، اقدام جدید آمریکا برای تشکیل نیروی عملیاتی تحت عنوان «دروازه آهنین» نشان‌دهنده گسترش دامنه فشار علیه حوزه تجارت ایران از مسیرهای دریایی به مرزهای زمینی و دریای خزر است. در این رویکرد دولت ترامپ دیگر صرفاً به دنبال محدود کردن صادرات نفت ایران از طریق دریا نیست، بلکه می‌کوشد مسیرهای جایگزین تأمین کالا، انتقال فناوری، واردات تجهیزات صنعتی را به بهانه مقابله با جابه‌جایی اقلام نظامی، تحت نظارت و فشار قرار دهد. با این حال، میان اعلام چنین راهبردی و امکان اجرای کامل آن در جغرافیای ایران تفاوت قابل‌توجهی وجود دارد.

محاصره از دریا به خشکی می‌رسد

روز شنبه (16 آبان) فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرد در حال تشکیل نیروی عملیاتی جدیدی با عنوان «دروازه آهنین» است که مأموریت آن بنا به ادعایش محدود کردن انتقال سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته، فناوری‌های دومنظوره، مواد مشمول تحریم و منابع مالی غیرقانونی از طریق مرزهای زمینی ایران و دریای خزر عنوان شده است.

این نیروی عملیاتی که قرار است در مقر سنتکام در تامپا مستقر شود، حدود ۲۰ نیروی نظامی و غیرنظامی دارد و با سایر نهادهای دولت آمریکا همکاری خواهد کرد. دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، مدعی شد این ابتکار توانایی ایران برای تأمین مالی فعالیت‌های مورد انتقاد واشنگتن، بازسازی کارخانه‌های تسلیحاتی و تجدید ذخایر نظامی را محدود خواهد کرد.

واقعیت این است وقتی حرف از «فناوری­ های دومنظوره» می­ شود، این اقدامات زمینه ساز فشار مستقیم بر زندگی و تجارت مردم ایران است که به بهانه کاربرد دو منظوره مورد تحریم قرار می گیرد. به بیان دیگر، آمریکا می‌خواهد با طرح جدیدش علاوه بر تحریم شرکت‌ها و اشخاص، هزینه استفاده از مسیرهای جایگزین را نیز برای طرف‌های تجاری ایران افزایش دهد.

این ابتکار ضدبشردوستانه و غیرانسانی چهار هدف دارد:

الف)جلوگیری از ورود قطعات الکترونیکی، تجهیزات صنعتی، مواد اولیه و فناوری‌های مورد استفاده در صنایع دفاعی ایران؛ آنهم در شرایطی که توان تدافعی نیروهای مسلح کشورمان نشان داد تا چه اندازه قدرتمند است به گونه ای که در دو جنگ اخیر آمریکا را مجبور به ارائه ایده آتش بس کرد.

ب) افزایش فشار بر شرکای تجاری ایران؛ سیاست «طرد اقتصادی» که پس از نقض تفاهم نامه اسلام آباد از سوی وزارت خزانه داری آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران فعال شد به نظر می رسد به هدف غایی خود نرسیده که اکنون ایده دروازه آهنین مطرح شده است. در این روش دولت ترامپ بنا دارد تحریم های ثانویه بخش های خصوصی همسایگان ایران را هدف قرار دهد.

ج)محدود کردن منابع مالی و صادرات انرژی؛ بخش بزرگی از بودجه عمومی ایران از مسیر ارزآوری از حوزه انرژی تأمین می شود. در این طرح آمریکا می خواهد تجارت زمینی در این حوزه را محدود کند.

د)افزایش قدرت چانه‌زنی در مذاکرات: با توجه به اهدافی که تعریف شد، ترامپ امیدوار است از این طریق مذاکره کنندگان ایرانی را به شیوه دیگری تحت فشار قرار دهد.

آیا آمریکا می‌تواند مرزهای زمینی ایران را محاصره کند؟

ایران با هفت کشور مرز زمینی دارد و از طریق شبکه‌ای گسترده از گذرگاه‌های رسمی، مسیرهای ترانزیتی و مبادلات مرزی با همسایگان ارتباط برقرار می‌کند. کنترل همه این مسیرها به همکاری دولت‌های همسایه نیاز دارد؛ موضوعی که تحقق آن به‌سادگی امکان‌پذیر نیست. افزون براین، دریای خزر یکی از دشوارترین بخش‌های این طرح برای آمریکا است. این دریا میان پنج کشور ایران، روسیه، جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان مشترک است و برخلاف خلیج فارس، حضور نظامی مستقیم آمریکا در آن محدودیت‌های جغرافیایی و سیاسی جدی دارد. بنابراین، امکان افزایش هزینه تجارت ایران و ایجاد اختلال در زنجیره از طریق محاصره کامل مرزهای زمینی با موانع بزرگی مواجه است.