، روز پنجشنبه شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر در رأس یک هیأت بلندپایه وارد تهران شد. این سفر سومین حضور مقامات عالی‌رتبه خارجی در تهران طی یک هفته گذشته بود که به نظر می­رسد در ادامه رایزنی‌های فشرده دیپلماتیک منطقه برای کاهش تنش‌ها و مدیریت وضعیت تنگه هرمز انجام گرفت.

قطر از ابتدای درگیری‌ها نقش میانجی مهمی میان ایران و آمریکا ایفا کرده و در دستیابی به یادداشت تفاهم ژوئن (خرداد) نیز مشارکت داشته است. سخنگوی وزارت خارجه قطر اعلام کرد این سفر در راستای موضع ثابت دوحه مبنی بر ترجیح مسیر دیپلماتیک برای حل اختلافات و تقویت امنیت و ثبات منطقه انجام می‌شود. هدف اصلی، بررسی راه‌های کاهش تنش، ایجاد شرایط مناسب برای ازسرگیری گفت‌وگوها و ادامه ابتکارات میانجی‌گرانه قطر بود.

موضوع تنگه هرمز نیز در کانون مذاکرات قرار داشت. قطر بر ضرورت بازگشت وضعیت آبراه به شرایط پیش از شروع جنگ چهل روزه و آزادی کشتیرانی تأکید کرد. همزمان، تنش‌های دوجانبه اخیر میان تهران و دوحه از جمله موضوع مربوط به خلبانان ایرانی نیز زمینه‌ای برای رایزنی‌های دوجانبه ایجاد کرده بود.

همانطور که اشاره شد این سفر با حضور مقامات عمان و پاکستان در تهران که چند روز قبل از آن صورت گرفت، ارتباطی داشته است. براین اساس روز دوشنبه فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به ایران آمد گفته می­شود یکی از اهداف این سفر تأکید ویژه بر تلاش‌های میانجی‌گرانه برای احیای مسیر صلح و پیشرفت قابل توجه در گفت‌وگوها بود.

روز بعد بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان به تهران رسید که به تفاهم درباره کریدور موقت ناوبری مشترک و پروژه پاکسازی مین در تنگه هرمز منجر شد.

این سه سفر در یک هفته، الگوی مشخصی از دیپلماسی منطقه‌ای را نشان می‌دهد. پاکستان بیشتر بر میانجی‌گری کلان میان تهران و واشنگتن متمرکز بود؛ عمان به‌عنوان کشور ساحلی، جنبه فنی و حاکمیتی مدیریت تنگه هرمز را پیش برد؛ و قطر با ترکیب نقش میانجی‌گرانه سنتی خود و پیگیری موضوع هرمز، حلقه اتصال این تلاش‌ها را تکمیل کرد. در این خصوص اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه سفر قطری‌ها را در چارچوب ادامه مساعی جمیله دوحه برای جلوگیری از تشدید تنش ارزیابی کرد.

در این رابطه وزیر خارجه قطر با عراقچی، پزشکیان، قالیباف و محسن رضایی دیدار کرد. در ملاقات با عراقچی، دو طرف درباره چارچوب پیشنهادی شامل ایجاد کریدور موقت مشترک ایران-عمان و پروژه مشترک پاکسازی مین گفت‌وگو کردند. قطر بر احترام به حاکمیت کشورهای همسایه و آزادی ناوبری تأکید نمود و از تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش حمایت کرد.

در جریان دیدار با پزشکیان، وی ضمن دعوت از امیر قطر برای سفر به ایران، بر امکان حل مسائل از طریق تفاهم تأکید کرد و اعلام داشت ایران در برابر فشار و زورگویی تسلیم نخواهد شد. قالیباف بر ضرورت کاهش تنش‌های منطقه‌ای و اجرای شروط تفاهم‌نامه توسط آمریکا اصرار ورزید. محسن رضایی نیز با اشاره به بی‌اعتمادی ایران به آمریکا، تصریح کرد واشنگتن باید ابتدا گام‌های عملی برای اجرای شروط ایران بردارد تا تهران برای بازگشایی تنگه هرمز اقدام کند.

با این حال بنا به شرایط ویژه کشور نتیجه ملموس سفر، توافق جدید یا اعلام بازگشایی تنگه نبود. کاخ سفید نیز اعلام کرد مذاکره‌ای با ایران در جریان نیست. با این حال، سفر قطری‌ها چند دستاورد مهم داشت:

- حفظ و تقویت کانال میانجی‌گری قطر در شرایط بن‌بست نسبی.

- هماهنگی بیشتر درباره چارچوب کریدور موقت تنگه هرمز که پیش‌تر با عمان نهایی شده بود.

- ارسال پیام ایران مبنی بر آمادگی برای دیپلماسی مشروط به تغییر رفتار آمریکا و اجرای تعهدات قبلی.

- تلاش برای ترمیم روابط دوجانبه ایران و قطر پس از تنش‌های اخیر و پیگیری سرنوشت خلبانان ایرانی.

در مجموع، سفر نخست‌وزیر قطر در ادامه زنجیره دیپلماسی منطقه‌ای هفته جاری، نشان‌دهنده عزم کشورهای همسایه برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنش‌ها و یافتن راه‌حل‌های عملی برای تنگه هرمز است. تهران با استقبال از این میانجی‌گری‌ها، بار دیگر تأکید کرد مسیر دیپلماسی باز است، اما تنها از موضع قدرت و بر اساس احترام متقابل و اجرای تعهدات طرف مقابل.