، با پایان رسمی دوره ۱۰ ساله قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرد که از این پس موضوع ایران را تنها در چارچوب توافق‌نامه‌های پادمانی مورد بررسی قرار خواهد داد و برجام دیگر در دستورکار شورای حکام قرار ندارد.

دبیرخانه آژانس در اطلاعیه رسمی خود اعلام کرده است: نشست بعدی شورای حکام روز بیست‌وهشتم آبان در وین برگزار می‌شود و مباحث آن شامل گزارش همکاری‌های فنی، ایمنی هسته‌ای، عضویت کشورها در آژانس، راستی‌آزمایی در کره‌شمالی و سوریه و ارزیابی اجرای توافق‌نامه‌های پادمانی در میان کشورهای عضو از جمله ایران خواهد بود. در این دستورکار هیچ اشاره‌ای به قطعنامه ۲۲۳۱ یا تعهدات برجامی مشاهده نمی‌شود.

بر اساس این تغییر، مسئولیت گزارش‌دهی مدیرکل آژانس درباره تعهدات برجامی ایران خاتمه یافته است و از این پس ارزیابی‌ها صرفاً به موضوعات فنی و پادمانی محدود خواهد بود. میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در وین، در واکنش به این تحول تصریح کرد: فعالیت‌های هسته‌ای ایران از این پس در چارچوب توافق جامع پادمان مورد بررسی قرار می‌گیرد و ما وارد مرحله جدیدی از همکاری با تهران شده‌ایم.

در هفته‌های اخیر نیز نمایندگان سه کشور ایران، روسیه و چین در دو نشست هماهنگی دیپلماتیک در وین به بررسی وضعیت جدید همکاری ایران و آژانس پرداختند و مواضع مشترکی را در آستانه نشست شورای حکام تنظیم کردند. آنان همچنین با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دیدار و درباره دستورکار نشست آتی شورا تبادل نظر کردند.

گروسی در گزارش محرمانه‌ای خطاب به اعضای شورای حکام، از ایران درخواست کرده است تا امکان دسترسی به ارزیابی ذخایر اورانیوم غنی‌شده را فراهم سازد. وی افزود: محرومیت پنج‌ماهه بازرسان از این دسترسی، زمان ارزیابی را به طور محسوس به تأخیر انداخته و اشراف فنی آژانس نسبت به موجودی مواد هسته‌ای را کاهش داده است.

این ادعا در حالی مطرح می‌شود که در پی حملات هوایی آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات نطنز، فردو و اصفهان در جریان جنگ ۱۲ روزه خرداد ۱۴۰۴، همکاری‌های ایران با آژانس بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی محدود شد.

مدیرکل آژانس در گفت‌وگویی با یکی از رسانه‌های بین‌المللی خاطرنشان ساخت: هیچ نشانه‌ای از توسعه سلاح هسته‌ای در ایران وجود ندارد و تهران در مسیر نظامی‌کردن برنامه هسته‌ای نیست. با این حال، وی از ایران خواست تا همکاری‌های فنی خود را برای جلوگیری از تنش‌های بیشتر با غرب گسترش دهد.

منابع دیپلماتیک در وین گزارش داده‌اند که در اکتبر ۲۰۲۵ میلادی، ایران، روسیه و چین طی نامه‌ای مشترک به مدیرکل آژانس، پایان مأموریت نظارتی مرتبط با برجام را به‌طور رسمی اعلام کرده‌اند. با این حال گروسی در هفته‌های اخیر کوشیده است تا موضوع ایران را همچنان در سطح رسانه‌ای و سیاسی زنده نگه دارد.

جمهوری اسلامی ایران بر اساس قانون مصوب مجلس تأکید کرده است که چارچوب همکاری با آژانس صرفاً مبتنی بر پادمان‌ها و ان‌پی‌تی است و ادامه تعاملات فنی با هدایت شورای عالی امنیت ملی انجام می‌گیرد. سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: ایران در چارچوب مقررات بین‌المللی به تعهدات پادمانی خود پایبند است، اما هیچ تعهد اضافی فراتر از آن را نخواهد پذیرفت.

تحلیلگران معتقدند خروج رسمی برجام از دستورکار آژانس نه‌تنها بیانگر پایان یک مرحله از مناقشه سیاسی در حوزه هسته‌ای ایران است، بلکه می‌تواند آغازگر مرحله‌ای جدید از روابط متوازن فنی میان تهران و آژانس باشد؛ رابطه‌ای که بر پایه همکاری‌های حقوقی، کنترل‌شده و غیرسیاسی استوار خواهد بود.