، جنگ بین آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران در حالی وارد ماه دوم خود شده است، که در ۱۰ روز گذشته زمزمه های میانجیگری کشورهای مختلف برای پایان دادن به این درگیری نظامی وارد اقدام عملی شد چنانکه چند روز قبل، یکشنبه (۹ فروردین)، شاهد برگزاری نشست دیپلمات های عربستان، ترکیه و مصر در پاکستان بودیم. اعضای شرکت کننده این جلسه تأکید کردند هدف آن جلوگیری از گسترش بیشتر نبرد در منطقه است و بنا دارند این مهم را از طریق میانجیگری محقق سازند. در ادامه این روند و در حالی که انتظار هم می رفت این نشست خروجی مشخص و ملموسی هم نداشته باشد، خبرگزاری رویترز روز چهارشنبه، ۱۲ فروردین، به نقل از یک «منبع آگاه» گزارش داد جی‌دی ونس، معاون ترامپ، تا روز سه‌شنبه با میانجی‌های پاکستانی در مسئله جنگ ایران در ارتباط بوده است. به گفته این منبع که نامش رسانه ای نشده، ونس به‌طور خصوصی این پیام را منتقل کرده که ترامپ در صورت برآورده شدن برخی خواسته‌های امریکا، آماده پذیرش آتش‌بس است.

این در حالی است که اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه ایران از طریق میانجی‌ها پیشنهاداتی از آمریکا دریافت کرده، عنوان کرد: «آن پیشنهادها بسیار حداکثرگرایانه و غیرمنطقی هستند. صحبت درباره اموری که بخشی از حقوق ذاتی ایرانی‌هاست، نشانه حسن نیت یا جدیت در هیچ دیپلماسی‌ نیست. آن‌ها قبلاً این را امتحان کرده‌اند.»

با توجه به این سخنان، مشخص شد تلاش های میانجیگرانه چند کشور منطقه راه به جایی نبرده و علت آن هم رویکرد ترامپ در ارائه خواسته های بسیار جاه طلبانه است. در همین رابطه مقامات ارشد دولت آمریکا در سخنان مختلفی اعلام کردند هدف آنها از بین بردن توانمندی هسته ای و موشکی ایران است. وقتی چنین گزاره ای مطرح می شود می توان حدس زد که خواسته های کاخ سفید که از طریق واسطه ها به تهران منتقل شده، شامل چه موضوعاتی است. 

در ادامه اقدامات پاکستان برای ایفای نقش میانجی، روز جمعه، ۱۴ فروردین، روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داد کشورهای میانجی روز جمعه اعلام کردند دور کنونی تلاش‌های کشورهای منطقه به رهبری پاکستان برای دستیابی به آتش‌بس میان آمریکا و جمهوری اسلامی ایران به بن‌بست رسیده است. بنا به گزارش این روزنامه آمریکایی، میانجی ها عنوان کرده اند ایران حاضر نیست به طور رسمی با مقامات ایالات متحده در اسلام آباد دیدار کنند و تهران خواسته های واشنگتن را غیرقابل‌قبول می‌داند. با این حال میانجی‌ها تأکید کردند ترکیه و مصر همچنان برای یافتن راهی برای پیشبرد مذاکرات تلاش می‌کنند و در حال بررسی محل‌های جدید برای گفت‌وگوها، از جمله دوحه یا استانبول، همراه با پیشنهادهای تازه برای عبور از بن‌بست هستند. بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است تنها در صورتی به جنگ پایان می‌دهد که آمریکا غرامت پرداخت کند، از پایگاه‌های خود در خاورمیانه خارج شود و تضمین دهد دوباره به ایران حمله نخواهد کرد.

گفتنی است سه شرطی که وال استریت ژورنال به نقل از میانجی ها مطرح کرده، بارها از سوی مقامات کشورمان در رسانه ها مطرح شده بودند. اما عدم موفقیت در به هدف رسیدن تلاش های پاکستان در قالب میانجی، به معنای خاتمه این مسیر نیست. زیرا عصر روز جمعه، ۱۴ فروردین، رجب طیب اردوغان در تماس تلفنی با همتای روسی خود اعلام کرد ترکیه با همه طرف‌ها در ارتباط است تا از گسترش بیش از حد جنگ در منطقه جلوگیری کند. این خبر می تواند به معنای تداوم اقدامات کشورهای همسایه ایران باشد که بشدت نگران آینده این درگیری نظامی و سرایت آن به کشورهای خود هستند که حتی اکنون هم متأثر از تحولات حوزه تنگه هرمز و همچنین وجود پایگاه های آمریکا در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، این اتفاق تا حدی رخ داده است.

افزون بر بازیگران منطقه ای، روسیه نیز تلاش کرده به عنوان فعال در این زمینه خود را نشان دهد. در این خصوص سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه این کشور چندی قبل اعلام کرد روسیه آمادگی دارد در صورت موافقت همه طرف‌ها، برای پایان این جنگ میانجی‌گری کند. لاوروف تأکید کرد: «اگر همه بخواهند، ما آماده خواهیم بود.» پیش از این نیز وی گفتگویی با وزرای خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس داشت که در آنجا عنوان کرده بود حل‌وفصل این بحران تنها از مسیرهای سیاسی و دیپلماتیک امکان‌پذیر است و باید منافع همه کشورهای منطقه به‌صورت کامل در نظر گرفته شود. 

اما اینکه آمریکا وساطت مسکو را بپذیرد، دور از ذهن است. زیرا ترامپ تلاش کرده در دولت دومش، خود را عامل پایان دادن به جنگ ها نشان دهد و همیشه مدعی است در یکسال نخست این دوره اش توانسته هفت جنگ! را پایان دهد. وی همچنین در زمینه میانجیگری جنگ اوکراین هم وارد شد هرچند که موفقیتی کسب نکرد. از این رو بسیار بعید است ترامپ نقش پوتین را به عنوان واسطه قبول کند.

بیشتر بخوانید:

بده بستانی در مذاکرات هسته ای نداریم/بازنده جنگ احتمالی آمریکاست

این جنگ به تصمیم آمریکا برای جمع کردن پایگاه‌های نظامیش از منطقه منجر می‌شود

با توجه به این مسائل هنوز راه برای پایان یافتن جنگ از مسیر دیپلماسی باز است مشروط به آنکه ایالات متحده دست از جاه طلبی خود بردارد. برخورداری ایران از توانمندی موشکی امری غیرقابل مذاکره است. جمهوری اسلامی به مدد موشک هایش توانسته تاکنون ضربات سهمگینی به اسرائیل و نیروهای نظامی ایالات متحده در منطقه وارد سازد. از سوی دیگر داشتن موشک به معنای ظرفیت مؤثر یک کشور از ابزار دفاعی است. هیچ عقل سلیمی نمی پذیرد کشور خود را از ابزار دفاعی محروم سازد به ویژه آنکه در شرایط تحریم نظامی سنگین قرار دارد و امکان خرید تسلیحات، جنگنده و سایر ملزومان نظامی برای ایران فراهم نیست.

در این میان آنچه می تواند دیدگاه و مطالبات بلندپروازنه ترامپ را برای رسیدن به آتش بس، تغییر دهد چشاندن قدرت موشکی به نظامیان آمریکاست. در صورت وارد آوردن آسیب های جدی در نهایت ایالات متحده متوجه خواهد شد مجبور است تن به تعدیل خواسته هایش دهد. نکته مهم آنکه سی.ان.ان در گزارشی که روز پنجشنبه منتشر شد اعلام کرد برخلاف ادعاهای مقامات دولت ترامپ، هنوز نیمی از پرتابگرهای موشک ایران سالم هستند و زرادخانه های این کشور مملو از پهپاد است.