال، اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل خواستار آن شده است همه طرف‌ها برای جلوگیری از برگزاری انتخابات دیگری، با ذهنی باز وارد رایزنی‌ها شوند. از سوی دیگر، یوسف جبارین، رئیس فهرست مشترک عربی، اعلام کرده است که این فهرست آماده است به کنار رفتن دولت نتانیاهو کمک کند. این موضع، به‌خودی‌خود به معنای توافق قطعی برای ورود به کابینه یا حمایت بی‌قیدوشرط از آیزنکوت و جناح اپوزیسیون نیست.

بنابراین انتخابات اسرائیل با مشارکت بالای رأی‌دهندگان و افزایش وزن پارلمانی احزاب عرب همراه شد، اما افزایش مشارکت به شکل‌گیری اکثریت روشن منجر نشد. اکنون مسئله اصلی نه فقط تعداد کرسی‌های هر حزب، بلکه امکان تبدیل آن‌ها به ائتلافی پایدار است. موضع احزاب عرب، میزان انعطاف احزاب میانه‌رو و راست، و نتیجه شمارش پاکت‌های دوگانه از عواملی هستند که می‌توانند مسیر تشکیل کابینه را تعیین کنند.