خبرگزاری موج گزارش می دهد؛
چرا اسرائیل مخالف توافق ایران و آمریکاست؟
در حالی که ایران و آمریکا بر سر تفاهم نامه ای با تأکید ویژه بر پایان جنگ به توافق رسیدند، اسرائیل تلاش می کند با اقدامات مختلف از جمله هدف قرار دادن ضاحیه بیروت مانع اجرایی شدن این توافق شود.
،ظهر روز یکشنبه (۲۴ خرداد) در حالی که گمانه زنی ها از نزدیک شدن به مرحله نهایی امضای تفاهم نامه بین ایران و آمریکا خبر می داد، ارتش اسرائیل اعلام کرد به ساختمانی پنج طبقه در ضاحیه بیروت حمله کرده است. هدف این حمله چند مقام ارشد حزب الله و مقر فرماندهی این سازمان اعلام شد. در واکنش به این اتفاق، معاون فرمانده قرارگاه خاتم الانبیاء گفت این حمله بدون پاسخ نمی ماند. قالیباف، رئیس تیم مذاکره کننده کشورمان در توئیتی بیان کرد به نظر می رسد آمریکا توان و اراده مهار اسرائیل و رسیدن به توافق را ندارد.
با توجه به این حمله، تحلیلگران عنوان کردند هدف اسرائیل برهم زدن روند توافق در لحظات پایانی بود. به ویژه آنکه ترامپ در مطلبی که در تروث سوشال منتشر کرد نسبت به این رویکرد اسرائیل موضع منفی گرفت. بنابراین به درستی مشخص می شود اسرائیل نمی خواهد توافقی شکل بگیرد و هر کاری بتواند در این مسیر انجام خواهد داد.
نگرانی اسرائیل از توافق بین ایران و آمریکا، ریشهای فراتر از اختلافات معمول میان تهران و تل آویو دارد و به برداشت راهبردی مقامهای این رژیم از جایگاه ایران در معادلات منطقهای بازمیگردد. از نگاه اسرائیل، هرگونه کاهش تنش میان تهران و واشنگتن میتواند موجب افزایش فضای مانور سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی و در نتیجه تقویت موقعیت منطقهای ایران شود.
یکی از مهمترین دغدغههای اسرائیل، مسئله برنامه هستهای ایران است. مقامهای اسرائیلی در دو دهه گذشته همواره تأکید کردهاند توافقهای دیپلماتیک باید به محدودیتهای گسترده و بلندمدت بر فعالیتهای هستهای ایران منجر شود. در مقابل، تجربه برجام در سال ۲۰۱۵ از نگاه بسیاری از مسئولان امنیتی و سیاسی اسرائیل تجربهای ناکافی تلقی میشود؛ زیرا آنان معتقدند توافقهای قبلی نتوانستهاند به طور دائمی ظرفیتهای هستهای ایران را محدود کنند.
از این منظر، هر توافق جدیدی که صرفاً به کاهش تنشها، محدود شدن بخشی از فعالیتها یا ایجاد یک چارچوب موقت منجر شود، ممکن است از سوی تلآویو به عنوان توافقی ناکافی و حتی تهدیدکننده تلقی شود. به همین دلیل، رسانههای اسرائیلی در روزهای اخیر بارها از احتمال شکلگیری توافقی سخن گفتهاند که به اعتقاد برخی تحلیلگران اسرائیلی این مسئله میتواند موجب کاهش فشارهای بینالمللی علیه جمهوری اسلامی ایران شود.
بعد دوم نگرانی اسرائیل به مسائل منطقهای مربوط میشود. طی سالهای گذشته، اسرائیل تلاش کرده است تا با توسعه همکاریهای امنیتی و سیاسی با کشورهای عربی، نوعی ائتلاف منطقهای برای مقابله با نفوذ جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند. عادیسازی روابط با برخی کشورهای عربی و شکلگیری ترتیبات امنیتی جدید، بخشی از این راهبرد بوده است. در چنین شرایطی، کاهش تنش میان ایران و آمریکا میتواند معادلات منطقهای را تغییر دهد. برخی محافل اسرائیلی معتقدند نزدیکی نسبی تهران و واشنگتن ممکن است موجب کاهش انگیزه کشورهای عربی برای مشارکت در ائتلافهای ضدایرانی شود و در نتیجه جایگاه اسرائیل در این ساختارها را تحت تأثیر قرار دهد.
همچنین موضوع تحریمها از دیگر محورهای حساس برای اسرائیل به شمار میرود. مقامهای این رژیم بارها از سیاست فشار حداکثری علیه ایران حمایت کردهاند و معتقدند فشار اقتصادی ابزار مهمی برای محدود کردن تواناییهای ایران است. بنابراین هرگونه توافقی که به کاهش یا تعلیق بخشی از تحریمها منجر شود، از دیدگاه تلآویو میتواند منابع مالی بیشتری در اختیار تهران قرار دهد و به تقویت ظرفیتهای اقتصادی و منطقهای جمهوری اسلامی منجر شود.
در سطح سیاسی داخلی اسرائیل نیز موضوع ایران همواره یکی از پروندههای مهم امنیت ملی بوده است. دولتهای مختلف اسرائیل، فارغ از گرایشهای سیاسی، نسبت به برنامه هستهای ایران مواضعی سختگیرانه اتخاذ می کنند. با این حال، میزان مخالفت و شیوه مواجهه با مذاکرات ایران و آمریکا در میان جریانهای سیاسی اسرائیل متفاوت بوده است. برخی جریانها بر این باورند باید از طریق رایزنی و فشار سیاسی بر واشنگتن، مفاد هر توافق احتمالی را تغییر داد و محدودیتهای بیشتری علیه ایران اعمال کرد. در مقابل، گروهی دیگر تأکید دارند حتی توافقهای محدود نیز بهتر از فقدان کامل سازوکارهای نظارتی است و میتواند از تشدید بحران جلوگیری کند.
براین اساس نتانیاهو نیز در ماههای اخیر بارها بر حق اسرائیل برای اقدام مستقل علیه آنچه تهدیدات ناشی از برنامه هستهای ایران میخواند تأکید کرده است. این مواضع نشان میدهد تلآویو تلاش دارد ضمن حفظ هماهنگی با آمریکا، گزینههای مستقل خود را نیز حفظ کند.
از سوی دیگر، تجربه اختلافات میان دولتهای آمریکا و اسرائیل بر سر پرونده هستهای ایران سابقهای طولانی دارد. در دوران توافق برجام، روابط میان دولت باراک اوباما و دولت بنیامین نتانیاهو در این زمینه با تنشهای قابل توجهی همراه شد. اکنون نیز برخی تحلیلگران معتقدند در صورت نهایی شدن توافق جدید، احتمال بروز اختلافات مشابه میان واشنگتن و تلآویو وجود خواهد داشت. با این حال، نگرانی اسرائیل صرفاً محدود به موضوع هستهای نیست. تحولات منطقه، وضعیت گروههای همسو با جمهوری اسلامی ایران، آینده ترتیبات امنیتی خاورمیانه و نقش قدرتهای فرامنطقهای همچون چین و روسیه نیز در محاسبات راهبردی تلآویو تأثیرگذار هستند. از نگاه مقامهای اسرائیلی، هرگونه تغییر در روابط ایران و آمریکا میتواند توازن قدرت در منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و معادلات امنیتی موجود را دگرگون کند.
بنابراین از دید اسرائیل، توافق بین تهران و واشنگتن صرفاً مربوط به خاتمه جنگ نیست بلکه تعیین کننده نظم جدیدی در منطقه است که به ضرر این رژیم خواهد بود. مسئله دیگر آنکه بارها مقامات اسرائیلی اعلام کرده اند هدف آنها رژیم چنج است و از نگاهشان، توافق نمی تواند این هدف را محقق سازد. لذا علیرغم وابستگی که این رژیم به آمریکا دارد، باید انتظار داشت در روزهای آینده اسرائیل در خصوص تغییر فضای بازی منطقه دست به اقدامات نظامی بیشتری بزند.
ارسال نظر