، سید امیرحسین گرکانی، رئیس مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی در نشست «بازاندیشی در ساختار حکمرانی مدیریت بحران کشور و بررسی ابعاد تشکیل وزارت پیشگیری و مدیریت بحران»، با اشاره به قرارگیری ایران در معرض طیف گسترده‌ای از مخاطرات طبیعی و انسان‌ساخت، از جمله زلزله، سیل، خشکسالی، بیماری‌های همه‌گیر، حوادث صنعتی، آتش‌سوزی‌ها و بحران‌های ناشی از جنگ، خاطرنشان کرد: تمامی این موارد نیازمند ساختاری منسجم و دارای قدرت هماهنگی بالا هستند. 

وی با بیان اینکه روند آسیب‌پذیری کشور رو به افزایش است، تأکید کرد: مدیریت بحران دیگر یک موضوع صرفاً اجرایی یا واکنشی نیست، بلکه به یکی از مسائل مهم حکمرانی کشور تبدیل شده و باید متناسب با این اهمیت، از جایگاه سازمانی مقتدر و مؤثر برخوردار باشد.

مدیریت بحران، حوزه‌ای چندبعدی نیازمند هماهنگی دستگاه‌ها

گرکانی، مدیریت بحران را حوزه‌ای چندبعدی و فرابخشی توصیف کرد که تنها به مرحله پاسخ محدود نمی‌شود و چهار مرحله پیشگیری و کاهش خطر، آمادگی، پاسخ و بازیابی را در بر می‌گیرد. 

وی افزود: تحقق این فرایند نیازمند هماهنگی مستمر میان دستگاه‌های مختلف اجرایی، خدماتی، امنیتی، عمرانی، اقتصادی و اجتماعی است و بدون وجود یک نهاد هماهنگ‌کننده قدرتمند، امکان تحقق مدیریت یکپارچه بحران وجود نخواهد داشت.

رئیس مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی با طرح این پرسش که آیا ساختار فعلی مدیریت بحران کشور با حجم مأموریت‌ها و مسئولیت‌های آن تناسب دارد یا خیر، گفت: تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که ساختار موجود همچنان بیش از حد متمرکز و بخشی عمل می‌کند و سازمان مدیریت بحران کشور، با وجود مسئولیت‌های گسترده، از اختیارات و جایگاه متناسب برای اعمال هماهنگی مؤثر میان دستگاه‌ها برخوردار نیست.

 به گفته وی، این مسئله در برخی مواقع باعث کندی تصمیم‌گیری، بروز تعارضات بین‌دستگاهی و غلبه رویکرد واکنشی بر سیاست‌های پیشگیرانه شده است.

لزوم ارتقای جایگاه سازمانی سازمان مدیریت بحران

گرکانی با اشاره به ساختار قانونی مدیریت بحران در کشور، افزود: اگرچه در قوانین موجود، شورای عالی مدیریت بحران کشور و ستاد پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران پیش‌بینی شده‌اند، اما در عمل سازمان مدیریت بحران کشور برای ایفای نقش فرابخشی خود نیازمند جایگاهی فراتر از یک سازمان وابسته است. 

وی تأکید کرد: مدیریت بحران به دلیل ارتباط مستقیم با حوزه‌های مختلف زیرساختی، اجتماعی، اقتصادی، امنیتی و خدمات عمومی، باید بتواند در سطح عالی حکمرانی کشور نقش‌آفرینی کند.

ناهمخوانی مسئولیت‌ها و اختیارات؛ مانع تحقق مدیریت یکپارچه بحران

وی همچنین با اشاره به چالش‌های موجود در اجرای قانون مدیریت بحران تصریح کرد: بخشی از مشکلات به ناهمخوانی میان مسئولیت‌ها و اختیارات بازمی‌گردد. در حالی که از سازمان مدیریت بحران انتظار هماهنگی ملی، سیاستگذاری، برنامه‌ریزی و نظارت وجود دارد، ابزارهای نهادی و اداری لازم برای تحقق کامل این مأموریت‌ها در اختیار آن قرار نگرفته است. 

گرکانی افزود: تا زمانی که جایگاه سازمانی این نهاد متناسب با وظایف آن ارتقا پیدا نکند، تحقق مدیریت یکپارچه بحران با دشواری مواجه خواهد بود.