، تنش های سیاسی در تنگه هرمز و باب المندب که محل عبور و انتقال بخش بزرگی از نفت و مشتقات نفتی به بازارهای جهانی هستند، اثرات مستقیمی روی افزایش هزینه‌های بیمه، تغییر مسیر کشتی‌ها و اختلال در زنجیره تأمین جهانی داشته است.

در شرایطی که بخش قابل توجهی از نفت و گاز جهان از خلیج فارس و دریای سرخ عبور می‌کند، شرکت‌های بیمه بین‌المللی طی هفته‌های گذشته حق بیمه جنگ برای کشتی‌های عبوری از این مناطق را به شکل محسوسی افزایش داده‌اند. مؤسسات بیمه دریایی هشدار داده‌اند ادامه ناامنی می‌تواند هزینه حمل‌ونقل جهانی را به سطحی بی‌سابقه برساند.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، حق بیمه جنگ برای برخی کشتی‌های تجاری که از تنگه هرمز یا دریای سرخ عبور می‌کنند، از حدود یک تا سه درصد ارزش کشتی به هفت و نیم تا ده درصد افزایش یافته است؛ رقمی که برای نفتکش‌های بزرگ، به معنای میلیون‌ها دلار هزینه اضافی در هر سفر خواهد بود.

این افزایش هزینه‌ها تنها متوجه شرکت‌های کشتیرانی نیست. در نهایت، هزینه اضافی بیمه و حمل‌ونقل به قیمت نفت، مواد اولیه، کالاهای مصرفی و حتی مواد غذایی منتقل می‌شود. به بیان دیگر، تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه می‌تواند به‌طور مستقیم بر زندگی مصرف‌کنندگان در آسیا، اروپا و آمریکا اثر بگذارد.

تنگه هرمز؛ گلوگاه انرژی جهان

تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین گذرگاه انرژی جهان به شمار می‌رود. بخش قابل توجهی از صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس از این مسیر انجام می‌شود و هرگونه اختلال در آن، بلافاصله بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در روزهای اخیر، نگرانی‌ها درباره امنیت کشتیرانی در هرمز باعث افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی شده است. معامله‌گران معتقدند حتی محدودیت‌های موقت در این آبراه می‌تواند زنجیره عرضه انرژی را دچار مشکل کند.

اما مشکل فقط به نفت محدود نمی‌شود. هزاران کشتی حامل کالا، مواد اولیه و محصولات صنعتی نیز از این مسیر عبور می‌کنند. افزایش حق بیمه و هزینه حمل‌ونقل، سودآوری بسیاری از شرکت‌ها را کاهش داده و برخی خطوط کشتیرانی را به تغییر مسیر وادار کرده است.

دریای سرخ؛ مسیر جایگزینی که خود به بحران تبدیل شد

در سال‌های گذشته، بخشی از شرکت‌های حمل‌ونقل برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز، بر مسیر دریای سرخ و باب‌المندب تمرکز کرده بودند، اما تحولات اخیر نشان داده است این منطقه نیز با ناامنی‌های جدی روبه‌رو است. در حال حاضر عبور نفتکش‌ها از دریای سرخ به پایین‌ترین سطح چند ماه اخیر رسیده و بسیاری از شرکت‌ها ترجیح داده‌اند مسیر طولانی دماغه امیدنیک در جنوب آفریقا را انتخاب کنند. این تغییر مسیر، زمان سفر را بین ده تا چهارده روز افزایش می‌دهد و هزینه سوخت و حمل را به‌شدت بالا می‌برد. هم‌زمان، بیمه‌گران بین‌المللی نیز نرخ‌های خود را برای کشتی‌های عبوری از دریای سرخ افزایش داده‌اند. در برخی موارد، هزینه بیمه جنگ تنها طی چند روز دو برابر شده است.

بنابراین آنچه امروز در خلیج فارس و دریای سرخ رخ می‌دهد، تنها یک بحران امنیتی نیست؛ بلکه نوعی «مالیات ژئوپلیتیکی» است که بر تجارت جهانی تحمیل می‌شود. افزایش هزینه بیمه و حمل‌ونقل، به معنای افزایش قیمت کالاها، کاهش سرعت تجارت و فشار بیشتر بر اقتصادهای واردکننده انرژی است. کشورهایی که وابستگی زیادی به واردات نفت و گاز دارند، بیش از دیگران از این وضعیت آسیب خواهند دید.

از سوی دیگر، شرکت‌های بیمه نیز با چالش تازه‌ای روبه‌رو شده‌اند. آنها باید میان پذیرش ریسک‌های سنگین منطقه و حفظ مشتریان خود تعادل برقرار کنند. برخی شرکت‌ها حتی تهدید کرده‌اند پوشش بیمه‌ای برای برخی مسیرها را به‌طور کامل متوقف خواهند کرد.

در این فضا کارشناسان معتقدند اگر تنش‌های منطقه‌ای ادامه پیدا کند، جهان وارد مرحله تازه‌ای از تجارت دریایی خواهد شد؛ مرحله‌ای که در آن، هزینه امنیت به یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده قیمت کالاها تبدیل می‌شود.

در چنین شرایطی، کشورهایی مانند ایران، عربستان، امارات و عمان، علاوه بر نقش سنتی خود در بازار انرژی، به بازیگران اصلی امنیت دریایی نیز تبدیل خواهند شد. آینده اقتصاد جهانی تا حد زیادی به این بستگی دارد که آیا مسیرهای راهبردی خلیج فارس و دریای سرخ به ثبات خواهند رسید یا رقابت‌های ژئوپلیتیکی همچنان بر آنها سایه خواهد انداخت.

آنچه مسلم است، بحران بیمه دریایی دیگر یک مسئله فنی و تخصصی نیست؛ بلکه به یکی از مهم‌ترین پیامدهای اقتصادی تحولات خاورمیانه تبدیل شده است؛ بحرانی که آثار آن، فراتر از مرز های منطقه، بر کل اقتصاد جهان احساس خواهد شد.