، رضا نورانی، رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به اهمیت حمل‌ونقل در صادرات محصولات کشاورزی اظهار کرد: یکی از مشکلات اساسی کشور، فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل و به‌ویژه ناوگان یخچالی است؛ مشکلی که سال‌هاست درباره آن هشدار داده می‌شود، اما هنوز به شکل جدی برطرف نشده است.

وی افزود: حدود سه دهه قبل نیز موضوع نیاز کشور به حدود ۵ هزار دستگاه کامیون یخچال‌دار جدید برای صادرات محصولات فسادپذیر مطرح شد، اما با گذشت سال‌ها همچنان بخش قابل توجهی از ناوگان کشور فرسوده است و نیاز به نوسازی دارد.

 توسعه صادرات بدون زیرساخت حمل‌ونقل ممکن نیست

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی با تأکید بر اینکه توسعه صادرات نیازمند ایجاد زیرساخت‌های متناسب است، گفت: اگر سیاست دولت توسعه صادرات است، باید همزمان زیرساخت‌های مورد نیاز آن نیز فراهم شود.

نورانی افزود: دولت، بانک‌ها و به‌ویژه بانک کشاورزی باید برای نوسازی ناوگان حمل‌ونقل وارد عمل شوند و منابع لازم را برای نوسازی ناوگان اختصاص دهند؛ چراکه نمی‌توان تنها با تعیین هدف برای افزایش صادرات، بدون فراهم کردن زیرساخت‌های حمل، به این هدف دست یافت.

وی کمبود کانتینرهای یخچالی را یکی دیگر از مشکلات جدی صادرات محصولات کشاورزی عنوان کرد و گفت: کانتینر یخچالی یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های صادرات محصولات فسادپذیر است و کشور همزمان باید نسبت به نوسازی ناوگان موجود و خرید کانتینرهای جدید اقدام کند.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی با انتقاد از کمبود زیرساخت حمل ریلی محصولات فسادپذیر اظهار کرد: در شرایطی که از توسعه تجارت و افزایش صادرات و واردات سخن گفته می‌شود، باید مشخص شود در بخش حمل‌ونقل ریلی چه تعداد واگن یخچالی در اختیار کشور قرار دارد.

وی افزود: نبود واگن‌های یخچالی باعث شده فشار بیشتری بر حمل‌ونقل جاده‌ای وارد شود، در حالی که کشور برای جابه‌جایی کالاهایی مانند دارو، مواد اولیه و محصولات غذایی به زنجیره حمل‌ونقل سرد و کانتینرهای تخصصی نیاز دارد.

نورانی تأکید کرد: صرفاً با صحبت کردن نمی‌توان مشکلات زیرساختی را حل کرد و ابتدا باید امکانات و زیرساخت‌های لازم برای تحقق اهداف تجاری کشور فراهم شود.

وی با اشاره به وضعیت زنجیره سرد در کشور گفت: یکی از مشکلات اصلی، ضعف زنجیره سرد است و بسیاری از کانتینرهای یخچالی موجود نیز در اختیار مالکان یا شرکت‌های کوچک قرار دارند.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی خواستار ساماندهی این بخش شد و افزود: باید مجموعه فعالان این حوزه نظام‌مند شوند تا ظرفیت موجود در قالب یک ساختار منسجم در خدمت توسعه حمل‌ونقل و صادرات محصولات کشاورزی قرار گیرد.

 توقف کامیون‌های خارجی و افزایش قیمت موز

نورانی در ادامه به مشکلات ایجادشده برای واردات محصولات کشاورزی اشاره کرد و گفت: حتی در واردات موز از ترکیه نیز محدودیت‌هایی ایجاد شده و بر اساس مقررات موجود، کانتینر خارجی امکان ورود به کشور ندارد و باید در مرز تخلیه شود.

وی افزود: این موضوع در شرایطی اتفاق می‌افتد که در مرز نیز با کمبود کانتینرهای یخچالی مواجه هستیم و همین مسئله فرآیند انتقال کالا به سردخانه و توزیع آن را با مشکل مواجه می‌کند.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ادامه داد: نتیجه چنین شرایطی در نهایت به مصرف‌کننده منتقل می‌شود؛ به‌عنوان نمونه، گاهی قیمت موز فرآوری و رنگ‌آوری‌شده در کشور به دو تا سه برابر قیمت جهانی می‌رسد که یکی از دلایل آن، کمبود و افزایش هزینه‌های زنجیره حمل و نگهداری است.

افزایش هزینه کانتینر؛ تهدید رقابت‌پذیری صادرات

نورانی با اشاره به افزایش هزینه کانتینرهای یخچالی و معمولی اظهار کرد: هزینه‌های حمل‌ونقل کانتینری در سال جاری به حدی افزایش یافته که توان رقابت صادرکنندگان ایرانی را در بازارهای منطقه‌ای کاهش داده است.

وی افزود: وقتی هزینه حمل افزایش پیدا می‌کند، قدرت چانه‌زنی صادرکننده ایرانی نیز کاهش می‌یابد و در نهایت محصول ایرانی در بازارهای هدف با رقبایی مواجه می‌شود که هزینه حمل پایین‌تری دارند.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی نسبت به وضعیت صادرات محصولات کشاورزی در نیمه دوم سال هشدار داد و گفت: در شش‌ماهه دوم سال تولید سیب درختی، انار و کیوی افزایش پیدا می‌کند و اگر مشکلات حمل‌ونقل و کانتینرهای یخچالی برطرف نشود، صادرکنندگان این محصولات با چالش‌های جدی مواجه خواهند شد.

نورانی یکی دیگر از مشکلات حوزه حمل کانتینری را نبود یک سیستم منسجم و شفاف برای دسترسی صادرکنندگان به خدمات حمل دانست و گفت: در حال حاضر تعداد زیادی فورواردر در کشور فعالیت می‌کنند و بخشی از آنها عملاً به واسطه میان شرکت‌های بزرگ حمل‌ونقل و صادرکنندگان تبدیل شده‌اند.

وی افزود: این وضعیت باعث شده است قیمت‌های مختلفی به صادرکنندگان اعلام شود و مشخص نباشد چه میزان از هزینه‌ای که صادرکننده پرداخت می‌کند، در نهایت به شرکت مالک کانتینر یا ارائه‌دهنده اصلی خدمات حمل می‌رسد.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی گفت: توقف طولانی کانتینرها در گمرکات نیز بخشی از همین مشکل است و کمبود کانتینرهای یخچالی، زمان توقف و هزینه‌های تحمیل‌شده به صادرکننده را افزایش داده است.

نورانی درباره اهمیت حفظ زنجیره سرد اظهار کرد: وقتی محصول وارد سردخانه یا کانتینر یخچالی می‌شود، تغییر دمای محموله می‌تواند کیفیت و ارزش اقتصادی آن را تحت تأثیر قرار دهد.

وی افزود: اگر سیستم سرمایشی کانتینر در مسیر حمل حتی برای چند ساعت به دلیل نقص فنی، کمبود سوخت یا عوامل دیگر خاموش شود، احتمال آسیب به محموله افزایش می‌یابد و در نهایت صادرکننده باید خسارت ناشی از این اتفاق را متحمل شود.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی یکی از راهکارهای حل مشکلات موجود را حمایت دولت از شرکت‌های بزرگ کریری دانست و گفت: شرکت‌هایی که به‌صورت حرفه‌ای در حوزه حمل‌ونقل فعالیت می‌کنند و در شرایط دشوار همچنان ظرفیت خود را برای صادرات حفظ کرده‌اند، نیازمند حمایت ویژه هستند.

نورانی افزود: ارائه تسهیلات ارزان‌قیمت برای نوسازی و توسعه ناوگان می‌تواند یکی از اقدامات مؤثر دولت برای تقویت شرکت‌های بزرگ حمل‌ونقل باشد.

وی همچنین بر ساماندهی شرکت‌های کوچک و مالکان منفرد تأکید کرد و گفت: باید برای تجمیع و نظام‌مند کردن ظرفیت شرکت‌های کوچک و تک‌مالک نیز راهکاری طراحی شود تا این بخش بتواند به‌صورت منسجم در زنجیره حمل‌ونقل فعالیت کند.

نورانی با اشاره به مشکلات تأمین قطعات و لاستیک گفت: نباید شرکت‌های حمل‌ونقل برای تأمین قطعه و لاستیک ماه‌ها منتظر تولیدکننده بمانند، زیرا خواب کامیون و کانتینر در گاراژ هزینه سنگینی به اقتصاد کشور تحمیل می‌کند.

وی پیشنهاد کرد: شرکت‌های حمل‌ونقل بزرگ می‌توانند در قالب تعاونی یا سازوکارهای مشترک، بخشی از نیازهای خود از جمله لاستیک و قطعات یدکی را به‌صورت مستقیم تأمین کنند.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی افزود: اگر هر شرکت حمل‌ونقل بتواند برای نیازهای عملیاتی خود سازوکار تأمین مستقیم ایجاد کند، بخشی از مشکلات ناشی از کمبود قطعه و خواب ناوگان کاهش خواهد یافت.

نورانی همچنین خواستار ایجاد جایگاه‌های سوخت در شرکت‌های بزرگ حمل‌ونقل شد و گفت: شرکت‌هایی که در حوزه صادرات محصولات فسادپذیر فعالیت می‌کنند نباید برای دریافت سوخت، ساعت‌ها در صف بمانند.

وی افزود: کامیونی که حامل محصول فسادپذیر است، با کامیونی که شن، ماسه یا سیمان حمل می‌کند تفاوت دارد و تأخیر در سوخت‌گیری می‌تواند باعث شود این ناوگان به کشتی یا زمان‌بندی صادراتی نرسد.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی تأکید کرد: هرگونه تأخیر در این زنجیره در نهایت هزینه بیشتری به صادرکننده تحمیل می‌کند و از قدرت رقابت محصولات ایرانی در بازارهای خارجی می‌کاهد.

 بنادر به سردخانه و محل دپوی کانتینر نیاز دارند

نورانی در ادامه با اشاره به مشکلات زیرساختی بنادر گفت: در بنادر کشور باید متناسب با توسعه صادرات، سردخانه و زیرساخت‌های دپو برای کانتینرهای ورودی و خروجی ایجاد شود.

وی افزود: نبود این زیرساخت‌ها باعث می‌شود کانتینرها در زمان ورود یا بازگشت با مشکل مواجه شوند و زمان خواب آنها افزایش پیدا کند.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی گفت: تکمیل زنجیره سرد در بنادر، مرزها و مسیرهای حمل‌ونقل می‌تواند بخش قابل توجهی از مشکلات صادرات محصولات فسادپذیر را کاهش دهد.

 جنگ، صادرات محصولات کشاورزی را کند کرد

نورانی در پاسخ به سوال خبرنگار اقتصادی خبرگزاری موج با اشاره به آثار جنگ بر تجارت خارجی کشور اظهار کرد: جنگ موجب ایجاد وقفه در بخشی از مسیرهای صادراتی شد و برخی ایستگاه‌ها و بازارهای صادراتی کشور عملاً با ایستایی مواجه شدند.

وی افزود: وقتی مقصد صادراتی امکان ورود کالا را نداشته باشد، بازار مربوطه نیز عملاً تعطیل می‌شود و صادرات به آن مسیر متوقف خواهد شد.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ادامه داد: در برخی مقاطع حتی مسیرهایی که صادرکنندگان ایرانی برای انتقال کانتینر از آنها استفاده می‌کردند، محدود یا مسدود شد و همین مسئله باعث کند شدن حرکت صادرات، به‌ویژه در کشورهای حوزه خلیج فارس، شده است.

نورانی ابراز امیدواری کرد با پایان یافتن شرایط جنگی و بازگشت ثبات به مسیرهای تجاری، روند صادرات محصولات کشاورزی مجدداً رونق بگیرد.

وی تأکید کرد: اگر زیرساخت‌های مورد نیاز اصلاح و تکمیل شود، صنعت حمل‌ونقل می‌تواند نقش مهمی در توسعه صادرات محصولات کشاورزی ایفا کند و به اعتقاد ما، با رفع این موانع حداقل ۵۰ درصد ظرفیت توسعه صادرات کشور می‌تواند از محل اصلاح زیرساخت‌های حمل‌ونقل فعال شود.