، برگزاری آیین بزرگداشت روز صنعت و معدن در مازندران امسال بیش از آنکه صرفاً مراسمی برای تجلیل از فعالان برتر این حوزه باشد، به محلی برای بازخوانی بخشی از مشکلاتی تبدیل شد که طی ماه‌های اخیر بر دوش واحدهای تولیدی سنگینی کرده است؛ مشکلاتی که از ناترازی انرژی و محدودیت‌های برق و گاز گرفته تا دشواری تأمین مالی، افزایش هزینه‌های تولید و پیچیدگی‌های فضای کسب‌وکار را دربرمی‌گیرد.

سید مجتبی رضوی، نایب‌رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت ایران و رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت مازندران در این مراسم با اشاره به فلسفه برگزاری روز صنعت، اظهار کرد: این مناسبت در استان‌ها معمولاً با محوریت خانه‌های صنعت، معدن و تجارت برگزار می‌شود و فرصتی است تا علاوه بر تقدیر از واحدهای نمونه، مسائل و دغدغه‌های بخش تولید نیز در حضور مسئولان مطرح شود.

وی با بیان اینکه شرایط فعالیت برای صنعتگران روزبه‌روز دشوارتر می‌شود، افزود: امروز لازم است صدای هشدار بخش تولید با جدیت بیشتری به گوش مسئولان برسد، چراکه بخشی از مشکلات اگر در زمان مناسب مدیریت نشود، می‌تواند از یک چالش مقطعی به بحران فراگیر در تولید تبدیل شود.

ناترازی انرژی؛ زنگ خطر برای تولید

مهم‌ترین بخش سخنان رضوی به مسئله انرژی اختصاص داشت؛ موضوعی که طی سال‌های اخیر به یکی از جدی‌ترین تهدیدهای استمرار فعالیت صنایع کشور تبدیل شده است.

وی با اشاره به تجربه سخت واحدهای تولیدی در تابستان، نسبت به شرایط زمستان پیش‌رو نیز هشدار داد و گفت: صنعت تابستان سختی را پشت سر گذاشته و با توجه به محدودیت‌های موجود در حوزه گاز، زمستان نیز می‌تواند برای تولید دشوار باشد.

این نگرانی در شرایطی مطرح می‌شود که ناترازی انرژی در مازندران نیز به یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری اقتصادی استان تبدیل شده است. مسئولان استانی طی ماه‌های اخیر بر ضرورت مدیریت مصرف انرژی و در عین حال صیانت از واحدهای تولیدی تأکید کرده‌اند و برای مدیریت ناترازی انرژی، کارگروه‌های تخصصی تشکیل شده است.

از سوی دیگر، مدیرعامل شرکت گاز مازندران نیز با اشاره به مصرف روزانه حدود ۱۴ میلیون مترمکعب گاز در استان، بر ضرورت آمادگی صنایع و واحدهای غیرخانگی برای استفاده از سوخت جایگزین در زمان محدودیت‌های گاز تأکید کرده است.

این اعداد نشان می‌دهد مسئله انرژی دیگر تنها یک موضوع فنی در حوزه تأمین برق و گاز نیست، بلکه مستقیماً با استمرار تولید، اشتغال، بازار و سرمایه‌گذاری ارتباط دارد.

وقتی درصد رشد، واقعیت تولید را پنهان می‌کند

رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت مازندران در بخش دیگری از سخنان خود به نحوه انتخاب و ارزیابی واحدهای نمونه پرداخت و گفت: ارزیابی واحدهای صنعتی و معدنی بر اساس شاخص‌های مشخص و سالانه وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام می‌شود.

به گفته رضوی، میزان فروش واحد در مقایسه با سال قبل و همچنین تعداد نیروی انسانی از جمله شاخص‌هایی است که در فرآیند ارزیابی مورد توجه قرار می‌گیرد؛ با این حال، تکیه صرف بر درصد رشد می‌تواند در برخی موارد تصویر دقیقی از وضعیت واقعی یک واحد تولیدی ارائه نکند.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که رشد درصدی یک شاخص، بدون توجه به نقطه آغاز، الزاماً به معنای رشد متناسب و واقعی بنگاه نیست. به عبارت دیگر، ممکن است واحدی از یک پایه پایین رشد قابل توجهی را ثبت کند، در حالی که واحدی بزرگ‌تر با وجود عملکرد اقتصادی قابل توجه، درصد رشد کمتری داشته باشد.

از همین رو، ارزیابی صنعتگران نمونه باید در کنار شاخص‌های کمی، ظرفیت تولید، میزان سرمایه‌گذاری، اشتغال پایدار، استمرار فعالیت، شرایط بازار و میزان تاب‌آوری بنگاه در برابر شوک‌های اقتصادی نیز مورد توجه قرار گیرد.

تجلیل از ۴۲ واحد صنعتی و معدنی

در این مراسم، ۴۲ واحد صنعتی و معدنی از ۹ انجمن مورد تأیید و تقدیر قرار گرفتند؛ واحدهایی که در میان آنها سهم صنایع شیمیایی قابل توجه بود و صنایع غذایی نیز حضور پررنگی داشتند.

این انتخاب‌ها در شرایطی صورت گرفت که بخش قابل توجهی از واحدهای تولیدی همزمان با مشکلاتی نظیر تأمین انرژی، افزایش هزینه‌های تولید و مسائل روزمره اداره بنگاه مواجه هستند.

روز صنعت اگر قرار است برای تولید معنایی فراتر از یک مناسبت تقویمی داشته باشد، باید از سکوی تجلیل به اتاق تصمیم‌سازی برای آینده تولید تبدیل شود؛ جایی که صدای صنعتگر شنیده شود، مشکلات اولویت‌بندی شود و برای هر هشدار، یک راهکار عملی و قابل اجرا روی میز قرار گیرد.

رضوی با اشاره به دشوارتر شدن حضور صنعتگران در چنین برنامه‌هایی، خاطرنشان کرد: امروز صنعتگر بیش از هر زمان دیگری درگیر مسائل جاری تولید است و حضور در یک مراسم برای او به معنای فاصله گرفتن از مجموعه‌ای از مشکلاتی است که باید هر روز برای حل آنها تصمیم‌گیری کند.

با این حال، برگزاری چنین رویدادهایی زمانی می‌تواند اثرگذاری واقعی داشته باشد که از سطح یک مراسم تشریفاتی فراتر رفته و به بستری برای تصمیم‌سازی تبدیل شود.

روز صنعت باید از «تجلیل» به «تصمیم‌سازی» برسد

واقعیت این است که صنعتگر برای ادامه فعالیت، بیش از لوح تقدیر به ثبات، پیش‌بینی‌پذیری و امنیت اقتصادی نیاز دارد.

تولید زمانی می‌تواند مسیر توسعه را طی کند که بنگاه اقتصادی بداند در ماه‌های آینده با چه میزان انرژی، چه هزینه‌ای، چه مقرراتی و چه شرایطی برای تأمین مواد اولیه و سرمایه در گردش مواجه خواهد بود.

در چنین شرایطی، روز صنعت و معدن می‌تواند فرصتی برای شنیدن مستقیم صدای تولید باشد؛ اما اهمیت اصلی این رویداد زمانی آشکار می‌شود که مطالبات مطرح‌شده در آن، در قالب برنامه‌های اجرایی و تصمیم‌های مشخص دنبال شود.

مسئله ناترازی انرژی نیز دقیقاً از همین جنس است. محدودیت برق در تابستان و نگرانی از محدودیت گاز در زمستان، اگر بدون برنامه جایگزین و زمان‌بندی مشخص مدیریت شود، تنها هزینه تولید را افزایش نمی‌دهد، بلکه می‌تواند به کاهش ظرفیت تولید، آسیب به تجهیزات، از دست رفتن بازار و در نهایت کاهش اشتغال منجر شود. گزارش‌های اخیر نیز از ادامه فشار ناترازی انرژی بر بخش تولید و ضرورت برنامه‌ریزی برای محدودیت‌های فصل سرد حکایت دارد.

سرمایه‌گذاری بدون انرژی پایدار، نیمه‌کاره می‌ماند

یکی از مهم‌ترین پیام‌های مطرح‌شده در این مراسم را می‌توان در یک گزاره خلاصه کرد: تولید به زیرساخت پایدار نیاز دارد.

سرمایه‌گذار زمانی حاضر به ورود سرمایه جدید می‌شود که از امکان استمرار فعالیت خود اطمینان داشته باشد. اگر واحد تولیدی نتواند برق یا گاز مورد نیاز خود را در زمان مناسب دریافت کند، حتی سرمایه‌گذاری انجام‌شده در ماشین‌آلات و خطوط تولید نیز نمی‌تواند به ظرفیت واقعی خود برسد.

از این منظر، حل ناترازی انرژی تنها وظیفه یک دستگاه نیست؛ بلکه نیازمند هماهنگی میان بخش‌های مختلف دولت، وزارتخانه‌های مرتبط، شرکت‌های خدمات‌رسان، مدیریت استان و خود بخش خصوصی است.

استان مازندران به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های صنعتی، کشاورزی و گردشگری، همزمان با افزایش مصرف در دوره‌های اوج سفر با نیازهای فزاینده بخش تولید نیز مواجه است. بنابراین مدیریت انرژی در این استان باید متناسب با واقعیت‌های اقتصادی و جمعیتی آن طراحی شود.

صنعتگر؛ شریک توسعه، نه صرفاً مطالبه‌گر

برگزاری مراسم روز صنعت و معدن در مازندران در شرایطی انجام شد که مدیریت استان نیز بر ضرورت تسهیل مسیر فعالیت سرمایه‌گذاران تأکید کرده است. استاندار مازندران در همین چارچوب، سرمایه‌گذار را رقیب دولت ندانسته و بر ضرورت رفع موانع اداری در مسیر سرمایه‌گذاری تأکید کرده است.

این نگاه می‌تواند نقطه اتصال میان سیاست‌گذاری دولتی و مطالبات بخش خصوصی باشد؛ چراکه صنعتگر صرفاً مصرف‌کننده منابع یا مطالبه‌گر حمایت نیست، بلکه یکی از ارکان ایجاد اشتغال، تولید ثروت و حفظ پویایی اقتصادی استان به شمار می‌رود.

از همین رو، حمایت از صنعت نباید تنها در قالب تسهیلات یا مشوق‌های مقطعی تعریف شود؛ بلکه باید مجموعه‌ای از سیاست‌های پایدار در حوزه انرژی، تأمین مالی، مالیات، بیمه، مواد اولیه، صادرات و مقررات کسب‌وکار را دربر گیرد.

هشدار صنعتگران را باید پیش از بحران شنید

سخنان رضوی در روز صنعت را می‌توان بیش از هر چیز یک هشدار نسبت به فاصله میان ظرفیت تولید و شرایط واقعی فعالیت بنگاه‌ها دانست.

صنعتگران امروز بیش از آنکه به وعده‌های جدید نیاز داشته باشند، به تصمیم‌های قابل اجرا نیاز دارند؛ تصمیم‌هایی که بتواند هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده را کاهش دهد، دسترسی پایدار به انرژی را تضمین کند و امکان برنامه‌ریزی بلندمدت را برای بنگاه فراهم آورد.

روز صنعت و معدن در مازندران امسال در حالی برگزار شد که ۴۲ واحد صنعتی و معدنی به عنوان نمونه مورد تقدیر قرار گرفتند؛ اما پشت این تجلیل، صدای بخشی از صنعتی قرار داشت که با وجود همه فشارها همچنان چراغ تولید را روشن نگه داشته است.

اکنون پرسش اصلی این نیست که صنعتگران تا چه اندازه توان تحمل شرایط دشوار را دارند؛ پرسش این است که سیاست‌گذار تا چه زمانی می‌تواند هشدارهای آنها را بشنود و پیش از وقوع بحران برای حل مشکلات اقدام کند.