، روز شنبه (۲۵ مهر) گروهی از شهرک‌نشینان نقاب‌دار در نزدیکی روستای مسیحی‌نشین طَیبه در کرانه باختری به فلسطینی‌هایی که مشغول برداشت زیتون بودند و سپس به هیئت دیپلماتیک اروپایی حاضر در منطقه حمله کردند. این هیئت شامل دیپلمات‌هایی از فرانسه، بلژیک و لهستان، نمایندگان کلیسای کاتولیک و برنار بودو، شهردار شهر فرانسوی اونوآ-لِز-والانسیَن، بود.

حدود هفت مهاجم با چماق و اشیای فلزی به خودروهای هیئت نزدیک شدند، شیشه خودروی کنسولگری بلژیک را شکستند و شهردار فرانسوی را مورد ضرب‌وشتم قرار دادند. تصاویر منتشرشده، خودروی آسیب‌دیده و شهردار را روی زمین نشان می‌داد. گزارش‌ها همچنین حاکی از آن بود که پیش از حمله به دیپلمات‌ها، فلسطینی‌های حاضر در محل هدف خشونت قرار گرفته و بخشی از محصول برداشت‌شده آنان نیز به سرقت رفته بود.

این حادثه یک روز پس از حمله شدید به هایدی لوین، عکاس آمریکایی روزنامه واشنگتن‌پست، در روستای ابوفلاح رخ داد؛ حمله‌ای که به جراحت جدی او انجامید. هم‌زمانی این رویدادها در فصل برداشت زیتون، توجه رسانه‌ها و دولت‌های خارجی را به افزایش خشونت علیه کشاورزان فلسطینی، خبرنگاران و ناظران خارجی جلب کرده است.

واکنش اروپا؛ بلژیک خواستار تحریم عاملان و حامیان خشونت شد

ماکسیم پروو، وزیر خارجه بلژیک، حمله را به‌شدت محکوم کرد و گفت فلسطینی‌ها هر روز با چنین خشونت‌هایی مواجه‌اند و شهرک‌نشینان اکنون خبرنگاران و دیپلمات‌ها را نیز هدف قرار می‌دهند. او از اتحادیه اروپا خواست تحریم‌هایی علیه عاملان خشونت و افرادی که از آنان حمایت می‌کنند اعمال کند.

پروو همچنین خشونت را از سیاست گسترش شهرک‌های اسرائیلی جدا ندانست و خواستار پایان مصونیت عاملان حملات و جلوگیری از جابه‌جایی اجباری فلسطینی‌ها شد. موضع بلژیک از این جهت مهم است که بحث تحریم را از محکومیت سیاسی فراتر برده و به اقدامات مشخص علیه افراد و حامیان خشونت پیوند می‌دهد.

در همین راستا روز یکشنبه اتحادیه اروپا نیز حملات خشونت‌آمیز شهرک‌نشینان، از جمله حمله به دیپلمات‌های اروپایی، را محکوم کرد. سخنگوی این اتحادیه با اشاره به محکومیت‌های برخی مقام‌های اسرائیلی، خواستار پاسخ‌گویی کامل عاملان و اتخاذ تدابیر مؤثر برای جلوگیری از تکرار خشونت علیه فلسطینی‌ها، خبرنگاران و دیپلمات‌ها شد.

واکنش نهادهای اسرائیلی؛ محکومیت ارتش و پلیس، اما اختلاف بر سر روایت حادثه

ارتش اسرائیل حمله را «اقدامی شدید از خشونت» توصیف و اعلام کرد که پلیس با همراهی نیروهای ارتش برای جمع‌آوری شواهد و گرفتن اظهارات وارد منطقه شده است. ارتش در عین حال گفت بازدید هیئت کنسولی از پیش با آن هماهنگ نشده بود و در بررسی اولیه مشخص شده بود که هنگام حمله نیروی نظامی در محل حضور نداشته است. ارتش همچنین توضیح داد گزارشی که به مرکز عملیات تیپ منطقه‌ای ارسال شده بود، از شماره‌ای دریافت شده که برای گزارش‌های نیروهای امنیتی در نظر گرفته شده است، نه تماس شهروندان.

در همین حال پلیس اسرائیل نیز از آغاز تحقیقات و تلاش برای شناسایی مظنونان خبر داد. با این حال، گزارش وبسایت عبری زبان وای‌نت در روز دوشنبه حاکی بود که تا آن زمان بازداشتی در ارتباط با حمله به دیپلمات‌ها و نیز حمله به عکاس آمریکایی اعلام نشده است. پلیس مدعی شد هیئت‌های دیپلماتیک هنوز برخی مدارک، تصاویر و اظهارات مورد درخواست را در اختیار تحقیقات قرار نداده‌اند؛ ادعایی که نشان می‌دهد روند تحقیق همچنان محل اختلاف است.

در بخش سیاسی نیز گیدئون سعر، وزیر خارجه اسرائیل، حمله را محکوم کرد و گفت وزارتخانه با سفیران کشورهای مربوط در تماس است؛ اما او نیز تأکید کرد که هماهنگی قبلی با ارتش می‌توانست به تأمین امنیت هیئت کمک کند. در مقابل، دفتر بنیامین نتانیاهو خواستار احتیاط در نتیجه‌گیری شد و گفت تصاویر موجود به‌تنهایی تمام جزئیات حادثه یا مسئولیت افراد را ثابت نمی‌کند. این دفتر همچنین از احتمال وجود «کارزار هماهنگ برای بدنام‌کردن اسرائیل و ساکنان یهودی یهودا و سامره» سخن گفت.

این موضع با محکومیت صریح ارتش و وزیر خارجه تفاوت داشت و به انتقادهایی درباره دوگانگی پیام دولت اسرائیل انجامید.

علت حادثه؛ فصل برداشت زیتون و تشدید فشار بر روستاهای فلسطینی

حادثه طَیبه را نمی‌توان صرفاً در چارچوب یک درگیری مقطعی بررسی کرد. فصل برداشت زیتون هر سال به دلیل اهمیت اقتصادی و اجتماعی این محصول برای فلسطینیان، دوره‌ای پرتنش در کرانه باختری است. کشاورزان برای دسترسی به زمین‌های خود با تهدید، تخریب درختان، سرقت محصول و حملات فیزیکی مواجه می‌شوند. حضور فعالان و دیپلمات‌های خارجی در برخی مناطق نیز با هدف مشاهده وضعیت و حمایت نمادین از کشاورزان انجام می‌شود.

روایت شاهدان نقل‌شده در گزارش وبسایت وای‌نت حاکی است که مهاجمان نقاب‌دار با چماق و میله‌های فلزی به محل آمدند و به نظر می‌رسید برای مقابله با برداشت زیتون یا حضور فلسطینی‌ها در زمین‌ها آماده بودند.

از منظر سیاسی، تکرار حملات و دشواری پاسخ‌گویی قضایی، بحث درباره مسئولیت دولت اسرائیل در حفاظت از ساکنان مناطق تحت کنترل امنیتی آن را تشدید کرده است. همچنین حمله به دیپلمات‌ها، برخلاف مواردی که قربانیان صرفاً فلسطینی هستند، هزینه دیپلماتیک مستقیم‌تری برای اسرائیل ایجاد می‌کند.

آیا حمله به دیپلمات های اروپایی و کشاورزان فلسطینی به تحریم شهرک‌های کرانه باختری منجر می‌شود؟

مهم‌ترین پیامد احتمالی این حادثه، افزایش فشار برای تحریم هدفمند شهرک‌نشینان خشونت‌طلب و حامیان آنان است. درخواست بلژیک دقیقاً بر همین دسته از اقدامات متمرکز است. چنین تحریم‌هایی می‌تواند شامل محدودیت سفر، مسدودسازی دارایی‌ها یا اقدامات علیه افرادی باشد که در خشونت نقش داشته‌اند یا از آن حمایت می‌کنند.

اما تحریم اقتصادی فراگیر شهرک‌های یهودی‌نشین موضوع متفاوتی است. این اقدام می‌تواند شامل ممنوعیت واردات کالاهای تولیدشده در شهرک‌ها یا محدودیت فعالیت شرکت‌های مرتبط باشد. بلژیک پیش‌تر از ممنوعیت واردات از شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری و جولان حمایت کرده بود و اکنون حمله به دیپلمات‌ها می‌تواند به تقویت این رویکرد کمک کند.

بنابراین انتظار می رود در کوتاه‌مدت احتمال افزایش فشار برای تحریم افراد و شبکه‌های پشتیبان خشونت، از احتمال توافق فوری اروپا بر سر تحریم جامع شهرک‌ها بیشتر است. در بلندمدت، اگر حملات ادامه یابد، تحقیقات اسرائیل به بازداشت و محکومیت مؤثر منجر نشود و کشورهای اروپایی به این نتیجه برسند که محکومیت‌های لفظی بازدارندگی ایجاد نمی‌کند، فشار برای محدودیت‌های اقتصادی گسترده‌تر نیز می‌تواند افزایش یابد.