سید امید علوی، مدیرعامل برقتو در حاشیه بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت برق ایران در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری موج با اشاره به نقش پلتفرم‌ها در بهبود مدیریت مصرف و تأمین مالی صنعت برق اظهار کرد: یکی از ظرفیت‌های مهم این پلتفرم‌ها، ایجاد سازوکارهای جذاب برای تأمین مالی و تسویه مطالبات است؛ به‌گونه‌ای که حتی می‌توان از این ظرفیت برای کمک به کاهش بدهی‌های انباشته وزارت نیرو استفاده کرد.

وی با اشاره به محدودیت دسترسی فعالان این حوزه به اطلاعات مشترکان افزود: در حال حاضر پلتفرم‌های فعال در زمینه بهینه‌سازی مصرف و خریدوفروش برق، دسترسی مستقیمی به داده‌های مورد نیاز ندارند و امکان دریافت برخط اطلاعات از طریق رابط‌های برنامه‌نویسی کاربردی (API) برای آن‌ها فراهم نیست.

مدیرعامل برقتو ادامه داد: سازوکار دسترسی به اطلاعات می‌تواند با رضایت مشترک انجام شود؛ به این ترتیب که مشترک اجازه دهد اطلاعات مصرفی او در اختیار خرده‌فروش برق یا کاربر انرژی قرار گیرد تا این مجموعه‌ها بتوانند بر اساس داده‌های واقعی، پیشنهادهای مناسب‌تری برای خرید برق یا کاهش مصرف ارائه دهند.

علوی با تأکید بر اینکه دسترسی به داده‌ها پیش‌نیاز اجرای مؤثر طرح‌های بهینه‌سازی است، گفت: برای تشویق مشترکان به کاهش مصرف، ابتدا باید خط مبنای مصرف آن‌ها مشخص باشد؛ یعنی میزان مصرف هر مشترک در ماه‌های مشابه سال‌های گذشته در دسترس قرار گیرد. پس از آن نیز به داده‌های برخط نیاز است تا بتوان میزان مصرف جاری را پایش کرد و متناسب با شرایط، توصیه‌های کاربردی برای مدیریت انرژی ارائه داد.

وی افزود: بدون دسترسی به اطلاعات دقیق و به‌روز، امکان ارزیابی میزان صرفه‌جویی و پیش‌بینی عملکرد طرح‌های بهینه‌سازی وجود ندارد. این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که خاموشی‌ها و برنامه‌های مدیریت بار نیز بر الگوی مصرف مشترکان اثر می‌گذارند و پیش‌بینی مصرف را برای خرده‌فروشان دشوار می‌کنند.

مدیرعامل برقتو در تشریح اقدامات این مجموعه در حوزه بهینه‌سازی مصرف برق اظهار کرد: فعالیت‌های ما در دو بخش روشنایی معابر و مشترکان خانگی دنبال می‌شود؛ به‌طوری‌که در استان‌های مرکزی و ایلام در زمینه تعویض لامپ‌های معابر فعالیت داریم و در بخش مشترکان نیز طرح تعویض موتور کولرهای آبی را اجرا کرده‌ایم.

علوی با بیان اینکه تاکنون حدود ۴۰ هزار موتور کولر آبی مشترکان تعویض شده است، گفت: اجرای این طرح به‌طور متوسط موجب کاهش حدود ۲۰ تا ۳۵ درصدی مبلغ قبض برق مشترکان شده و مصرف برق خود موتور نیز در فصل تابستان حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد کاهش یافته است.

وی با اشاره به ظرفیت گسترده کشور برای اجرای این طرح افزود: حدود ۱۶ میلیون کولر آبی در کشور وجود دارد که قابلیت تعویض دارند و در صورت فراهم شدن زیرساخت‌ها و منابع مورد نیاز، می‌توان در یک بازه زمانی دو تا سه‌ساله برای جایگزینی آن‌ها اقدام کرد.

علوی درباره ظرفیت اجرای طرح تعویض موتور کولرهای فرسوده در سال آینده اظهار کرد: از نظر فعالیت پلتفرم، محدودیت خاصی برای توسعه این طرح وجود ندارد؛ زیرا متقاضیان از مسیرهای مختلف درخواست خود را ثبت می‌کنند و تأمین مالی نیز از مبادی گوناگون انجام می‌شود. با این حال، در شرایط فعلی تأمین قطعات به یکی از مهم‌ترین موانع تبدیل شده است.

وی ادامه داد: شرایط جنگی، تحریم‌ها و دشواری‌های تأمین قطعات، روند تولید و تهیه موتور کولر را با مشکل مواجه کرده است و تولیدکنندگان داخلی نیز با محدودیت‌هایی در این زمینه روبه‌رو هستند. در صورت رفع این موانع، به اعتقاد من می‌توان سالانه حدود سه تا پنج میلیون موتور کولر را با اتکا به تولید داخل و بخشی نیز از طریق واردات تأمین و جایگزین کرد.

مدیرعامل برقتو با اشاره به ورود این مجموعه به حوزه بهینه‌سازی مصرف گاز گفت: در حال حاضر بهینه‌سازی مصرف گاز در حدود ۵۰۰ ساختمان تهران آغاز شده است. در این طرح، موتورخانه ساختمان‌ها هوشمندسازی و مدیریت‌پذیر می‌شود و برنامه گرمایشی متناسب با شرایط محیطی و دمای مورد نیاز هر ساختمان تنظیم خواهد شد.

علوی افزود: اجرای این روش می‌تواند حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد کاهش مصرف گاز به همراه داشته باشد. همچنین برنامه داریم در ادامه، با استفاده از سازوکارهای مختلف و بازی‌های تعاملی، در حوزه اصلاح رفتار مصرف‌کنندگان نیز ورود کنیم تا زمینه صرفه‌جویی و بهینه‌سازی مصرف انرژی فراهم شود.

وی با بیان اینکه اجرای طرح‌های بهینه‌سازی لزوماً نباید هزینه‌ای به مشترکان تحمیل کند، توضیح داد: در بسیاری از این طرح‌ها، مشترک نیازی به پرداخت هزینه اولیه ندارد؛ زیرا ارزش انرژی صرفه‌جویی‌شده می‌تواند مبنای تأمین مالی سرمایه‌گذاری قرار گیرد.

علوی با اشاره به ظرفیت گواهی‌های صرفه‌جویی انرژی برای جذب سرمایه‌گذار اظهار کرد: می‌توان با طراحی مشوق‌های اقتصادی، مشترکان را به کاهش مصرف ترغیب کرد و در مقابل، گواهی صرفه‌جویی حاصل از اجرای طرح را در اختیار صنایع قرار داد تا هزینه سرمایه‌گذاری و تجهیزات از این محل تأمین شود.

وی با مقایسه ارزش گاز در بخش خانگی و صنعتی گفت: در شرایطی که گاز در بخش خانگی با نرخ‌هایی در حدود ۵۰۰ تا یک‌هزار تومان به ازای هر مترمکعب عرضه می‌شود، قیمت خرید گاز در تابلوی بورس برای برخی صنایع به حدود ۸۵ هزار تومان رسیده است. بنابراین صرفه‌جویی در مصرف گاز و انتقال منابع حاصل از آن به بخش‌های مولد، از نظر اقتصادی ظرفیت قابل توجهی دارد.

مدیرعامل برقتو تأکید کرد: با استفاده از این سازوکار، سرمایه‌گذاران می‌توانند هزینه تجهیزات و اجرای طرح‌های بهینه‌سازی را برعهده بگیرند و در مقابل، گواهی صرفه‌جویی دریافت کنند و آن را به صنایع عرضه کنند؛ مدلی که می‌تواند بدون نیاز به ورود مستقیم دولت به تأمین مالی و پرداخت تسهیلات، منابع لازم برای توسعه طرح‌های بهینه‌سازی را فراهم کند.

علوی همچنین با اشاره به الزامات آیین‌نامه اجرایی ماده ۴۳ و مسئولیت‌هایی که در این چارچوب بر عهده خرده‌فروشان برق قرار گرفته است، تصریح کرد: بخشی از ریسک اجرای طرح‌های بهینه‌سازی و پیش‌بینی میزان صرفه‌جویی به خرده‌فروشان منتقل شده، در حالی که بدون دسترسی به اطلاعات مصرف مشترکان، امکان برآورد دقیق و برنامه‌ریزی مؤثر برای آن‌ها وجود ندارد.

وی خاطرنشان کرد: تا زمانی که اطلاعات پایه و داده‌های برخط در اختیار فعالان این حوزه قرار نگیرد، نمی‌توان انتظار داشت طرح‌های بهینه‌سازی با دقت و اثربخشی لازم اجرا شوند. دسترسی به داده‌ها، در کنار تأمین تجهیزات و طراحی مشوق‌های اقتصادی، از الزامات توسعه بازار انرژی و افزایش مشارکت بخش خصوصی در مدیریت مصرف است.