، سیدمؤید محسن‌نژاد امروز  ۲۰ آذرماه ۱۴۰۲ با اعلام این خبر گفت: این آیین منحصربه‌فرد که به مناسبت ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) بارنگ و بوی خاصی برگزار می‌شود، برگرفته از سنت دیرینه مردم روستای فتح‌آباد است که به‌منظور حفظ این آیین و سنت حسنه با تلاش‌های صورت گرفته و حمایت‌های وزارت متبوع در فهرست آثار معنوی کشور به ثبت رسید.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فارس در شرح مختصر تاریخچه برگزاری این آیین، گفت: سنت حسنه یادمان یاس کبود، پیشینه‌ای بیش از ۱۵۰ سال دارد که نسل به نسل منتقل‌ شده است. در این مراسم مردم روستا به مدت حداقل ۴۵ روز تا دو ماه مشغول فضاسازی یادمان بوده و در طول این مدت مهمانان زیادی از سایر روستاها و شهرستان‌های هم‌جوار جهت کمک در فضاسازی یادمان حضور یافته و مهمان مردم روستا هستند.

او ادامه داد: در گذشته شب شهادت حضرت زهرا (س) مردم روی پشت‌بام خانه‌های خود می‌رفتند و نام مبارک ایشان را فریاد می‌زدند و ذکر یا زهرا (س) سر می‌دادند و در شام شهادت، مردم همانند ایام محرم با استفاده از چوب و برگ نخل، کتل (تابوت) سربسته‌ای ساخته و در تمامی کوچه‌های قلعه همراه با روضه و عزاداری می‌گرداندند و تشییع‌ جنازه نمادین را انجام می‌دادند.

محسن‌نژاد گفت: در این آیین، مراسم دیگ‌جوش یکی از برنامه‌های عزاداری شهادت حضرت زهرا (س) بوده که تعدادی از زنان و مردان در محل برگزاری مراسم، اجاق‌هایی با خشت و گل درست می‌کردند و هر کس به‌قدر توانایی خود مواد موردنیاز دیگ‌جوش یا به قول امروزی‌ها پخت آش را تهیه می‌کردند.

او ادامه داد: دسته عزاداری در حالی‌ که تابوت نمادین آن حضرت را بر دوش داشتند، با گذشتن از کوچه‌ها، در پایان در محل برگزاری مراسم دورهم جمع می‌شدند و با روشن کردن شمع دورتادور تابوت، به شیون و زاری می‌پرداختند و بعد از عزاداری همگی دور یک سفره آش نذری که پخته‌ شده بود را اطعام‌ می‌کردند.

محسن‌نژاد افزود: با توجه به گذشت زمان شکل برگزاری مراسم نیز تغییراتی داشته، به‌‌طوری‌که پس از ماه صفر با اعلام هیئت‌ امنای یادمان یاس کبود و طبق برنامه‌‌ریزی و طراحی‌هایی که از قبل انجام‌شده، فضاسازی مجموعه یادمان آغاز می‌شود و در همان خانه‌های قدیمی در قلعه که امروز خالی از سکنه است و به متولیان یادمان واگذار شده، زندگی‌نامه حضرت زهرا (س) اعم از زندگی اجتماعی، فرزندداری، همسرداری، مصائب، رشادت‌ها و... آن حضرت و دیگر اهل‌بیت علیهم‌السلام، با توجه به محتوای مشخص‌ شده در هرسال به‌صورت تجسمی با استفاده از تندیس، لباس و پارچه به نمایش درمی‌آید و نمایشگاهی به مدت ۲۰ روز برگزار می‌شود که بسیار مورد استقبال مردم قرار می‌گیرد و در این کار همه مردم با اعتقاد خاصی که به حضرت زهرا (س) دارند اعم از زنان و مردان، دختران و پسران، کوچک و بزرگ دست‌به‌دست هم می‌دهند و هر کاری که بتوانند انجام می‌دهند و مردم از جای جای مختلف جهت بازدید به این روستا وارد می‌شوند که سالانه حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰۰ نفر از این یادمان بازدید می‌کنند.