اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی در پاسخ به سوال خبرنگار اقتصادی خبرگزاری موج درباره احتمال ناترازی گاز و قطعی برق در زمستان اظهار کرد: دولت از آذرماه خود را برای سناریوهای مختلف آماده کرده است، اما در شرایط فعلی نمی‌توان با قطعیت گفت کدام سناریو اجرا خواهد شد؛ زیرا این موضوع به مجموعه‌ای از عوامل از جمله شرایط جنگ، وضعیت آب‌وهوا، میزان استفاده از وسایل گرمایشی و سرمایشی و سطح مصرف مردم و صنایع بستگی دارد.

سقاب اصفهانی با بیان اینکه دولت باید خود را برای سناریوهای خوش‌بینانه تا بدبینانه آماده کند، افزود: سناریوی نخست دولت، اعمال محدودیت و قطع گاز و برق نیست. با برنامه‌ریزی انجام‌شده و تقسیم کار میان شرکت ملی گاز، شهرداری‌ها، استانداری‌ها و سازمان بسیج، پیش‌بینی می‌کنیم در صورت همکاری مردم و تکمیل زیرساخت‌های لازم، نیازی به قطعی گاز و برق نداشته باشیم.

وی با اشاره به سابقه ناترازی انرژی در سال‌های گذشته ادامه داد: کشور در سال گذشته نیز با وجود نبود شرایط جنگی، قطعی برخی حامل‌های انرژی را تجربه کرد. امسال علاوه بر ناترازی پیشین، حملات دشمن به بخشی از زیرساخت‌های انرژی نیز موجب آسیب به ظرفیت تولید شده و شرایط را دشوارتر کرده است.

اجرای سه بسته برای مدیریت ناترازی انرژی

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با تشریح برنامه‌های دولت برای عبور از دوره سرد سال گفت: دولت برای مدیریت شرایط پیش‌رو سه بسته اصلی شامل افزایش تولید، کاهش مصرف و دیپلماسی انرژی را طراحی کرده و مجموعه این اقدامات در قالب سناریوهای مختلف دنبال می‌شود.

وی درباره بسته نخست، یعنی افزایش تولید، توضیح داد: شرکت ملی گاز با تمام ظرفیت در حال فعالیت است تا میزان تولیدی را که در جریان جنگ و حملات به زیرساخت‌ها آسیب دیده است، به سطح پیشین بازگرداند. همکاران این مجموعه به‌صورت شبانه‌روزی در حال انجام اقدامات لازم هستند و به دلیل شرایط موجود، فعلاً امکان ارائه جزئیات و انتشار تصاویر این تلاش‌ها وجود ندارد.

سقاب اصفهانی با اشاره به تلاش کارکنان صنعت نفت و نیرو برای بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده اظهار کرد: همان‌طور که نیروهای نظامی در شرایط دشوار از کشور دفاع می‌کنند، کارکنان صنعت نفت و برق نیز به‌صورت شبانه‌روزی برای حفظ و بازگرداندن ظرفیت تولید انرژی تلاش می‌کنند.

وی بسته دوم را مدیریت و کاهش مصرف دانست و افزود: در این بخش از ظرفیت دستگاه‌های مختلف از جمله صداوسیما، سازمان بسیج، شهرداری‌ها و استانداری‌ها استفاده می‌شود. برنامه‌ریزی برای آموزش و فرهنگ‌سازی و اجرای طرح‌های کاهش مصرف در حال انجام است و مردم در روزهای آینده بیشتر با ابعاد این برنامه آشنا خواهند شد.

معاون رئیس‌جمهور با اشاره به بسته سوم، یعنی دیپلماسی انرژی، گفت: افزایش واردات انرژی برای عبور از شرایط دشوار پیش‌رو در دستور کار قرار دارد و رئیس‌جمهور، وزیر امور خارجه و دیگر مسئولان دولت در حال پیگیری مذاکرات و رایزنی با کشورهای مختلف برای تأمین انرژی هستند.

ضرورت کاهش ۱۵ تا ۲۰ درصدی مصرف گاز و برق خانوارها

سقاب اصفهانی با تأکید بر نقش مردم در عبور از ناترازی انرژی تصریح کرد: در سناریوی خوش‌بینانه، اگر ظرفیت تولید آسیب‌دیده به میزان پیش‌بینی‌شده بازگردد، برنامه دیپلماسی انرژی به نتیجه برسد و همکاری لازم از سوی مردم و صنایع در کاهش مصرف شکل بگیرد، می‌توان دوره سرد سال را با کمترین محدودیت پشت سر گذاشت.

وی با بیان اینکه هر خانوار باید مصرف گاز و برق خود را نسبت به دوره مشابه سال گذشته ۱۵ تا ۲۰ درصد کاهش دهد، گفت: مردم می‌توانند با مراجعه به قبض‌های دوره مشابه سال قبل، میزان مصرف خود را بررسی و برای کاهش آن برنامه‌ریزی کنند. دولت نیز در کنار درخواست صرفه‌جویی، اقدامات تشویقی و پرداخت پاداش اقتصادی به مشترکان کم‌مصرف را دنبال می‌کند.

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با اشاره به ارتباط مستقیم تأمین گاز و برق خاطرنشان کرد: موضوع صرفه‌جویی فقط به گاز محدود نمی‌شود؛ بخش عمده برق کشور با استفاده از گاز تولید می‌شود و در صورت کمبود گاز، تأمین برق نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. در چنین شرایطی، برای جبران کمبود گاز نیروگاه‌ها از سوخت مایع استفاده می‌شود که دولت ذخایر آن را تا حداکثر ظرفیت ممکن افزایش داده است.

وی افزود: بنابراین، درخواست دولت از مردم این است که هم‌زمان مصرف گاز و برق خود را مدیریت کنند. 

سقاب اصفهانی با تأکید بر اینکه دولت صرفاً به کاهش مصرف مردم متکی نیست، اظهار کرد: هم‌زمان با درخواست صرفه‌جویی از خانوارها، افزایش تولید، کاهش قاچاق انرژی، مدیریت هدررفت در زنجیره تولید و توزیع و تأمین انرژی از مسیر دیپلماسی نیز با جدیت دنبال می‌شود.

احتمال قطعی انرژی در سناریوی بدبینانه

وی با اشاره به شرایطی که می‌تواند به اعمال محدودیت در تأمین انرژی منجر شود، گفت: اگر مردم و صنایع در کاهش مصرف همکاری نکنند، شرایط آب‌وهوایی به‌شدت سرد شود و ظرفیت تولید نیز مطابق برنامه به مدار بازنگردد، احتمال بروز قطعی‌هایی که درباره آن پرسش می‌شود وجود دارد؛ اما در صورت تحقق برنامه‌های دولت و همراهی مردم، می‌توان از بروز قطعی‌های گسترده و پرتنش جلوگیری کرد.

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرد: هدف دولت ایجاد نگرانی در جامعه نیست، اما نمی‌توان نیز بدون توجه به شرایط موجود اعلام کرد که هیچ مشکلی پیش نخواهد آمد. کشور با ناترازی انباشته‌شده سال‌های گذشته و آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های انرژی مواجه است و عبور از این شرایط به همکاری همه بخش‌ها نیاز دارد.

کاهش مصرف و قاچاق در استان‌های مرزی

سقاب اصفهانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای مقابله با قاچاق سوخت و مدیریت مصرف در استان‌های مرزی اظهار کرد: طرح‌هایی برای ساماندهی کارت‌های سوخت و کاهش قاچاق در برخی استان‌های جنوبی و مرزی اجرا شده است و گزارش‌های اولیه از کاهش قابل توجه میزان مصرف در برخی مناطق حکایت دارد.

وی با بیان اینکه برای ارزیابی دقیق نتایج این طرح‌ها هنوز زود است، افزود: باید دست‌کم دو ماه از اجرای طرح‌ها بگذرد تا شرایط به ثبات برسد و بتوان آمار قابل اتکایی ارائه کرد. بر اساس گزارشی که مدیران صنعت پالایش ارائه کرده‌اند، در یکی از استان‌های مرزی میزان مصرف حدود ۳۵ درصد کاهش یافته است؛ البته برای اعلام نتیجه قطعی باید داده‌ها دقیق‌تر بررسی شوند.

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی توضیح داد: کاهش مصرف در استان‌های مرزی لزوماً به معنای کاهش همان میزان قاچاق نیست؛ زیرا بخشی از مصرف ثبت‌شده ممکن است مربوط به قاچاق، بخشی ناشی از خروج سوخت از زنجیره رسمی توزیع و انتقال آن به مصارف دیگر و بخشی نیز مربوط به مصرف واقعی مردم همان مناطق باشد. بنابراین، تفکیک این عوامل برای ارائه آمار دقیق ضروری است.

وی با اشاره به همکاری مردم در استان‌های مرزی برای مدیریت مصرف سوخت گفت: همراهی مردم در این مناطق در عبور از شرایط دشوار تأمین بنزین نقش مؤثری داشت و لازم است از این همکاری قدردانی شود.

حل ریشه‌ای ناترازی انرژی به سه تا چهار سال زمان نیاز دارد

سقاب اصفهانی با عذرخواهی از مردم بابت دشواری‌های احتمالی در دوره پیش‌رو اظهار کرد: می‌دانیم مردم با مشکلاتی مواجه هستند، اما کشور در شرایطی قرار دارد که حتی امکان واردات برخی حامل‌های انرژی نیز با محدودیت روبه‌روست و باید با اتکا به تولید داخلی و ظرفیت‌های موجود، منابع را مدیریت کنیم.

وی افزود: ممکن است در مسیر تصمیم‌گیری‌های دولت درباره نحوه اجرای سیاست‌ها اختلاف‌نظرهایی وجود داشته باشد، اما تلاش می‌کنیم با جمع‌بندی دیدگاه‌ها و اصلاح مرحله‌به‌مرحله سیاست‌ها، شرایط تأمین انرژی برای مردم تسهیل شود.

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی در پایان تأکید کرد: عبور از زمستان به معنای حل ریشه‌ای مسئله انرژی کشور نیست. ناترازی انرژی طی سال‌های گذشته شکل گرفته و رفع آن به اقدامات مستمر نیاز دارد؛ برآورد ما این است که برای حل ریشه‌ای این مسئله باید دست‌کم سه تا چهار سال به‌صورت گام‌به‌گام برنامه‌ریزی و اقدام شود.

وی خاطرنشان کرد: همان‌طور که از مردم انتظار داریم مصرف انرژی خود را ۱۵ تا ۲۰ درصد کاهش دهند، دولت نیز باید گزارش اقدامات خود در زمینه افزایش تولید، کاهش قاچاق و هدررفت انرژی و توسعه واردات را ارائه کند تا سهم و عملکرد همه بخش‌ها در عبور از شرایط موجود مشخص باشد.