، بر کسی پوشیده نیست که بخش مسکن در ایران با چالش های جدی رو به رو است. گزارش های رسمی حاکی از این هستند که میزان ساخت سالیانه مسکن در ایران که باید حداقل یک میلیون واحد باشد به ۳۰۰ هزار واحد سقوط کرده است. در عین حال، گزارش ها از مهاجرت شمار قابل توجهی از فعالان بخش ساخت و ساز مسکن از ایران و آغاز فعالیت های آن ها در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و یا ترکیه نیز خبر می دهند. بر اساس آخرین ارزیابی‌ها، میانگین قیمتی هر متر مربع مسکن در تهران به حدودا ۱۱۳ میلیون تومان رسیده است.

این در حالی است که ثابت ماندن وضعیت درآمدی مردم و جلو زدن قابل توجه نرخ تورم از آن، خانه‌دار شدن را به یک رویای لوکس برای بسیاری از مردم کشورمان تبدیل کرده است. گزارش های مختلف تاکید دارند که اکنون بخش قابل ملاحظه ای از درآمد خانوارها ظرف پرداخت هزینه های مسکن به ویژه در قالب پرداخت اجاره بها می‌شود. موضوعی که به نظر می رسد در سال های آتی با تداوم روند کنونی، وضعیت بدتری نیز به خود بگیرد.

با این حال، به تازگی شاهد انتشار یک آمار جدید در مورد بخش مسکن ایران بوده ایم. ماجرا از این قرار است که خبرگزاری فارس در گزارشی به این مساله اشاره داشته که اکنون نزدیک به ۲.۸ میلیون واحد مسکونی خالی در ایران داریم. عجیب اینکه کل مستاجران کشور حدودا ۳ میلیون خانوار هستند. این آمار دو پیام مهم را به ذهن مخابره می کند.

اول اینکه در حوزه ساختار حکمرانی بخش مسکن باید خانه تکانی جدی صورت گیرد. به نظر می رسد بخش مسکن رها شده و عدم اعمال سیاست های موثر در این حوزه سبب شده تا ظرفیت های قابل توجهی مغفول بمانند و استفاده نشوند. ما در کشور بحران عرضه و تقاضا در حوزه مسکن داریم و تقاضا برای مسکن بیشتر از عرضه است اما 2.8 میلیون واحد مسکونی، مورد هیچ استفاده ای قرار نمی گیرند.

اگر تنها بخشی از این ظرفیت مورد استفاده قرار گیرد، می توان به باز شدن گره های زیادی در حوزه مسکن ایران امیدوار بود. این مهم محقق نمی شود مگر اینکه سیاست های موثری اعمال شوند و روندهای تازه ای به ویژه در عرصه حکمرانی در پیش گرفته شود.

مساله دوم اینکه تا جای ممکن باید خالی ماندن خانه ها در ایران به امری پرهزینه تبدیل شود. نباید اجازه داد که افراد یا نهادهایی با احتکار خانه، مسکن را به کالایی کاملا سرمایه ای تبدیل کنند و موجب سخت تر شدن زندگی برای طیف های قابل توجهی از مردم کشورمان شوند. در این رابطه به طور خاص این پیشنهاد مطرح می شود که باید مالیات بر خانه های خالی وضع شود. به طور کلی باید سیاست هایی در دستورکار قرار گیرند که در قالب آن‌ها، راکد گذاشتن سرمایه هایی نظیر مسکن، با چالش و هزینه همراه باشد. معادله ای که از چشم اندازی کلان به نفع کشورمان است.