،  وزارت امور خارجه کشورمان روز چهارشنبه (۲۰ آبان) اعلام کرد نیروی دریایی و نیروی هوایی آرژانتین را جزو سازمان‌های تروریستی می‌داند.  بر اساس توضیح وزارت امور خارجه، تصمیم تهران در واکنش به اقدام دولت آرژانتین در تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اتخاذ شده است. در بیانیه ایران آمده است که سپاه بخشی از نیروهای مسلح رسمی جمهوری اسلامی است و اقدام بوئنوس‌آیرس در قرار دادن آن در فهرست سازمان‌های تروریستی، اقدامی خصمانه و مغایر با اصول بنیادین حقوق بین‌الملل محسوب می‌شود.

وزارت امور خارجه ایران با استناد به اصل مقابله‌به‌مثل و قانون «اقدام متقابل در برابر اعلام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌عنوان سازمان تروریستی توسط ایالات متحده آمریکا» مصوب سال ۱۳۹۸، اعلام کرد نیروی دریایی و نیروی هوایی آرژانتین را مشمول مفاد این قانون می‌داند. تهران همچنین تأکید کرد مسئولیت پیامدهای ناشی از این اقدام بر عهده دولت آرژانتین خواهد بود. نکته قابل توجه آن است که تصمیم جمهوری اسلامی ایران مشخصاً دو شاخه نظامی آرژانتین، یعنی نیروی دریایی و نیروی هوایی را دربرمی‌گیرد و در بیانیه وزارت خارجه اشاره‌ای به نیروی زمینی این کشور نشده است.

تصمی دولت خاویر میلی برای اقدام علیه سپاه پاسداران در شرایطی صورت گرفت که دولت وی سیاست خارجی نزدیک‌تری به واشنگتن در پیش گرفته و دولت دونالد ترامپ نیز در سال جاری میلادی از متحدان خود خواسته است سپاه را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دهند.

اما اهداف جمهوری اسلامی ایران از اقدام متقابل چیست؟

الف)جلوگیری از عادی‌سازی تصمیم‌های یک‌جانبه علیه نیروهای رسمی کشور: یکی از اهداف اصلی تهران، ارسال این پیام است که قرار دادن بخشی از نیروهای مسلح ایران در فهرست تروریستی، بدون واکنش باقی نخواهد ماند. ایران با استفاده از اصل مقابله‌به‌مثل می‌کوشد هزینه سیاسی و دیپلماتیک چنین تصمیم‌هایی را برای دولت‌های همراه با واشنگتن افزایش دهد. از نگاه تهران، اگر یک دولت خارجی بتواند نهادی از ساختار رسمی نیروهای مسلح ایران را با عنوان تروریستی طبقه‌بندی کند، جمهوری اسلامی نیز این امکان را برای خود قائل است که در چارچوب قوانین داخلی، نهادهای نظامی همان کشور را مشمول اقدام متقابل قرار دهد.

ب)اجرای قانون مصوب سال ۱۳۹۸ و تبدیل آن به ابزار بازدارندگی: قانون اقدام متقابل در برابر اعلام سپاه به‌عنوان سازمان تروریستی توسط آمریکا، پس از اقدام واشنگتن در سال ۲۰۱۹ برای قرار دادن سپاه در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی تصویب شد. این قانون صرفاً ناظر به آمریکا نیست و در متن آن، کشورهایی که به هر شکل از تصمیم آمریکا پیروی یا از آن حمایت کنند نیز مشمول اقدامات متقابل در نظر گرفته شده اند. وزارت امور خارجه ایران اکنون با استناد به همین مبنا، اقدام آرژانتین را در چارچوب قانون مذکور قرار داده است. از این منظر، جمهوری اسلامی ایران تلاش می‌کند نشان دهد سیاست تروریستی اعلام کردن سپاه، حتی اگر از سوی دولت‌های دیگر و خارج از آمریکا دنبال شود، با واکنش حقوقی و سیاسی ایران روبه‌رو خواهد شد.

ج) ارسال پیام به دولت‌های همسو با آمریکا: تصمیم آرژانتین در شرایطی اتخاذ شده که دولت میلی به یکی از شرکای سیاسی نزدیک‌تر واشنگتن در آمریکای لاتین تبدیل شده است. اقدام متقابل ایران می‌تواند پیامی به سایر دولت‌ها باشد که پیروی از سیاست‌های آمریکا علیه نهادهای رسمی جمهوری اسلامی، از نگاه تهران، پیامدهای دوجانبه خواهد داشت.

د)حفظ موضع حقوقی و سیاسی ایران در برابر اتهامات آرژانتین

پرونده انفجار آمیا که در سال ۱۹۹۴ (۱۳۷۳) رخ داد، همچنان یکی از محورهای اختلاف تهران و بوئنوس‌آیرس است. دولت آرژانتین تلاش می‌کند با استفاده از این پرونده، اقدامات خود علیه سپاه را توجیه کند؛ در مقابل، ایران اتهامات در مورد نقش جمهوری اسلامی در این حادثه را رد می‌کند و تصمیم آرژانتین را اقدامی سیاسی و غیرقانونی می‌داند. بنابراین اقدام متقابل تهران در واقع تلاشی برای جلوگیری از تثبیت یک‌طرفه روایت آرژانتین در مناسبات دوجانبه و عرصه بین‌المللی نیز محسوب می‌شود.

پیامدهای احتمالی؛ تشدید تنش یا محدودیت عملی؟

نخستین پیامد این تصمیم، افزایش سطح تنش سیاسی میان دو کشور است. روابط ایران و آرژانتین پیش از این نیز با اختلافات جدی بر سر پرونده آمیا و اتهامات متقابل روبه‌رو بوده است. اکنون با گسترش تقابل به نهادهای نظامی دو کشور، امکان بهبود روابط دیپلماتیک در کوتاه‌مدت دشوارتر می‌شود.

پیامد دوم، افزایش محدودیت‌های متقابل در حوزه همکاری‌های مالی و امنیتی است. تصمیم آرژانتین درباره سپاه، در چارچوب نظام حقوقی آن کشور، امکان اعمال محدودیت‌های مالی و عملیاتی را فراهم می‌کند. چنین شرایطی می تواند در مورد بخشی از نیروهای نظامی آرژانتین نیز حاکم شود.

پیامد سوم، افزایش فاصله سیاسی ایران با دولت میلی و دشوارتر شدن مسیرهای دیپلماتیک است. آرژانتین در سال‌های اخیر مواضع انتقادی تندی علیه ایران اتخاذ کرده و دولت کنونی این کشور نیز سیاست خارجی خود را بر نزدیکی بیشتر به آمریکا و برخی متحدان غربی استوار کرده است.

اما واقعیت این است که اهمیت اقدام اخیر ایران تنها در روابط دوجانبه با آرژانتین خلاصه نمی‌شود. تهران با این تصمیم تلاش می‌کند در برابر روندی که آن را گسترش فشارهای آمریکا از طریق متحدانش می‌داند، واکنش نشان دهد.