، عباسعلی کدخدایی، رئیس پژوهشگاه شورای نگهبان و سرپرست دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام آیین افتتاحیه همایش ملی «قانون و قانونگذاری در منظومه فکری شهید آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای» با تسلیت ایام عزای رهبر شهید انقلاب اسلامی اظهار کرد: بسیار دشوار است که در چنین شرایطی از این غم جانکاه سخن بگوییم؛ غمی که بر دل‌های ملت ایران نشسته و بعید است به این زودی از دل‌ها زدوده شود.

وی با اشاره به جنایات رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران افزود: در جریان این جنایات، شمار زیادی از مردم عادی، دانشمندان و فرماندهان کشور به خیل شهدا پیوستند و در رأس آنان، رهبر شهید ما به همراه خانواده معزز و مکرمشان به جمع شهدای انقلاب اسلامی ملحق شدند.

کدخدایی ادامه داد: افسوس و خسران برای ما جاماندگان است؛ چرا که شهدا حقیقتی زنده هستند و به فوز عظیم دست یافته‌اند و این ما هستیم که در این دنیا باقی مانده‌ایم.

رئیس پژوهشگاه شورای نگهبان با بیان اینکه «هرچه درباره رهبر شهیدمان بگوییم، کم گفته‌ایم»، تصریح کرد: زبان از توصیف واقعی شخصیت و صفات ایشان قاصر است. رهبر شهید ما اندیشمندی توانمند، عالمی برجسته، روشنفکری عالی‌مقام و سیاستمداری عادل و در عین حال شهیدی کریم بود.

وی با اشاره به جایگاه رهبر شهید انقلاب در منظومه فکری و دینی جمهوری اسلامی گفت: ایشان به تعبیر قرآن، مصداق «ائمه یهدون بأمرنا» بود؛ از رهبرانی بود که به امر الهی برای هدایت جامعه دینی برانگیخته شدند. حضرت امام خمینی(ره) نیز از همین جمله بودند.

کدخدایی خاطرنشان کرد: خداوند بزرگ را شاکریم که در دوره حیات خود، این نعمت بی‌بدیل الهی را درک کردیم و از محضر ایشان فیض بردیم، هرچند همچنان افسوس می‌خوریم که آنان رفتند و ما ماندیم.

وی در ادامه با اشاره به شخصیت علمی و مدیریتی رهبر شهید گفت: ایشان اندیشمندی بزرگ با کوله‌باری از تجربه بودند که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در عالی‌ترین سطوح نظام ایفای مسئولیت کردند و سپس به عنوان رهبر سیاسی و دینی کشور، حدود ۳۸ سال ملت ایران از وجود پربرکت ایشان بهره‌مند شد.

کدخدایی تأکید کرد: تجربه‌های ارزشمند و اندیشه‌های عمیق ایشان در حوزه‌های مختلف، سرمایه‌ای ماندگار برای نظام جمهوری اسلامی و نسل‌های آینده خواهد بود.

رئیس پژوهشگاه شورای نگهبان در ادامه آیین افتتاحیه همایش ملی «قانون و قانونگذاری در منظومه فکری شهید آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای» اظهار کرد: این همایش با هدف تبیین منظومه فکری رهبر شهید برگزار شده و تصمیم بر این بود که از این پس، هر سال در ۱۲ آذرماه، این همایش با تمرکز بر یکی از موضوعات حقوق عمومی برگزار شود.

وی افزود: امسال متأسفانه این همایش با فراغ جانکاه رهبر شهید همراه شده است. افتتاحیه همایش قانون و قانونگذاری، بخشی از همایش بزرگ بین‌المللی «امام مجاهد شهید» است که ان‌شاءالله در اسفندماه برگزار خواهد شد.

کدخدایی با اشاره به همکاری پژوهشگاه شورای نگهبان با مؤسسه فرهنگی انقلاب اسلامی گفت: توفیق داریم در کنار عزیزانمان در مؤسسه فرهنگی انقلاب اسلامی، بخشی از این وظیفه را ادا کنیم؛ البته وظیفه همه صاحب‌نظران، به‌ویژه حقوقدانان و فعالان سیاسی است که برای ماندگاری اندیشه‌های سترگ رهبر شهید گام بردارند و اندیشه‌های آن بزرگمرد تاریخ را برای مردم ایران و جهانیان تبیین کنند.

وی ادامه داد: نگاه‌های بلند رهبر شهید در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه در مباحث حقوقی و سیاسی، موضوعاتی است که هنوز به‌خوبی باز نشده و شکوفا نشده است. ما به عنوان حقوقدان، دانشجوی حقوق و پژوهشگر حقوق باید بتوانیم این اندیشه‌ها را تبیین و در جامعه ترویج کنیم و در نهایت زمینه بهره‌گیری از آنها را در دستگاه‌های اجرایی و تقنینی فراهم کنیم.

رئیس پژوهشگاه شورای نگهبان با اشاره به نگاه تمدنی رهبر شهید به قانون اساسی تصریح کرد: ایشان اساساً نگاهی بلند و تمدنی داشتند و قانون اساسی را قاعده‌ای می‌دانستند که بر اساس آن تمدن عظیم اسلامی برپا خواهد شد. در همین چارچوب، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را مقدمه‌ای برای تحقق تمدن عظیم اسلامی می‌دانستند.

کدخدایی افزود: رهبر شهید، قانون را شرط نظم و ثبات اجتماعی و تعیین‌کننده مسیر حرکت کشور و آینده با ثبات آن می‌دانستند و قانون را به مثابه ریلی تلقی می‌کردند که کشور باید در مسیر مشخص آن حرکت کند.

وی تأکید کرد: بر همین اساس، ایشان مصلحت‌اندیشی‌های خارج از ضابطه را کنار می‌گذاشتند و رعایت قانون و ضابطه را بر مصلحت‌اندیشی ترجیح می‌دادند. از نگاه ایشان، اگر به مصلحت‌اندیشی‌های بی‌ضابطه روی بیاوریم، در نهایت نوعی بی‌قانونی، بی‌نظمی و بی‌ثباتی در کشور شکل خواهد گرفت.

کدخدایی قانون را محور و شاخص رعایت و اجرای عدالت دانست و گفت: در فرمایشات رهبر شهید درباره انقلاب، انقلابی بودن و انقلابی ماندن نکات فراوانی مطرح شده است، اما نکته بسیار مهمی که کمتر مورد تبیین قرار گرفته، نگاه ایشان به قانون اساسی به عنوان «تجسم و تجسد انقلاب» است.

وی خاطرنشان کرد: اگر کسی بخواهد حقیقت انقلاب را بشناسد و شاخص انقلابی بودن را بداند، باید به قانون اساسی و میزان پایبندی به آن توجه کند؛ چرا که رعایت قانون اساسی و الزامات ناشی از آن، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های حرکت در مسیر انقلاب اسلامی است.

سرپرست دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، در ادامه سخنان خود در آیین افتتاحیه همایش ملی «قانون و قانونگذاری در منظومه فکری شهید آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای» اظهار کرد: فراتر از مباحث مطرح‌شده، رهبر شهید شاخص عدالت و عدل را رعایت قانون می‌دانستند.

وی افزود: عدالت از جمله موضوعاتی است که همواره نزد فلاسفه و صاحب‌نظران سیاسی و جامعه‌شناسی، اعم از فلاسفه اسلامی و غیر اسلامی، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است؛ اما در شرایط موجود، اگر از عدالت و عدل سخن می‌گوییم، رعایت قانون در واقع یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تحقق عدالت است.

کدخدایی با اشاره به بیانات رهبر شهید در سال ۱۳۸۸ تصریح کرد: نکته دقیقی که در فرمایشات ایشان وجود دارد این است که اگر از قانون انحرافی ایجاد شود، این انحراف بی‌عدالتی است و اگر به قانون تن ندهیم، ناچار خواهیم بود هزینه سنگین‌تری را بپذیریم.

وی ادامه داد: بنابراین رعایت قانون از سه جهت دارای اولویت است؛ نخست به عنوان شاخص عدالت، دوم به عنوان شاخص انقلابی بودن و سوم به عنوان شاخص ثبات و نظم اجتماعی.

رئیس پژوهشگاه شورای نگهبان در ادامه به نگاه رهبر شهید به مردم‌سالاری دینی اشاره کرد و گفت: در منظومه فکری ایشان، مردم‌سالاری دینی صرفاً یک تعبیر یا سخن ظاهری نبود، بلکه ایشان در سخنرانی‌های متعدد، مبانی و ابعاد آن را تبیین کرده‌اند.

کدخدایی افزود: یکی از نکات مهمی که ایشان درباره قانونگذاری مطرح می‌کردند، این بود که در مکتب دینی و شیعی ما، قانون دارای منشأ الهی است. حضرت امام خمینی(ره) نیز تأکید داشتند که حکومت ما حکومت قانون و حکومت احکام الهی است و هیچ‌کس حق تخطی از قانون را ندارد.

وی با تشریح رابطه مردم‌سالاری دینی و قانونگذاری اظهار کرد: هنگامی که از مردم‌سالاری دینی سخن می‌گوییم، امر قانونگذاری از طریق سازوکار مردم‌سالاری دینی و با نماد مجلس شورای اسلامی انجام می‌شود و قانونی که دارای مبنای دینی است، برای همگان الزام‌آور خواهد بود.

کدخدایی خاطرنشان کرد: بنابراین، در منظومه فکری رهبر شهید، علاوه بر نگاه عمیق دینی به قانون و قانونگذاری، ریشه‌ها و مبانی قانونگذاری نیز به‌روشنی تبیین شده است.

وی با تأکید بر ضرورت تحول در نظام قانونگذاری کشور گفت: امروز لازم است در حوزه نگاه به قانون، قانون‌گرایی و قانونگذاری، با توجه به منظومه فکری رهبر شهید حرکت کنیم. قانونگذاری قطعاً نیازمند تحول و دگرگونی است.

کدخدایی ادامه داد: در منظومه فکری ایشان، قانون شرط نظم و ثبات اجتماعی و تعیین‌کننده مسیر حرکت کشور است؛ البته تفاوت اساسی نظام اسلامی با نظام‌های غیردینی در این است که ما برای قانون و قانونگذاری منشأ الهی، دینی و اسلامی قائل هستیم.

وی با اشاره به سیاست‌های کلی قانونگذاری افزود: بر همین اساس، ابتنای قانونگذاری بر احکام اسلامی، انطباق با اسناد بالادستی، جامعیت و ماندگاری قانون، انسجام و همگرایی با سایر قوانین، قابلیت اجرا و ابتنا بر کار کارشناسی، از جمله مباحثی است که در سیاست‌های کلی قانونگذاری مورد تأکید رهبر شهید قرار گرفته است.