، حمیدرضا جانباز، معاون آب و آبفای وزارت نیرو و مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در نشست تخصصی سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار (ال‌نینو) با اشاره به شرایط اقلیمی پیش‌رو اظهار کرد: اگر یک پدیده اقلیمی صرفاً به عنوان تهدید دیده شود، کشور با مشکلات بیشتری مواجه خواهد شد، بنابراین رویکرد وزارت نیرو این است که با استفاده از ظرفیت پیش‌بینی‌ها، از این رویداد به عنوان یک فرصت برای بهبود مدیریت آب استفاده کند.

وی افزود: هشدارهای به‌موقع سازمان هواشناسی، دستگاه‌های مرتبط با مدیریت بحران را نسبت به شرایط پیش‌رو هوشیار کرده و هماهنگی‌های لازم در این زمینه در حال انجام است.

جانباز ادامه داد: در مجموعه وزارت نیرو نیز هشدارهای لازم به استانداران صادر شده و قرار است موضوع در هفته‌های آینده در دولت توسط وزرای نیرو و راه و شهرسازی مطرح شود تا هماهنگی‌های لازم میان بخش‌های مختلف، از جمله حوزه کشاورزی، برای مواجهه با شرایط احتمالی انجام گیرد.

معاون آب و آبفای وزارت نیرو با اشاره به تغییر رویکرد مدیریت منابع آب گفت: طی یک ماه گذشته بخش‌های مختلف درگیر موضوع شده‌اند تا بتوانیم این پدیده را به عنوان یک رویداد پیش‌رو از منظر علمی بررسی کنیم و بر اساس شرایط و اقتضائات، شیوه مدیریت را تنظیم کنیم.

وی تصریح کرد: وزارت نیرو بر اساس پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی، سناریوهای مختلف از جمله سناریوهای خوش‌بینانه و بدبینانه را تدوین خواهد کرد تا متناسب با هر وضعیت، اقدامات مدیریتی لازم انجام شود.

جانباز با اشاره به حضور مدیران عامل شرکت‌های آب منطقه‌ای استان‌ها در این نشست گفت: یکی از موضوعات مهم، افزایش آگاهی‌رسانی عمومی و هماهنگی میان بخش‌های مختلف است. ابلاغیه‌های لازم برای آمادگی و مواجهه با شرایط احتمالی به شرکت‌های آب منطقه‌ای ارسال شده و توصیه ما این است که نشست‌های استانی نیز با جدیت برگزار شود.

وی افزود: ابلاغیه دیگری نیز با امضای وزیر نیرو و وزیر کشور برای استانداران ارسال خواهد شد تا آمادگی لازم در استان‌ها ایجاد شود و دستگاه‌های مرتبط بتوانند پیش از وقوع هرگونه شرایط خاص، اقدامات پیشگیرانه را انجام دهند.

 تأکید بر پایش مستمر هشدارهای هواشناسی

مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران، پایش مستمر هشدارهای سازمان هواشناسی را از دیگر الزامات مدیریت شرایط پیش‌رو دانست و گفت: مدیران استانی و مجموعه‌های مرتبط باید با هوشیاری بیشتری موضوع را دنبال کنند و حساسیت لازم نسبت به هشدارهای هواشناسی داشته باشند.

وی افزود: سازمان هواشناسی در سال‌های گذشته دقت پیش‌بینی‌های خود را افزایش داده است و هشدارهای این سازمان باید به عنوان یکی از مبانی اصلی تصمیم‌گیری در مدیریت منابع آب و بحران مورد استفاده قرار گیرد.

جانباز با اشاره به ضرورت آمادگی برای سناریوی بارش‌های سنگین گفت: باید این احتمال را در نظر بگیریم که بخش قابل‌توجهی از کشور تحت تأثیر سامانه‌های بارشی قرار گیرد و بر همین اساس، افزایش ظرفیت تنظیم آب و ایجاد آمادگی برای مدیریت سیلاب‌های احتمالی در دستور کار قرار گیرد.

وی ادامه داد: پس از سیلاب‌های سال‌های اخیر، به‌ویژه سیلاب سال ۱۳۹۸، شناسایی نقاط پرخطر رودخانه‌ها به صورت مستمر دنبال شده و بسیاری از نقاط حادثه‌خیز، به‌خصوص در محدوده شهرها و مناطقی که ساخت‌وساز یا فعالیت‌های انسانی در حریم رودخانه‌ها شکل گرفته، شناسایی شده‌اند.

معاون آب و آبفای وزارت نیرو تأکید کرد: با وجود اقدامات انجام‌شده، مدیران بحران، مدیران شرکت مدیریت منابع آب و سایر دستگاه‌های مرتبط باید با حساسیت بیشتری موضوع نقاط پرخطر رودخانه‌ها را پیگیری کنند.

بارش‌های پیش‌رو؛ فرصتی برای آبگیری سدها

جانباز در بخش دیگری از سخنان خود، بارش‌های احتمالی را در برخی حوضه‌ها فرصتی برای تقویت ذخایر آبی کشور دانست و گفت: با توجه به هشدارهای سازمان هواشناسی و احتمال وقوع بارش در بخش‌هایی از کشور، به‌ویژه در حوزه‌های بزرگ منطقه‌ای مانند حوضه کارون و کرخه، باید علاوه بر آمادگی برای مدیریت سیلاب، از ظرفیت بارش‌ها برای افزایش ذخایر آب استفاده کنیم.

وی افزود: با توجه به قرار داشتن در انتهای سال آبی و وضعیت فعلی حجم آب ذخیره‌شده در سدها، بارش‌های پیش‌رو می‌تواند فرصت مناسبی برای آبگیری سدها و تأمین آب مورد نیاز مصارف پایین‌دست، به‌ویژه بخش کشاورزی، فراهم کند.

مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران همچنین به ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی اشاره کرد و گفت: در حوزه‌هایی که امکان افزایش ذخیره آب وجود دارد، باید از ظرفیت برق‌آبی نیز استفاده شود؛ چراکه با توجه به احتمال بروز مشکلات در تأمین انرژی در فصل سرد، مدیریت ذخایر آب پشت سدها می‌تواند از منظر تولید برق نیز اهمیت داشته باشد.

وی تأکید کرد: باید با یک نگاه علمی، سطح آمادگی لازم برای مدیریت آب و استفاده از ظرفیت‌های موجود را افزایش دهیم و شرایط پیش‌رو را صرفاً به عنوان یک تهدید نبینیم.

جانباز یکی دیگر از فرصت‌های احتمالی ناشی از بارش‌ها را تقویت منابع آب زیرزمینی عنوان کرد و گفت: در صورت فراهم بودن شرایط، می‌توان از بارش‌های پیش‌رو برای تقویت سفره‌های آب زیرزمینی نیز استفاده کرد؛ موضوعی که در برنامه‌های وزارت نیرو قرار دارد.

وی افزود: بنابراین لازم است مجموعه اقدامات از مدیریت سیلاب و آبگیری سدها تا تغذیه منابع آب زیرزمینی و استفاده از ظرفیت برق‌آبی، به صورت یکپارچه و متناسب با پیش‌بینی‌های هواشناسی دنبال شود.

بهره‌گیری از هوش مصنوعی و سامانه‌های هشدار

معاون آب و آبفای وزارت نیرو با تأکید بر ضرورت تقویت ابزارهای علمی و فناوری برای مدیریت منابع آب اظهار کرد: باید از فناوری‌های جدید در مواجهه با پدیده‌های اقلیمی استفاده کنیم و در این زمینه، سامانه‌های هشدار و کاربرد هوش مصنوعی از موضوعات مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

وی گفت: در برنامه این نشست نیز موضوعاتی همچون سامانه‌های هشدار، استفاده از هوش مصنوعی، تجربه مدیریت پویای سدها و روش‌های نوین مدیریت منابع آب مورد بررسی قرار گرفته است.

جانباز ادامه داد: تعداد زیادی از همکاران وزارت نیرو در این حوزه‌ها فعالیت کرده‌اند و مشاورانی نیز برای ارائه برنامه در زمینه مدیریت هوشمند مخازن سدها تعیین شده‌اند تا از ظرفیت‌های علمی و فناورانه برای ارتقای مدیریت مخازن استفاده شود.

وی با تأکید بر ضرورت اطلاع‌رسانی علمی درباره پدیده‌های اقلیمی گفت: باید با انجام مطالعات علمی و برگزاری نشست‌های تخصصی، اطلاعات دقیق‌تر و علمی‌تری در اختیار جامعه قرار گیرد و از شکل‌گیری نگرانی‌های غیرواقعی در فضای عمومی جلوگیری شود.

معاون آب و آبفای وزارت نیرو خاطرنشان کرد: این پدیده یک موضوع علمی است و نباید آن را به معنای پایان کشور یا وقوع سیلاب‌های عجیب و غریب تلقی کرد؛ بلکه باید با پیش‌بینی دقیق، مدیریت صحیح، استفاده از فناوری و آمادگی دستگاه‌های اجرایی، با آن مواجه شد.

جانباز تأکید کرد: اگر بتوانیم دغدغه‌های موجود در فضای عمومی را با اطلاع‌رسانی صحیح و علمی مدیریت کنیم و همزمان از ظرفیت سامانه‌های پیش‌بینی، هشدار و مدیریت هوشمند منابع آب بهره بگیریم، می‌توان تاب‌آوری کشور را افزایش داد و حتی از این ظرفیت برای آمادگی بهتر در برابر کم‌آبی‌های سال‌های آینده استفاده کرد.