مردم فریب پرآبی برخی سدها را نخورند/ سیلاب، خشکسالی ایران را جبران نمیکند
سخنگوی صنعت آب کشور با تأکید بر تفاوت وضعیت منابع آبی مناطق مختلف، گفت: برخلاف تصور عمومی، سدهای تهران همچنان با کمبود ذخیره مواجهاند و میزان پرشدگی مخازن سدهای پایتخت حدود ۲۶ درصد است.
، عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب کشور در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به وضعیت بارشها در سال آبی جاری اظهار کرد: سال آبی در کشور و در ادبیات جهانی از ابتدای مهرماه آغاز میشود و تا پایان شهریورماه ادامه دارد و ارزیابی وضعیت منابع آبی نیز بر همین اساس انجام میشود.
وی افزود: میزان بارش ثبتشده در کشور در حال حاضر حدود ۲۳۸ میلیمتر است، در حالی که در مقطع زمانی مشابه باید حدود ۲۴۱ میلیمتر بارش دریافت میکردیم؛ بنابراین از نظر میزان بارش، حدود یک درصد نسبت به شرایط نرمال عقب هستیم.
سخنگوی صنعت آب کشور با تأکید بر اینکه ارزیابی منابع آب باید با نگاه منطقهای انجام شود، گفت: در ادبیات مهندسی آب معمولاً دامنهای حدود مثبت و منفی ۱۰ درصد برای نوسانات در نظر گرفته میشود و بنابراین نمیتوان صرفاً با یک عدد کشوری درباره وضعیت آب همه مناطق قضاوت کرد.
بزرگزاده ادامه داد: ممکن است یک منطقه در جنوب یا غرب کشور با بارش مناسب و حتی سرریز برخی سدها مواجه باشد، اما این وضعیت الزاماً نمیتواند مشکل کمآبی در تهران، مشهد، کرج، اراک یا ساوه را برطرف کند؛ زیرا میان این مناطق ارتباط هیدرولیکی طبیعی یا مصنوعی وجود ندارد.
وی تصریح کرد: آب ماهیت محلی دارد و مدیریت منابع آب نیز باید با همین واقعیت انجام شود. بنابراین پرآبی یک منطقه به معنای رفع کمآبی منطقهای دیگر نیست و هر منطقه باید متناسب با منابع و مصارف خود مدیریت شود.
۱۲ استان همچنان کاهش بارش دارند
سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به استانهایی که همچنان با کاهش بارش نسبت به شرایط نرمال مواجه هستند، اظهار کرد: استانهای قم، تهران، مرکزی، یزد، سیستان و بلوچستان، سمنان، اصفهان، گیلان، قزوین، البرز، مازندران و چهارمحال و بختیاری در حال حاضر بین ۱۲ تا ۳۷ درصد کاهش بارش نسبت به نرمال دارند.
وی افزود: البته وضعیت منابع آبی در هر یک از این استانها متفاوت است و صرفاً نمیتوان میزان کاهش بارش را ملاک نهایی تنش آبی قرار داد.
بزرگزاده با اشاره به وضعیت استان قم گفت: برای قم در سالهای گذشته طرح انتقال آب از سرشاخهها اجرا شده است و به دلیل وجود این منابع و ارتباط هیدرولیکی مصنوعی، کاهش بارش لزوماً به معنای بروز همان میزان تنش در تأمین آب شرب این استان نیست.
وی با تشریح نقاط دارای بیشترین شدت تنش آبی در بخش شرب گفت: در حال حاضر تهران، مناطق ۲۲گانه پایتخت و استان تهران، استان البرز و بخشهایی از قزوین که از منابع سد طالقان استفاده میکنند، در صدر مناطق مورد توجه قرار دارند.
سخنگوی صنعت آب کشور ادامه داد: مشهد و استان خراسان رضوی نیز بهویژه از نظر تأمین آب شرب مشهد با شرایط خاصی مواجه هستند. هرچند میزان بارش مشهد نسبت به نرمال حدود ۱۰ درصد بیشتر بوده، اما به دلیل وابستگی منابع تأمین آب شرب این شهر به سد دوستی و عدم دریافت کامل آب از کشور همسایه، همچنان با مشکل مواجه هستیم.
وی افزود: اراک و ساوه در استان مرکزی نیز از دیگر مناطقی هستند که در بخش آب شرب با تنش مواجهاند.
پرشدگی سدهای کشور به ۵۳ درصد رسید
بزرگزاده در ادامه با اشاره به آخرین وضعیت مخازن سدهای کشور اظهار کرد: اگر همه سدهای کشور را به صورت یک مجموعه در نظر بگیریم، میزان پرشدگی مخازن در حال حاضر حدود ۵۳ درصد است.
وی افزود: حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور به حدود ۲۷ میلیارد و ۳۵۰ میلیون مترمکعب رسیده است، در حالی که در مقطع مشابه سال گذشته این رقم حدود ۲۰ میلیارد و ۴۰۰ میلیون مترمکعب بود.
سخنگوی صنعت آب کشور تصریح کرد: بنابراین در مجموع حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور نسبت به سال گذشته حدود ۷ میلیارد مترمکعب افزایش یافته است؛ با این حال این وضعیت نباید به صورت یکسان به تمام مناطق کشور تعمیم داده شود.
بزرگزاده با اشاره به تفاوت جدی وضعیت سدهای تهران با میانگین کشور گفت: در حالی که میزان پرشدگی سدهای کشور حدود ۵۳ درصد است، این رقم برای سدهای تهران حدود ۲۶ درصد است.
وی تأکید کرد: بنابراین نمیتوان وضعیت عمومی کشور را به تهران تعمیم داد و لازم است این تفاوت به شکل دقیق برای مردم اطلاعرسانی شود.
سخنگوی صنعت آب کشور درباره وضعیت سدهای تأمینکننده آب تهران اظهار کرد: میزان پرشدگی سد لار حدود ۶ درصد، سد لتیان ۵۴ درصد، سد ماملو ۱۳ درصد، سد امیرکبیر ۸۶ درصد و سد طالقان حدود ۴۹ درصد است.
وی افزود: این اعداد نشان میدهد شرایط سدهای تهران بسیار متفاوت است و نمیتوان تنها با اتکا به میانگین کشوری درباره وضعیت منابع آب پایتخت قضاوت کرد.
چرا آب سدهای نیروگاهدار بیشتر نگه داشته شد؟
بزرگزاده درباره تفاوت میزان ذخیره آب در سدهای مختلف گفت: بخشی از تفاوت موجود به راهبرد وزارت نیرو در مدیریت رهاسازی آب از سدهای دارای نیروگاه بازمیگردد.
وی ادامه داد: در سدهایی مانند امیرکبیر و برخی سدهای بزرگ کشور، تلاش شده است آب بیشتری در مخزن حفظ شود تا علاوه بر تأمین نیازهای شرب و کشاورزی، امکان استفاده از ارتفاع و حجم آب ذخیرهشده برای تولید برقآبی نیز فراهم باشد.
سخنگوی صنعت آب کشور تصریح کرد: این اقدام یک راهبرد مدیریتی بوده است تا بتوانیم از ظرفیت سدهای نیروگاهدار همزمان برای تأمین آب و تولید برق استفاده کنیم و منابع موجود را برای دورههای حساس پیشرو حفظ کنیم.
وی با اشاره به وضعیت سدهای جنوب کشور اظهار کرد: در زنجیره سدهای کارون میزان پرشدگی حدود ۷۴ درصد است، سد دز حدود ۷۵ درصد و سد کرخه نیز حدود ۵۰ درصد پرشدگی دارد.
بزرگزاده افزود: این میزان ذخیره آب در سدهای نیروگاهدار به ما کمک کرده است که در ماههای تابستان از ظرفیت قابل توجه تولید برقآبی استفاده کنیم.
سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به عملکرد نیروگاههای برقآبی در سال جاری گفت: نیروگاههای برقآبی امسال عملکرد بسیار خوبی داشتند و در شرایطی که کشور با محدودیتها و آسیبهایی در بخش انرژی مواجه بود، این نیروگاهها نقش مؤثری در پایداری شبکه برق ایفا کردند.
وی افزود: ظرفیت نصبشده نیروگاههای برقآبی کشور بیش از ۱۲ هزار مگاوات است و در مقاطعی حدود ۱۱ هزار مگاوات توان از نیروگاههای برقآبی دریافت شده است.
بزرگزاده این میزان تولید را عددی قابل توجه دانست و گفت: ظرفیت برقآبی در شرایطی که کشور با مشکلات ناشی از جنگ و آسیب به برخی زیرساختهای انرژی مواجه بود، به کمک شبکه برق آمد.
وی تأکید کرد: سرمایهگذاریهایی که دولت، حاکمیت و مردم طی چند دهه گذشته و بهویژه پس از دوران دفاع مقدس در توسعه نیروگاهها و سدهای برقآبی انجام دادهاند، امروز آثار خود را نشان داده و امکان استفاده از این ظرفیت در شرایط حساس فراهم شده است.
سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به ذخیره مناسبتر برخی مخازن نیروگاههای برقآبی گفت: در حال حاضر وضعیت این مخازن نسبتاً مناسب است و اگر بتوانیم این ذخایر را مدیریت کنیم، در صورت بروز محدودیتهای سوخت و انرژی در زمستان، نیروگاههای برقآبی میتوانند در سناریوهای مختلف به تأمین انرژی کشور کمک کنند.
وی خاطرنشان کرد: این موضوع خبر خوبی برای مردم و فعالان حوزه انرژی است؛ زیرا باوجود آسیبهایی که در ماههای گذشته به بخش انرژی کشور وارد شده، ظرفیت برقآبی همچنان در سهم قابل توجه خود در حال مشارکت و کمک به شبکه است.
بزرگزاده در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به منابع آبی مشترک ایران و ترکمنستان اظهار کرد: در حوزه هریرود، ایران و ترکمنستان بر اساس قرارداد دوجانبه از منابع آب به صورت مشترک استفاده میکنند.
وی افزود: این بهرهبرداری بر اساس توافق موجود میان دو کشور انجام میشود و بخشی از منابع آبی سرشاخههای داخلی نیز وارد این حوضه میشوند، هرچند سهم آنها در مقایسه با منابع اصلی قابل توجه نیست.
سخنگوی صنعت آب کشور تأکید کرد: مدیریت منابع آب مشترک و استفاده از ظرفیتهای موجود، در چارچوب توافقات و قراردادهای دوجانبه انجام میشود و باید متناسب با شرایط منابع آبی و نیازهای کشور مورد توجه قرار گیرد.
سیلاب مشکل مزمن کمآبی ایران را حل نمیکند
وی اظهار کرد: امسال با رایزنیهای انجامشده و همکاری کشور همسایه، ورودی آب به سد دوستی در مقایسه با چند سال گذشته بهطور نسبی افزایش یافته است، هرچند همچنان حقابهای که باید دریافت میکردیم بهطور کامل تأمین نشده، اما میزان ورودی قابل ملاحظه بوده است.
سخنگوی صنعت آب کشور افزود: افزایش ورودی آب به سد دوستی تحت تأثیر روابط مناسب میان دو کشور و تلاشهای وزارت نیرو و وزارت امور خارجه حاصل شده است.
۳۵ میلیون ایرانی در معرض تنش آبی
بزرگزاده با اشاره به وضعیت تنش آبی در کشور ادامه داد: اگر بخواهیم کانونها و مناطقی را که در صدر تنش آبی قرار دارند مشخص کنیم، تهران شامل مناطق ۲۲گانه و استان تهران، استان البرز و بخشهایی از قزوین، خراسان رضوی با تأکید بر مشهد و همچنین استان مرکزی با تأکید بر برخی شهرهای این استان، در اولویت قرار دارند.
وی تصریح کرد: در مجموع حدود ۵۸ شهر از نزدیک به یک هزار و ۴۰۰ شهر مهم کشور با تنش آبی مواجه هستند و حدود ۱۲ استان نیز با کاهش بارش روبهرو هستند که در مجموع حدود ۳۵ میلیون نفر از جمعیت کشور را دربرمیگیرد.
سخنگوی صنعت آب کشور گفت: اگر وضعیت امسال را با سال گذشته مقایسه کنیم، سال گذشته حدود دو سوم کشور با کمبارشی مواجه بود و نزدیک به ۶۵ میلیون نفر در معرض تنش آبی قرار داشتند، اما امسال شرایط تغییر کرده و حدود دو سوم کشور وضعیت بارشی مطلوبتری داشته و حدود یکسوم جمعیت کشور همچنان در شرایط تنش آبی قرار دارند.
بزرگزاده با تأکید بر ضرورت توجه به تفاوتهای اقلیمی کشور اظهار کرد: ایران کشور پهناوری است و نمیتوان شرایط یک منطقه را به کل کشور تعمیم داد. اگر فردی در یک منطقه شاهد بارندگی مستمر باشد، نباید تصور کند که وضعیت منابع آب در تمام کشور مناسب شده است.
وی افزود: کشور دارای اقلیمهای متفاوت، مناطق کوهستانی، بیابانی و چهار فصل است و ممکن است در یک نقطه بارندگی شدید و حتی سیلاب رخ دهد، در حالی که همزمان منطقهای دیگر با خشکسالی و کمآبی مواجه باشد.
سخنگوی صنعت آب کشور خاطرنشان کرد: آب ماهیتی محلی دارد و مدیریت منابع آب نیز باید متناسب با شرایط هر منطقه انجام شود؛ بنابراین پرآبی یک نقطه الزاماً نمیتواند مشکل کمآبی نقطهای دیگر را برطرف کند.
احتمال وقوع «النینو» و آمادهباش برای سیلاب
بزرگزاده در ادامه با اشاره به احتمال وقوع پدیده اقلیمی «النینو» گفت: دادههای اقلیمی و هواشناسی مراکز مختلف جهانی، وقوع این پدیده را با احتمال بالایی پیشبینی میکنند، اما النینو یک پدیده احتمالاتی است و نه یک رخداد قطعی.
وی افزود: در سالهای گذشته نیز همزمان با وقوع النینو، در بخشهایی از کشور شاهد بارشهای شدید، پرآبی و سیلاب و در مناطق دیگری شاهد خشکسالی بودهایم؛ بنابراین نمیتوان وقوع این پدیده را به معنای افزایش بارش در همه نقاط کشور تلقی کرد.
سخنگوی صنعت آب کشور ادامه داد: وزارت نیرو با توجه به این شرایط، اقدامات لازم برای آمادگی در برابر سیلاب را در دستور کار قرار داده و دستورالعملهای مربوط به نحوه مواجهه با شرایط قبل، حین و پس از سیلاب به دستگاهها و مراکز مرتبط ابلاغ شده است.
وی تأکید کرد: وزارت کشور، استانداریها و شهرداریها نیز باید پیش از وقوع سیلاب نسبت به پاکسازی آبراهها و مجاری شهری اقدام کنند تا در صورت وقوع بارندگی شدید، مسیر عبور آب با مانع مواجه نشود.
بزرگزاده گفت: مدیریت مخازن سدها باید به گونهای انجام شود که ظرفیت لازم برای کنترل و مهار سیلاب وجود داشته باشد و سامانههای پیشبینی نیز باید با دقت بیشتری فعال باشند.
وی افزود: با استفاده از پیشبینیهای سازمان هواشناسی و سامانههای کوتاهمدت، میتوان در روزها و حتی ساعات منتهی به وقوع سیلاب، تیمهای عملیاتی را آماده و بسیج کرد تا خسارتهای احتمالی کاهش یابد.
سخنگوی صنعت آب کشور از شهروندان نیز خواست هشدارهای هواشناسی و مدیریت بحران را جدی بگیرند و اظهار کرد: اصلیترین راهکار در برابر خطرات ناشی از سیلاب، قرار نگرفتن در معرض خطر است. شهروندان نباید در بستر یا حریم رودخانهها مستقر شوند و باید از نزدیک شدن به رودخانهها، سازههای تقاطعی و نقاط مستعد ریزش در زمان بارندگی خودداری کنند.
وی ادامه داد: همچنین نباید وسایل و سرمایههای ارزشمند در بستر یا حاشیه رودخانهها قرار گیرد و در صورت استفاده از اراضی حاشیه رودخانهها نیز باید فعالیتهایی انتخاب شود که در صورت وقوع سیلاب، خسارت کمتری ایجاد کند.
سیلاب، خشکسالی ایران را جبران نمیکند
بزرگزاده در بخش دیگری از سخنان خود نسبت به سادهسازی مسئله کمآبی هشدار داد و گفت: نباید به حدی مسئله را ساده کنیم که به سادهلوحی منجر شود؛ تصور اینکه یک سیلاب میتواند مشکل مزمن کمآبی و خشکسالی کشور را حل کند، کاملاً اشتباه است.
وی افزود: حتی اگر در بخشی از کشور سیلاب رخ دهد، نمیتوان به این دلیل مدیریت مصرف آب را کنار گذاشت. طی چند دهه گذشته برداشت بسیار زیادی از منابع آب زیرزمینی کشور انجام شده و این کسری منابع با یک یا چند رخداد سیلابی جبران نمیشود.
سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به وضعیت تالابهای کشور اظهار کرد: حدود ۸۰ درصد تالابهای کشور همچنان در معرض خشکسالی و آسیبهای ناشی از کمآبی قرار دارند و بنابراین نباید با مشاهده بارش یا سیلاب در برخی مناطق، تصور کنیم از بحران آب عبور کردهایم.
سرانه آب ایران بسیار پایینتر از متوسط جهانی است
بزرگزاده با بیان اینکه ایران در زمره کشورهای خشک و نیمهخشک قرار دارد، گفت: متوسط بارش جهانی حدود ۷۵۰ میلیمتر است، در حالی که حتی در یک سال نرمال، میزان بارش در ایران حدود یکسوم تا یکچهارم متوسط جهانی است.
وی تأکید کرد: ممکن است در ایران یک سال را از نظر بارش «نرمال» بدانیم و در نقطهای دیگر از جهان نیز همان سال نرمال تلقی شود، اما میزان آبی که در اختیار یک ایرانی قرار میگیرد با میزان آب در دسترس فردی که در یک کشور اروپایی زندگی میکند، قابل مقایسه نیست.
سخنگوی صنعت آب کشور گفت: حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد مساحت ایران در اقلیم خشک، نیمهخشک و فراخشک قرار دارد؛ بنابراین مدیریت مصرف آب برای کشور یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی دائمی است.
وی خاطرنشان کرد: اگرچه با اجرای طرحهای مختلف، ساخت سدها و توسعه زیرساختها میزان آب قابل دسترس کشور نسبت به هزاران سال گذشته افزایش یافته است، اما به دلیل رشد جمعیت و افزایش مصارف، سرانه آب در دسترس هر ایرانی بهشدت کاهش یافته و به حدود یکششم گذشته رسیده است.
بزرگزاده در پایان تأکید کرد: حتی در صورت افزایش بارش و وقوع سیلاب، سیاست مدیریت مصرف، حفاظت از منابع آب زیرزمینی و سازگاری با اقلیم خشک کشور باید همچنان با جدیت دنبال شود؛ چراکه بارشهای مقطعی نمیتواند جایگزین مدیریت پایدار منابع آب شود.
ارسال نظر