به نقل از وزارت راه و شهرسازی، در پی جنگ تحمیلی صهیونی–آمریکایی علیه جمهوری اسلامی ایران، وزارت راه و شهرسازی با فعال‌سازی سازوکارهای مدیریت بحران در تمامی بخش‌های حمل‌ونقل زمینی، ریلی، دریایی و هوایی، مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ و عملیاتی را برای حفظ پایداری زنجیره تأمین کالاهای اساسی، استمرار خدمات لجستیکی و صیانت از زیرساخت‌های راهبردی کشور به اجرا گذاشت.

تشکیل قرارگاه‌های عملیاتی در ستاد و بنادر، تداوم تخلیه و بارگیری بدون وقفه در بنادر اصلی، آمادگی کامل ناوگان جاده‌ای و ریلی برای جابه‌جایی کالا و مسافر، مدیریت فضای هوایی کشور و استرداد وجوه بلیت پروازهای لغوشده از جمله اقدامات انجام‌شده در این دوره بوده است.

بخش حمل‌ونقل به عنوان یکی از زیرساخت‌های حیاتی کشور، در شرایط بحران و جنگ، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ ثبات اقتصادی، تأمین نیازهای اساسی و مدیریت جابه‌جایی جمعیت ایفا می‌کند. در جنگ تحمیلی اخیر، وزارت راه و شهرسازی با اتکا به ظرفیت‌های قانونی و ساختاری خود، نسبت به تشکیل قرارگاه‌های عملیاتی در ستاد وزارتخانه و بنادر کشور اقدام کرد.

در حوزه دریایی، سازمان بنادر و دریانوردی با فعال‌سازی ساختارهای مدیریت بحران فرآیندهای تخلیه و بارگیری را بدون وقفه ادامه داد. همزمان در حوزه حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی، ستادهای مدیریت بحران تشکیل و برنامه‌های ویژه برای جابه‌جایی کالاهای اساسی و مسافران تدوین شد.

در بخش هوانوردی نیز سازمان هواپیمایی کشوری با صدور نوتام، فضای هوایی کشور را تا اطلاع ثانوی بست و تمهیدات لازم برای مدیریت پروازهای لغو شده و استرداد وجوه بلیت‌ها را اتخاذ کرد.

زنجیره حمل و نقل در بنادر شمال و جنوب 

در تمامی بنادر کشور ضمن تغییر در آرایش استقرار شناورها، با اولویت پهلودهی به کشتی‌های حامل کالای اساسی با هدف تأمین امنیت غذایی کشور، فرآیندهای تخلیه و بارگیری به صورت عادی تداوم دارد، تمامی ظرفیت‌های لجستیکی فعال است و خدمت‌رسانی بدون اختلال درحال انجام است.

همچنین تخلیه سریع کالاهای خطرناک از محوطه بنادر و تمامی اقدامات احتیاطی لازم در چارچوب اصول پدافند غیرعامل در زیرساخت‌ها اعمال شده است و یگان حفاظت و آتش‌نشانی و نیروهای عملیاتی در آماده‌باش کامل هستند.

حمل‌ونقل جاده‌ای و راهداری

در بخش حمل‌ونقل جاده‌ای، آمادگی پایانه‌های مسافری برای جابه‌جایی مردم تهران به استان‌های محل اقامت اعلام شد. ناوگان مسافربری مازاد از سراسر کشور فراخوان شد. ناوگان باری برای حمل کالای اساسی و نهاده‌های دامی نیز به بنادر اعزام شدند.

ناوگان سوخت‌رسان در آماده‌باش کامل برای تأمین سوخت جایگاه‌ها قرار گرفت. ۱۰ هزار دستگاه ماشین‌آلات راهداری و ۱۲ هزار پرسنل فعال شدند. ۱۲۱۷ راهدارخانه بین‌راهی به‌صورت شبانه‌روزی و ۱۱۷۹ مجتمع خدماتی- رفاهی به مردم خدمت‌رسانی کردند.

افزایش ظرفیت راه‌آهن

راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران با تشکیل ستاد مدیریت بحران، انتقال کالاهای اساسی از بنادر به مراکز استان‌ها را در دستور کار قرار داد. برای تاریخ‌های ۹ و ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ قطارهای فوق‌العاده در مسیرهای تهران–مشهد، مشهد–بندرعباس، تهران–گرگان پیش‌بینی شد. همچنین در مسیرهای تهران–تبریز، تهران–یزد، تهران–کرمان و تهران–اهواز افزایش ظرفیت ۵۶۰۰ نفر اعمال شد.

مدیریت فضای هوایی و پروازها

سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرد: بر اساس نوتام صادره، فضای هوایی کل کشور تا اطلاع ثانوی بسته شد. همچنین تمامی پروازهای شهر فرودگاهی امام خمینی (ره) متوقف شد و از مسافران خواسته شد از مراجعه به فرودگاه‌ها خودداری کنند.

بر اساس دستور فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی و طبق دستورالعمل حقوق مسافر، وجه بلیت پروازهای لغو شده مسترد شد. دفاتر فروش و شرکت‌های هواپیمایی ملزم به بازگرداندن وجوه شدند و مسافران از طریق مراجعه حضوری یا سامانه‌های برخط امکان ثبت درخواست داشتند.

ابعاد راهبردی و پایداری زنجیره تأمین

بررسی اقدامات انجام‌شده نشان می‌دهد زنجیره تأمین کالاهای اساسی در بنادر جنوبی و شمالی کشور بدون وقفه تداوم یافته است. اولویت‌دهی به تخلیه غلات، روغن خام خوراکی و نهاده‌های دامی، همراه با انتقال سریع ریلی و جاده‌ای، از بروز اختلال در بازار جلوگیری کرد.

همچنین اجرای اصول پدافند غیرعامل، آماده‌باش نیروهای ایمنی و استمرار خدمات راهداری و ریلی، موجب حفظ پایداری شبکه حمل‌ونقل شد.

مجموع اقدامات وزارت راه و شهرسازی و سازمان‌های تابعه در حوزه‌های دریایی، جاده‌ای، ریلی و هوایی در دوره جنگ تحمیلی صهیونی–آمریکایی نشان می‌دهد سازوکارهای مدیریت بحران در این وزارتخانه فعال و عملیاتی بوده است. تداوم تخلیه و بارگیری کالاهای اساسی، حفظ جریان حمل‌ونقل بین‌استانی، مدیریت فضای هوایی و صیانت از زیرساخت‌ها، از جمله محورهای اصلی این عملکرد بوده است.

با توجه به اهمیت زیرساخت‌های حمل‌ونقل در امنیت اقتصادی و اجتماعی کشور، استمرار به‌روزرسانی برنامه‌های مدیریت بحران و پیگیری میدانی امور در دستور کار مداوم وزارت راه و شهرسازی قرار دارد.