اقتصاد ایران در چند سال گذشته با تاکید بر صادرات به سوی اتصال به زنجیره تامین بازار جهانی سوق پیدا کرده است، حال در چنین فضایی با موانع تحریمی نیز روبرو شده، به همین دلیل تقویت همکاری های منطقه ای با رویکرد جذب سرمایه گذاری خارجی و تولید صادراتی از اولویت برخوردار شده از این رو اقتصاد ایران کسب پیوستن به معاهدات بین المللی را دنبال می کند، حال در این مسیر مزیت های مناطق آزاد و نزدیکی قوانین و مقررات این مناطق با سبک و سیاق بین المللی باعث شده، بسیاری از کارشناسان اقتصادی به جذابیت های مناطق آزاد توجه بیشتری داشته باشند. جواد صلاحی کارشناس اقتصادی معتقد است اگر ایران بتواند با دولت های همسایه تفاهمنامه های برای توسعه تجارت با پول ملی منعقد کند، از گذر این تفاهمنامه ها می تواند تجارت منطقه ای را توسعه دهد. در ادامه متن کامل مصاحبه این اقتصاددان را با خبرنگار خبرگزاری موج بخوانید:

در حال حاضر مناطق آزاد چه مزیت های برای تقویت همکاری های منطقه ای و توسعه تجارت با کشورهای همسایه دارد؟

مزیت مناطق آزاد این است که قوانین سرزمینی در آنجا حاکم نیست، به همین دلیل فرقی نمی کند که با کشورهای همسایه همکاری تجاری داشت باشد یا کشورهای دور دست. از طرف دیگر کشورهای همسایه می توانند از طریق بازارچه های مرزی نیز روابط تجاری خود را با ایران توسعه دهند. حال با توجه به اینکه در مناطق آزاد معافیت های مالیاتی و ... وجود دارد؛ زمینه همکاری بین المللی بیشتر است، در این مسیر کشورهای همسایه به دلیل قرابت های فرهنگی که با ایران دارند راحت تر از تجارت آزاد در مناطق آزاد استقبال می کنند.

امروزه چه موانع و مشکلاتی پیش پای تجارت بین المللی مناطق آزاد وجود دارد و چگونه می تواند این مسائل را از طریق تفاهمنامه های بین المللی رفع کرد؟

در حال حاضر تنها مسئله مبادلات بانکی است، زیرا همچنان محدودیت دلار وجود دارد و اگر قرار باشد از طریق پول ملی دو کشور همکاری کنیم باید ایران به FATF بپیوند. از طرف دیگر برای تجارت با کشورهای همسایه ای همچون عراق، افغانستان و ...استفاده از پول ملی محدودیت های دیگری دارد، زیرا پول ملی آن ها چندان به درد تجار ایران نمی خورد، زیرا کالای خاصی ندارند مگر اینکه کالا از کشورهای دیگر وارد کنند و ایران از پولی ملی این کشورها که در مبادلات بدست آورده استفاده کنند.

 از آنجایی که در تجارت دو طرفه ایران با کشورهای همسایه وقتی از پول ملی استفاده شود به دلیل اینکه بسیاری از آن کشورها تولیدات صنعتی ندارند برای ایران منافع چندانی ندارد. حال چطور ایران می تواند از این همکاری ها استفاده کند؟

اگر ایران با همسایه توافقاتی را انجام دهد که بر مبنای پول ملی تجارت دو طرف را توسعه دهد و از طریق بازارهای این کشورها بخشی از کالایی تحریمی را تامین کند و در قبال آن  بخشی از محصولات مورد نیاز خود را از بازارهای مناطق آزاد ایران تامین کند منابع هر دو کشور تامین خواهد شد.

برای اینکه ایران بتواند از مزیت های مناطق آزاد برای توسعه صادرات استفاده کند باید چه بسترهای را در این مناطق به وجود آورد؟

در حال حاضر نیاز کشورهای همسایه از طریق صنایع داخلی تولید می شود، با این حال در مناطق آزاد مرزی می توانیم از مزیت معافیت های مالیاتی برای تبدیل شدن به پایگاه های صادراتی استفاده کرد، برای نمونه در منطقه اروند سرمایه گذاران می توانند روی نیاز کالایی عراق بازارسنجی انجام دهند و بر مبنای تقاضای آن کالا تولید کنند، یا در منطقه آزاد ارس، نیاز کشورهای همسایه را در نظر بگیرند و بر مبنای آن واحدهای تولیدی مستقر و صادرات را پیش بگیرند، این موضوع می تواند محور فعالیت صنعتی سایر واحدهای مستقر در مناطق آزاد کشور باشد.

در بخش قوانین کار مناطق آزاد و ویژه اقتصادی چه مزیت های دارند که برای شرکت های سرمایه گذاری از اهمیت بالایی برخودار است، آیا این عوامل می تواند در جذب سرمایه گذاری موثر باشد؟

در حال حاضر مناطق آزاد از نظر قوانین کار نیز مشمول مقررات بین المللی است، از این رو کارگران این مناطق می توانند براساس پول های ملی دستمزد بگیرند و همین قوانین از مزیت های است که انگیزه ای لازم را برای سرمایه گذاران خارجی فراهم خواهد کرد. البته مناطق ویژه اقتصادی از نظر قوانین کار باید دستورالعمل های داخلی را دنبال کنند.