، همین تنوع باعث شده مدل‌های مختلفی از این پمپ با دیافراگم و محرک متفاوت تولید شود و انتخاب مدل مناسب به نوع کاربرد وابسته باشد. پمپی که برای انتقال یک ماده شیمیایی استفاده می‌شود، لزوما انتخاب مناسبی برای دوغاب معدنی یا سیال غلیظ نیست. در ادامه انواع پمپ دیافراگمی، جنس دیافراگم، کاربردهای صنعتی و معیارهای انتخاب مدل مناسب را بررسی می‌کنیم.

انواع پمپ دیافراگمی کدام‌اند؟

پمپ‌ دیافراگمی را می‌توان بر اساس نوع نیروی محرک و ساختار آن‌ها دسته‌بندی کرد. مدل‌های بادی، برقی و دستی از انواع رایج این تجهیزات هستند و هر کدام برای شرایط متفاوتی طراحی شده‌اند. در میان مدل‌های صنعتی، پمپ‌های دو دیافراگمی بادی یا AODD کاربرد بیشتری دارند؛ زیرا می‌توانند برای انتقال سیالات مختلف و در شرایط کاری متنوع استفاده شوند.

پمپ دیافراگمی بادی

پمپ دیافراگمی بادی با هوای فشرده کار می‌کند. در مدل‌های دو دیافراگمی، هوای فشرده به‌ صورت متناوب پشت دیافراگم‌ها قرار می‌گیرد و حرکت رفت‌وبرگشتی آن‌ها باعث مکش و تخلیه سیال می‌شود. نبود موتور الکتریکی در بخش محرک، این مدل را برای برخی محیط‌های صنعتی که استفاده از تجهیزات الکتریکی محدودیت دارد، مناسب می‌کند.

پمپ دیافراگمی برقی

در پمپ دیافراگمی برقی، موتور الکتریکی نیروی لازم برای حرکت دیافراگم را تامین می‌کند. این مدل در محل‌هایی قابل استفاده است که دسترسی به برق وجود دارد و شرایط محیط نیز اجازه استفاده از موتور الکتریکی را می‌دهد.

پمپ دیافراگمی دستی

مدل دستی بدون موتور یا هوای فشرده کار می‌کند و نیروی مورد نیاز برای حرکت دیافراگم توسط کاربر تامین می‌شود. این نوع پمپ بیشتر در کاربردهای سبک‌تر، انتقال حجم‌های محدود یا شرایطی مورد توجه قرار می‌گیرد که دسترسی به برق و هوای فشرده وجود ندارد.

انواع پمپ دیافراگمی بر اساس جنس دیافراگم

جنس دیافراگم یکی از مهم‌ترین موارد در انتخاب پمپ است؛ زیرا این قطعه در فرایند انتقال با سیال در تماس قرار دارد. نوع ماده، دمای آن، میزان خورندگی و ویژگی‌های شیمیایی سیال می‌توانند روی عمر دیافراگم تاثیر بگذارند. به همین دلیل یک متریال مشخص را نمی‌توان برای تمام کاربردها مناسب دانست.

دیافراگم PTFE

PTFE یا تفلون به دلیل مقاومت شیمیایی بالا در بسیاری از کاربردهای مرتبط با مواد شیمیایی و خورنده استفاده می‌شود. البته انتخاب آن باید با نوع دقیق سیال، دمای کاری و شرایط فرایند تطبیق داده شود.

دیافراگم EPDM، Viton و Buna-N

EPDM، Viton و Buna-N نیز از متریال‌های مورد استفاده در ساخت دیافراگم هستند. تفاوت در مقاومت شیمیایی، دمای قابل ‌تحمل و سازگاری با سیالات باعث می‌شود هر کدام برای شرایط مشخصی مناسب باشند. برای مثال Buna-N در برخی کاربردهای مرتبط با روغن‌ها استفاده می‌شود و Viton نیز در شرایطی که مقاومت شیمیایی و حرارتی اهمیت دارد، مورد توجه قرار می‌گیرد.

اهمیت جنس بدنه پمپ

فقط دیافراگم نیست که باید با سیال سازگار باشد. بدنه و شیرها نیز ممکن است در تماس با ماده قرار بگیرند و باید متناسب با شرایط انتخاب شوند. پلی‌پروپیلن، آلومینیوم، فولاد ضدزنگ و PVDF از موادی هستند که برای ساخت بخش‌های مختلف پمپ به کار می‌روند.

اگر علاقه به پمپ دیافراگمی دارید مقاله هرآنچه باید درباره پمپ خلا دیافراگمی میتواند بسیار به شما کمک کند

کاربرد پمپ دیافراگمی در صنایع مختلف

توانایی انتقال سیالات مختلف باعث شده پمپ دیافراگمی در بخش‌های متنوعی از صنعت مورد استفاده قرار گیرد. نوع پمپ و متریال آن باید با نیاز هر صنعت هماهنگ باشد؛ زیرا سیالی که در یک واحد شیمیایی منتقل می‌شود، ممکن است از نظر خورندگی و دما تفاوت زیادی با ماده مورد استفاده در صنایع غذایی یا معدن داشته باشد.

صنایع شیمیایی و پتروشیمی

در صنایع شیمیایی، پمپ دیافراگمی برای انتقال موادی مانند اسیدها، بازها، حلال‌ها و سایر مواد شیمیایی استفاده می‌شود. در این کاربرد مقاومت دیافراگم، بدنه و شیرها در برابر ماده مورد نظر اهمیت زیادی دارد. در بخش‌هایی از صنایع پتروشیمی نیز بسته به مشخصات سیال، از مدل‌های مختلف این پمپ استفاده می‌شود.

صنایع غذایی و دارویی

در صنایع غذایی و دارویی، انتخاب جنس قطعات در تماس با سیال اهمیت بیشتری دارد. پمپ‌های دیافراگمی می‌توانند برای انتقال برخی روغن‌ها و مواد فرایندی مورد استفاده قرار گیرند و مدل انتخاب‌ شده باید با الزامات بهداشتی و شرایط تولید سازگار باشد.

معدن، فولاد و آب و فاضلاب

در صنایع معدن و فولاد، انتقال برخی دوغاب‌ها و سیالات دارای ذرات جامد از کاربردهای این پمپ‌هاست. در آب و فاضلاب نیز می‌توان از پمپ دیافراگمی برای انتقال برخی مواد شیمیایی، سیالات غلیظ و مواد دارای ذرات استفاده کرد. نوع شیر و اندازه مسیر عبور سیال در این کاربردها اهمیت زیادی دارد.

کدام پمپ دیافراگمی برای هر کاربرد مناسب است؟

برای انتخاب پمپ دیافراگمی، فقط ظرفیت و قیمت کافی نیست و باید نوع سیال و شرایط کاری را هم در نظر گرفت. ویسکوزیته، دما، فشار، دبی، میزان خورندگی و وجود ذرات جامد از مهم‌ترین معیارهای انتخاب هستند.

• سیالات شیمیایی و خورنده: جنس دیافراگم و بدنه باید با ماده مورد انتقال سازگار باشد. انتخاب متریال نامناسب می‌تواند موجب آسیب به قطعات و کاهش عمر پمپ شود.

• سیالات حاوی ذرات جامد: نوع شیر یک‌طرفه و اندازه مسیر عبور اهمیت زیادی دارد. در برخی طراحی‌ها، شیرهای زبانه‌ای برای عبور ذرات جامد مناسب‌تر هستند.

• محیط‌های قابل اشتعال: مدل‌های بادی یا AODD گزینه مناسبی برای بررسی هستند؛ زیرا نیروی محرک آن‌ها از هوای فشرده تامین می‌شود و موتور الکتریکی در بخش محرک وجود ندارد.

• سیالات غلیظ: ویسکوزیته سیال و توان مکش پمپ باید با دقت بررسی شود. انتخاب پمپ صرفا بر اساس دبی اسمی، بدون توجه به غلظت سیال، می‌تواند عملکرد واقعی دستگاه را تحت تاثیر قرار دهد.

• فرآیندهای نیازمند جریان یکنواخت: باید ماهیت پالسی جریان خروجی در نظر گرفته شود. در صورت نیاز می‌توان از پالس دمپر برای کاهش نوسان جریان استفاده کرد.

شرایط محل نصب نیز مهم است. دسترسی به هوای فشرده یا برق می‌تواند در انتخاب بین مدل پنوماتیک و الکتریکی تاثیر داشته باشد.

مزایای پمپ دیافراگمی

یکی از مزایای مدل‌های بادی، امکان استفاده از آن‌ها در محیط‌هایی است که استفاده از موتور الکتریکی محدودیت دارد. همچنین دیافراگم باعث می‌شود سیال از بخش محرک جدا بماند و احتمال تماس ماده با قسمت‌های مکانیکی کاهش پیدا کند. تنوع جنس دیافراگم و بدنه نیز امکان انتخاب پمپ متناسب با مواد شیمیایی و سیالات مختلف را فراهم می‌کند.

برخی مدل‌های دیافراگمی توانایی انتقال سیالات حاوی ذرات جامد را دارند و برای کاربردهایی مانند انتقال دوغاب یا برخی مواد غلیظ قابل استفاده هستند. این ویژگی باعث می‌شود پمپ در بخش‌هایی از صنایع معدن، فولاد و آب و فاضلاب کاربرد داشته باشد.

محدودیت‌های پمپ دیافراگمی

حرکت رفت‌وبرگشتی دیافراگم باعث ایجاد جریان پالسی می‌شود. بنابراین در فرایندهایی که جریان کاملا یکنواخت اهمیت دارد، باید این موضوع در طراحی سیستم در نظر گرفته شود. در مدل‌های بادی، مصرف هوای فشرده نیز یکی از عوامل موثر بر هزینه بهره‌برداری است.

صدا و لرزش، احتمال یخ‌زدگی در برخی شرایط کاری و نیاز به بررسی وضعیت دیافراگم از دیگر مواردی هستند که باید هنگام استفاده از این پمپ‌ها مورد توجه قرار گیرند. دیافراگم یک قطعه مصرفی است و در صورت فرسودگی باید تعویض شود. انتخاب متریال مناسب و سرویس منظم می‌تواند به افزایش عمر این قطعه کمک کند.