، وضعیت انسانی و امنیتی در مناطق جنوبی سومالی بحرانی گزارش شده است. حملات هوایی مکرر علیه مناطق تحت کنترل گروه الشباب در جنوب سومالی، ساکنان غیرنظامی این مناطق را ناچار به پناه گرفتن در مجاورت رودخانه سیلابی جوبا کرده است. بالا آمدن سریع سطح آب این رودخانه که ناشی از تشدید پدیده اقلیمی ال‌نینو است، جان و امنیت هزاران زن و کودک را به شدت تهدید می‌کند.

بر اساس گزارش منتشرشده، برخی منابع ناظر بر وضعیت منطقه معتقدند راهبرد نظامی آمریکا ممکن است از شرایط اقلیمی و سیلاب‌های پیش رو برای تحت فشار قرار دادن جمعیت ساکن مناطق تحت کنترل الشباب استفاده کند؛ اتهامی که مقام‌های آمریکایی آن را رد کرده‌اند.

روزنامه گاردین در گزارشی می‌نویسد، اظهارات ساکنان محلی از حملات هوایی مداوم در شهرهایی نظیر جلیب حکایت دارد؛ شهری که به عنوان پایگاه اصلی الشباب شناخته می‌شود و کنترل حدود ۳۰ درصد از خاک سومالی را در اختیار دارد. به گفته شاهدان عینی، تداوم این حملات علاوه بر ایجاد تلفات انسانی سنگین در میان غیرنظامیان، امکان جابه‌جایی را از ساکنان سلب کرده و آنان را در دشت‌های سیلابی گرفتار ساخته است.

ساکنان دیگر نیز از حملات پی در پی پهپادها، کشته شدن غیرنظامیان و باقی ماندن اجساد در خیابان‌ها خبر داده‌اند. به گفته آنها، برخی حملات به تخریب خانه‌ها و کشته شدن افرادی منجر شده است که ارتباطی با درگیری‌ها نداشته‌اند.

این درگیری‌ها بخشی از جنگی مبهم از نظر حقوقی در شرق آفریقا به شمار می‌رود که از سوی ایالات متحده آمریکا هدایت می‌شود و پاسخ‌گویی در قبال آسیب‌های واردشده به غیرنظامیان سومالیایی در آن بسیار محدود است.

در این گزارش آمده است که منابع محلی نگران هستند حملات هوایی، جمعیت غیرنظامی را در مناطق سیل‌خیز گرفتار کند. این نگرانی در شرایطی مطرح شده است که پیش‌بینی‌ها از تشدید بارندگی‌ها در سومالی تحت تاثیر پدیده ال‌نینو حکایت دارند.

یک پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی دانمارک نیز گفته است استفاده از داده‌های سنجش از دور بشردوستانه برای وارد کردن تلفات، به جای کاهش آسیب‌ها، به معنای معکوس کردن هدف اصلی این داده‌ها است.

در جریان آخرین دوره ال‌نینو در سال ۲۰۲۳، سیلاب‌هایی در سومالی رخ داد که از آنها به عنوان شدیدترین سیلاب‌های این کشور طی یک قرن گذشته یاد شده است. این سیلاب‌ها بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر را آواره کردند و بخش‌های وسیعی از زمین‌های کشاورزی را زیر آب بردند.

مقام‌های سازمان ملل متحد حوضه رود جوبا را منطقه‌ای به ویژه نگران‌کننده توصیف کرده‌اند و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز درباره وقوع سیلاب‌های شدید هشدار داده است.

با این حال، فرماندهی آفریقای ارتش آمریکا مدعی شده است که غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهد، عملیات نظامی را با هدف آواره کردن جمعیت انجام نمی‌دهد و از شرایط جوی یا سیلاب به عنوان روش جنگی استفاده نمی‌کند. این فرماندهی همچنین گفته است که اهداف نظامی مشروع را هدف قرار می‌دهد و برای کاهش آسیب به غیرنظامیان اقدامات امکان‌پذیر را انجام می‌دهد.

شهر جلیب که جمعیتی حدود ۱۰۰ هزار نفر دارد، در دشتی کم‌ارتفاع واقع شده و به طور مزمن در معرض خطر سیلاب قرار دارد. ساکنان مناطق اطراف نیز از نابودی خانه‌ها، زیر آب رفتن محصولات کشاورزی و غرق شدن دام‌ها در سیلاب‌های گذشته خبر داده‌اند.

مسئولان محلی جوبالند از شناسایی ۳۲۷ منطقه مستعد سیل خبر داده‌اند، اما تا ماه اکتبر، هشدارهای مربوط به ال‌نینو تنها برای نیمی از این مناطق صادر شده بود. یکی از نگرانی‌های اصلی، کمبود قایق برای انتقال افراد گرفتار در مناطق سیل‌زده است. هزاران نفر در سمت شرقی رود جوبا ممکن است نتوانند خود را به شهر کیسمایو در دهانه این رودخانه برسانند و از کمک‌های بشردوستانه برخوردار شوند.

بر اساس این گزارش، در جریان سیلاب‌های سه سال پیش، حدود ۱۹ هزار نفر به مدت یک هفته بدون غذا گرفتار شده بودند. همچنین بودجه کمک‌های بشردوستانه سومالی که در سال ۲۰۲۳ حدود ۲.۲ میلیارد دلار بود، اکنون به حدود ۳۰۰ هزار دلار کاهش یافته است و سرمایه‌گذاری در زمینه حفاظت در برابر سیل نیز افت کرده است.

در مناطق تحت کنترل الشباب نیز هنوز آمادگی کافی برای مقابله با سیلاب‌ها مشاهده نمی‌شود و به گفته ساکنان، کیسه‌های شن و سازه‌های دفاعی مناسب در برابر سیل مستقر نشده‌اند.