، غروب روز شنبه (۱۸ بهمن) خبری در رسانه­ آمریکایی سی.ان.ان در خبری اعلام کرد هر دو طرف مذاکرات هسته ­ای پس از مشورت با پایتخت‌های خود، موافقت کردند که دورهای بعدی گفتگوها را برگزار کنند. این خبر پس از آن منتشر شد که روز جمعه پس از پایان نشست دور اول، عراقچی عنوان کرد قرار است دو طرف با پایتخت ­های خود مشورت کنند و پس از آن نسبت به ادامه جلسات تصمیم بگیرند. حال اکنون مشخص شده طرفین بنا دارد گفتگوهای هسته ­ای را ادامه بدهند. همچنین روز شنبه عراقچی گفت ممکن است محل دور دوم مذاکرات تغییر کند. این سخن می ­تواند بنا به درخواست آمریکا باشد که در دور قبلی دیدگاه تهران را پذیرفت و مکان نشست را از استانبول به مسقط تغییر داد.

بنابراین برگزاری دور دوم تقریباً قطعی است. اما در جلسه دوم قرار است روی چه مسائلی گفتگو کنند؟ در جلسه اول بحث بر سر چارچوب مذاکرات و شفافیت مواضع بود و این کار با میانجیگری وزیرخارجه عمان انجام پذیرفت. در این راستا پیش از نشست دور بعدی، عراقچی رسماً اعلام کرد موضوع موشک­های هرگز مورد بحث قرار نمی ­گیرد، زیرا ابزار دفاعی ایران است. همچنین مسئله غنی ­سازی سفر هم مطرح نیست.

بیشتر بخوانید:

دور اول مذاکرات میان ایران و آمریکا چگونه گذشت؟/واکنش کشورهای منطقه چه بود؟

۲ چالش بزرگ پیش روی مذاکرات ایران و آمریکا چیست؟

مواضع اروپا درباره مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا چیست؟

اهمیت تغییر مکان مذاکرات ایران و آمریکا در چیست؟

بنا به گفته وزیرخارجه جمهوری اسلامی ایران، پیشنهاد تهران کاهش درصد غنی ­سازی است. افزون براین ایده خروج چهارصد کیلوگرم اورانیوم با غنای 60 درصد هم منتفی است و جمهوری اسلامی تأکید دارد هرگز دست از صنعت غنی ­سازی آنهم در خاک خود برنمی ­دارد.

بنابراین در جلسه بعد ایده پیشنهادی تهران می­ تواند شامل کاهش درصد غنی ­سازی و یا حتی کاهش غلظت درصد اورانیوم ­های با غنای شصت درصد باشد. در این خصوص تأییدیه رسمی وجود ندارد و این فقط گمانه ­زنی رسانه ­ای است. در مقابل دولت ترامپ که پیشتر از برجام در سال 2018 خارج شده بود، حتی حاضر به پذیرش غنی سازی با درصد اندک را هم نپذیرفته و اکنون تقریباً مشابه همان ایده را عراقچی مطرح می ­کند. در این رابطه چه چیزی می ­تواند ترامپ را متقاعد کند که این پیشنهاد را بپذیرد؟

در نوامبر سال جاری یعنی پاییز سال 1405 انتخابات کنگره آمریکا باید برگزار شود و نتایج این انتخابات برای ترامپ اهمیت دارد. او خواهان دستیابی به دستاوردی در حوزه هسته­ ای ایران است که بتواند به عنوان پیروزی در این انتخابات از سوی جمهوری­ خواهان مطرح شود. رسیدن به توافقی فراتر از برجام، می ­تواند یک هدف ویژه ترامپ باشد. این در حالی است که قدرت­نمایی سپاه پاسداران در حوزه موشکی و رونمایی از موشک فراصوت خرمشهر 4 با برد 2 هزار کیلومتری، به دولت ترامپ و تصمیم ­گیران آن نشان داد اگر وارد درگیری نظامی شوند نتیجه قطعاً آنطور که آمریکا و اسرائیل مدنظرشان است، نخواهد بود.

در همین خصوص عراقچی نیز روز شنبه تصریح کرد در صورت بروز جنگ، جمهوری اسلامی پایگاه­های نظامی آمریکا در کشورهای منطقه را هدف قرار می ­دهد، زیرا امکان حمله به خاک آمریکا به دلیل بعد مسافت نیست و این به معنای حمله به کشورهای همسایه ایران نخواهد بود.

به همین دلیل اسرائیل با نگرانی زیادی اخبار مذاکرات هسته ­ای ایران و آمریکا را دنبال می ­کند. از دید اسرائیلی­ ها توافق هسته ­ای نمی تواند تهدید موشکی ایران علیه این رژیم را برطرف سازد. با این وجود، ترامپ به  این نتیجه رسیده­ اند جایی برای در نظر گرفتن دغدغه­ های ذهنی اسرائیل نیست و واقعیت زمینی چیز دیگری است. ورود به جنگ با جمهوری اسلامی می­ تواند کل منطقه را درگیر کند، روی صادرات نفت اثر شدیداً منفی بگذارد و متحدان و دوستان آمریکا را به مخاطره بیندازد بدون آنکه افق این درگیری نیز روشن باشد آنگونه که واشنگتن در نظر دارد.

آمریکا تجربه افغانستان و عراق را دارد و نمی­ خواهد یکبار دیگر آن را تکرار کند که البته این تجربه قابل مقایسه با حمله به عراق و افغانستان هم نیست. از این رو ترامپ تصمیم گرفته ایده دیپلماسی را پیش بگیرد. البته در همین حال شاهد فشارهای اقتصادی مضاعف آمریکا نیز هستیم. ساعاتی پس از پایان نشست اول، تحریم­ های جدیدی علیه افراد، شرکت­ها و کشتی­ های فعال در حوزه صادرات نفت و پتروشیمی ایران از سوی ایالات متحده اعمال شد. همچنین ترامپ فرمان اجرایی تعرفه 25 درصدی بر کشورهایی که با جمهوری اسلامی ایران وارد تجارت می­ شوند را اعلام کرد. نکته دیگر آنکه حضور فرمانده سنتکام در مسقط و سپس خبر حضور کوشنر و ویتکاف در ناو آبراهام لینکن در روز شنبه، مؤید فشار و تهدید نظامی بر تهران بود.

اما اینها نمی ­تواند راهگشا باشد. این اقدامات بیشتر از اثرگذاری در میز مذاکره، اعمالی در جهت درگیری افکار عمومی و رسانه­ هاست تا خوراک خبری داشته باشند و بر این مسئله تمرکز کنند که ترامپ دست برتر را دارد! ولی در عمل این طور نیست وگرنه آمریکا حاضر به ادامه گفتگوها آنهم در بعد هسته­ای و البته غیرمستقیم نمی­شد.