، روز چهارشنبه (۲۵ شهریور) عراقچی در رأس هیئتی دیپلماتیک وارد پکن شد و بلافاصله با وانگ یی، عضو دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست چین و وزیر امور خارجه این کشور، دیدار و رایزنی کرد. این سفر که به‌صورت یک‌روزه برنامه‌ریزی شده بود، در چارچوب رایزنی‌های مستمر دو کشور و تقویت مشارکت جامع راهبردی ایران و چین انجام شد. بنا به گزارش های اعلامی، این دیدار اصلی‌ترین برنامه سفر بوده است.

عراقچی در این دیدار چین را دوست نزدیک و شریک راهبردی ایران توصیف کرد و بر اراده جدی دولت جمهوری اسلامی برای ارتقای همه‌جانبه مناسبات تهران-پکن بر مبنای احترام و اعتماد متقابل تأکید نمود. وی با اشاره به پیوندهای دیرینه دو تمدن کهن، ریشه شرایط کنونی منطقه را ناشی از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران دانست و از موضع اصولی چین در محکوم کردن نقض منشور ملل متحد تقدیر کرد. وزیر امور خارجه ایران تصریح کرد جمهوری اسلامی ضمن آمادگی کامل برای دفاع مقتدرانه از حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی، از راه‌حل‌های دیپلماتیک که حقوق ملت ایران را تأمین کند، استقبال می‌کند و خواهان بازگشت آرامش به منطقه و روابط دوستانه با همسایگان است.

در مقابل، وانگ یی نیز بر تمایل چین برای تحکیم مناسبات با ایران تأکید کرد و آمادگی پکن را برای ایفای نقش سازنده در مسیر کاهش تنش‌ها و کمک به برقراری صلح و ثبات در منطقه اعلام داشت. نکته مهم در این دیدار، تاکید طرف چینی بر خویشتن‌داری، بازگشت به چارچوب تفاهم‌های قبلی به ویژه توافق اسلام آباد و پرهیز از اقدامات تشدیدکننده تنش بود.

محورهای اصلی سفر

اهداف اصلی این سفر شامل بررسی ابعاد مختلف روابط دوجانبه، پیگیری اجرای برنامه همکاری جامع ۲۵ ساله، رایزنی درباره تحولات منطقه به‌ویژه وضعیت تنگه هرمز، گفت‌وگوهای ایران با کشورهای همسایه و تبادل نظر درباره مسائل بین‌المللی بود. عراقچی در این سفر خاطر نشان کرد در نظم جدید منطقه‌ای که مبتنی بر گفت‌وگو و همکاری کشورهای منطقه خواهد بود، جایی برای حضور نیروهای بیگانه وجود ندارد. این همان موضع اصولی تهران در حوزه خلیج فارس و تنگه هرمز است که محدود به ۷ ماه گذشته هم نیست و دهه هاست جمهوری اسلامی بر آن تأکید دارد.

نقش چین در تحولات تنگه هرمز

چین به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان نفت از منطقه خلیج فارس و شریک اصلی اقتصادی ایران، منافع مستقیم و قابل توجهی در امنیت کشتیرانی تنگه هرمز دارد. براین اساس پکن بارها خواستار بازگشایی هرچه سریع‌تر این آبراه راهبردی و بازگشت تردد ایمن شده است. با توجه به سفر قریب‌الوقوع شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، به آمریکا و احتمال ملاقات وی با دونالد ترامپ در اواخر ماه سپتامبر و در حاشیه نشست سالانه مجموع عمومی سازمان ملل، گمانه‌زنی‌هایی درباره امکان طرح موضوع تنگه هرمز و تنش‌های منطقه‌ای در آن دیدار مطرح شده است.

چین می‌تواند از طریق کانال‌های دیپلماتیک، فشار اقتصادی و سیاسی، و نقش میانجی‌گرانه خود بر تحولات اثرگذار باشد. با این حال، تجربه نشان داده پکن ترجیح می‌دهد نقش تسهیل‌گر و حامی گفت‌وگو را ایفا کند تا مداخله مستقیم. حمایت چین از حقوق مشروع ایران، مخالفت با تحریم‌های یکجانبه و تأکید بر راه‌حل‌های سیاسی، می‌تواند فضای مساعدتری برای دیپلماسی منطقه‌ای ایجاد کند. در عین حال، موفقیت هرگونه ابتکار وابسته به اراده طرف‌های درگیر و احترام به حاکمیت کشورهای منطقه است.

گمانه زنی ها در خصوص آثار سفر عراقچی به چین

این سفر در آستانه دیدار احتمالی رهبران چین و آمریکا، پیامی روشن از هماهنگی نزدیک تهران و پکن ارسال کرد. تحلیلگران معتقدند چین با توجه به روابط عمیق با ایران و جایگاه بین‌المللی خود، می‌تواند در مسیر کاهش تنش‌ها نقش مثبتی ایفا کند، هرچند تصمیم نهایی در امور منطقه متعلق به کشورهای ساحلی است. تقویت همکاری‌های اقتصادی و انرژی دو کشور نیز در شرایط تحریم‌های یکجانبه آمریکا، به افزایش تاب‌آوری اقتصادی ایران کمک خواهد کرد.

در مجموع، سفر یک‌روزه عراقچی به پکن بار دیگر عمق روابط راهبردی ایران و چین را به نمایش گذاشت و نشان داد جمهوری اسلامی در شرایط حساس کنونی از پشتوانه دیپلماتیک و اقتصادی شرکای معتبر خود برخوردار است. نتایج این رایزنی‌ها می‌تواند به هماهنگی بیشتر دو کشور در مسائل منطقه‌ای، حمایت از حقوق مشروع ایران و پیشبرد همکاری‌های بلندمدت منجر شود.