، محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور در سی‌ونهمین جشنواره بین‌المللی خوارزمی و بیست‌وهفتمین جشنواره جوان خوارزمی با قدردانی از برگزارکنندگان این رویداد علمی، اظهار داشت: روند برگزاری این جشنواره از دهه ۶۰ تاکنون مسیری رو به رشد و دقیق را دنبال کرده و هر سال جلوه‌ای تازه از خلاقیت، نوآوری و دستاوردهای علمی و فناورانه کشور را به نمایش گذاشته است.

وی با اشاره به جایگاه علم در اسناد بالادستی کشور افزود: در چشم‌انداز ترسیم‌شده و همچنین در بیانیه گام دوم انقلاب، اتکای پیشرفت کشور به علم، فناوری و آموزش مورد تأکید قرار گرفته و این مسیر نتیجه مجاهدت و تلاش اساتید، پژوهشگران و جوانان دانشمند در پنج دهه گذشته است.

عارف با بیان اینکه این مراسم نباید صرفاً به عنوان آیین اهدای جایزه تلقی شود، تصریح کرد: اینجا صحنه تجدید عهد با سرمایه‌های راهبردی ملت است.

 دانشمند یک سرمایه معنوی است و با هیچ معیاری نمی‌توان برای سرمایه معنوی قیمت‌گذاری کرد. دولت‌ها ممکن است در انجام وظایف خود نسبت به این سرمایه‌های ارزشمند کاستی‌هایی داشته باشند، اما مسئولیت دانشمندان در قبال جامعه و آینده کشور مسئولیتی سنگین و در عین حال شیرین است.

وی خطاب به برگزیدگان جشنواره گفت: شما با انتخاب‌شدن‌تان، پرچمداران آینده درخشان ایران و الگوی نسل جوان هستید. در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، الگو بودن نقشی فراتر از ضوابط رسمی دارد و سیره بزرگان دینی نیز همواره الهام‌بخش جامعه بوده است. امروز نیز دانشمندان باید این نقش الگویی را با جدیت بپذیرند.

معاون اول رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه راهی جز توسعه علمی، گسترش مرزهای دانش و حضور فعال در فناوری‌های نوظهور برای کشور وجود ندارد، خاطرنشان کرد: جوانان دانشمند علاوه بر افزایش ظرفیت‌های علمی و فناورانه خود، باید در مسیر ظرفیت‌سازی در محیط‌های دانشگاهی و پژوهشی نیز گام بردارند تا الگوهای شایسته‌ای برای نسل جدید معرفی شوند.

عارف با اشاره به پیشینه تمدنی ایران گفت: ایران پس از ظهور اسلام نیز به عنوان سرزمین علم و نوآوری شناخته شده و سابقه چند هزار ساله در فناوری و دانش دارد. بسیاری از فناوری‌های مورد استفاده در قرون گذشته، حاصل نگاه دقیق علمی و رویکرد مبتنی بر دانش در این سرزمین بوده است.

وی  تأکید کرد: جشنواره خوارزمی نماد انتخاب ملی برای قرار دادن علم و فناوری به عنوان ستون اصلی پیشرفت و اقتدار کشور است و استمرار این مسیر می‌تواند ایران را به جایگاه شایسته خود در نظام علمی جهان برساند.

عارف با اشاره به جایگاه تاریخی ایران در عرصه علم و دانش گفت: ایران در حافظه تاریخی بشریت با علم شناخته می‌شود؛ از محمد بن موسی خوارزمی و ابن سینا تا دانشمندان برجسته معاصر. امروز نیز دانشمندان جوان و نخبگان بسیاری در داخل و خارج از کشور داریم که مایه افتخار این سرزمین هستند و چراغ دانش همواره در ایران روشن بوده است.

وی با تأکید بر اینکه رقابت امروز جهان نه بر سر منابع زیرزمینی بلکه بر سر منابع دانشی است، اظهار داشت: کشورهایی پیشرو هستند که تولیدکننده علم و فناوری باشند، نه صرفاً مصرف‌کننده. ما نیز این مسیر را انتخاب کرده‌ایم و انتظار داریم دانشگاه‌ها در حل ناترازی‌ها و مسائل ریشه‌ای کشور نقش‌آفرینی کنند.

معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به سند چشم‌انداز و اهداف تعیین‌شده برای جایگاه علمی ایران افزود: باید ریشه‌یابی کنیم که چرا در برخی بخش‌ها به اهداف پیش‌بینی‌شده نرسیده‌ایم و با شناسایی دقیق موانع، مسیر دستیابی به تراز کشورهای پیشرو علمی جهان را هموار کنیم. ایران از سرمایه انسانی بالایی برخوردار است و دستاوردهای راهبردی کشور در حوزه‌های مختلف، مرهون تلاش دانشمندان داخلی است.

عارف با بیان اینکه دانشگاه‌های کشور حتی در دهه ۶۰ و با کمترین امکانات، مسیر گسترش مرزهای دانش را آغاز کردند، گفت: پویایی، نشاط و انگیزه دانشگاهیان هیچ‌گاه متوقف نشده است. در دولت چهاردهم نیز حل مسائل دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، به‌ویژه در حوزه مدیریت، تأمین معیشت اساتید و رفع مشکلات زیرساختی، از اولویت‌های اصلی است.

وی اقتدار ملی را مفهومی چندبعدی دانست و تصریح کرد: اگر به دنبال اقتدار ملی هستیم، این اقتدار در حوزه‌های امنیت، اقتصاد، سلامت و فناوری‌های نوین همچون هوش مصنوعی، زیست‌فناوری، انرژی‌های نو و فناوری‌های پزشکی شکل می‌گیرد.

 مرجعیت علمی که بارها مورد تأکید مقام معظم رهبری بوده، باید به صورت جدی دنبال شود و وزارت علوم نیز این موضوع را در دستور کار خود قرار داده است.

معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به مشکلات موجود در تأمین تجهیزات پژوهشی گفت: ابزار کار برای یک پژوهشگر پیش از هر چیز اهمیت دارد. هر آزمایشگاه موفق، سنگری از استقلال ملی است و هر مقاله اثرگذار، گامی در مسیر عزت و اقتدار کشور محسوب می‌شود.

عارف همچنین بر ضرورت حرکت از «مقاله‌محوری» به «مسئله‌محوری» تأکید کرد و افزود: علم زمانی ارزش‌آفرین است که بتواند به حل مسائل کشور از جمله تغییرات اقلیمی، بهره‌وری پایین صنایع، چالش‌های زیست‌محیطی و مسائل حوزه سلامت پاسخ دهد. دولت آمادگی دارد برای حل این مسائل، داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز دانشگاه‌ها را در اختیار آنان قرار دهد و همکاری‌های لازم را تقویت کند.

وی تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت و تجاری‌سازی دستاوردهای علمی را یک ضرورت راهبردی دانست و گفت: مردم باید آثار پیشرفت علمی را در زندگی خود لمس کنند. هیچ استعداد درخشانی نباید به دلیل کمبود امکانات یا نبود بستر مناسب، احساس بن‌بست کند یا مسیر مهاجرت را انتخاب کند.

عارف تأکید کرد: آینده ایران بیش از هر چیز به اندیشه و اراده نخبگان و برگزیدگان علمی وابسته است و دولت خود را موظف می‌داند موانع پیش‌روی فعالیت علمی آنان را برطرف کرده و مسیر شکوفایی سرمایه‌های تمدن‌ساز کشور را هموار سازد.

وی با تأکید بر ضرورت گسترش تعاملات علمی بین‌المللی اظهار داشت: علم متعلق به یک جامعه خاص نیست، بلکه زبان مشترک جهانی است و جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد در چارچوب دیپلماسی علمی، همکاری‌های خود را با کشورهای مختلف توسعه دهد.

وی افزود: امروز دیپلماسی علمی یکی از اولویت‌های جدی کشور است و ما در مذاکرات و تعاملات رسمی با دولت‌ها، آمادگی خود را برای همکاری مشترک، انتقال تجربه و بهره‌گیری متقابل از پیشرفت‌های علمی اعلام کرده‌ایم. حضور فعال ایران در اتحادیه‌ها و مجامع منطقه‌ای و بین‌المللی، به‌ویژه در حوزه تمدنی ایران و نیز سازمان‌های منطقه‌ای، ظرفیت مناسبی برای توسعه همکاری‌های فناورانه و پژوهشی فراهم کرده است.

معاون اول رئیس‌جمهور با بیان اینکه مسیر علم، مسیری نیست که اراده ملت ایران از آن بازبماند، تصریح کرد: امیدواریم ایران در مرزهای دانش جهانی بیش از پیش بدرخشد و صادرکننده اندیشه و نوآوری باشد.

عارف با تأکید بر اینکه آینده کشورها نه بر پایه منابع طبیعی، بلکه بر پایه سرمایه انسانی و دانش بنیادی شکل می‌گیرد، گفت: علم و فناوری موتور محرک تولید ملی است و حرکت به سمت اقتصاد دانش‌بنیان، تجاری‌سازی پژوهش‌ها و تقویت پیوند صنعت و دانشگاه، ضرورتی انکارناپذیر برای پیشرفت پایدار کشور به شمار می‌رود.

وی افزود: حمایت هدفمند از پژوهش‌های کاربردی در حوزه‌هایی همچون هوش مصنوعی، زیست‌فناوری و فناوری‌های پیشرفته صنعتی می‌تواند جایگاه ایران را در عرصه علمی جهان ارتقا دهد. علم زمانی ارزشمندتر می‌شود که در خدمت بهبود کیفیت زندگی مردم، حل مسائل زیست‌محیطی و ارتقای بهره‌وری کشور قرار گیرد.

معاون اول رئیس‌جمهور خطاب به نسل جوان تأکید کرد: مسیر پیش‌روی شما مسیر امید است. کشور به خلاقیت و جسارت شما نیاز دارد و دولت مصمم است زمینه شکوفایی این ظرفیت عظیم را بیش از پیش فراهم کند. ما می‌توانیم بار دیگر ایران را در تراز تمدنی پیشرو به جهان معرفی کنیم و در عصر فناوری‌های پیشرفته و هوش مصنوعی نقش‌آفرین باشیم.

عارف همچنین با اشاره به نقش دانشگاه در سیاست‌گذاری و حل مسائل کشور گفت: انتظار دولت از اساتید و نخبگان، کمک به روشن نگه داشتن مسیر تعالی کشور، شفاف‌سازی مسائل و ارائه راه‌حل‌های مسئولانه و سریع است. نقد علمی و دلسوزانه نه تهدید، بلکه فرصت اصلاح و ارتقاست و پیشرفت کشور حاصل گفت‌وگوی صادقانه میان علم و عمل است.

وی اعتماد متقابل میان دولت و دانشگاه را زیربنای این تعامل دانست و خاطرنشان کرد: جشنواره خوارزمی یادآور این حقیقت است که علم در این سرزمین هم حافظه تاریخی و هم قطب‌نمای آینده است. این جشنواره صرفاً تجلیل از یک فرد یا یک اثر نیست، بلکه پاسداشت یک مسیر تمدنی و بزرگداشت خردی است که می‌تواند فردای کشور را روشن کند.

معاون اول رئیس‌جمهور در پایان از اساتید، پژوهشگران و برگزیدگان این دوره قدردانی کرد و ابراز امیدواری کرد که با تکیه بر دانش، اخلاق، گفت‌وگو و امید، آینده‌ای شایسته نام ایران رقم بخورد.