، روز دوشنبه (۲۶ مرداد) مهلت شصت روزه ای که در یاداشت تفاهم بین جمهوری اسلامی ایران و آمریکا که در ۲۸ خرداد در اسلام آباد به امضا رسید، پایان یافت. این تفاهم نامه یک سند ۱۴ ماده‌ای بود که با هدف پایان دادن به درگیری‌ها و ایجاد چارچوبی برای مذاکرات بعدی تنظیم شد. اما نکته مهم آن است که از همان هفته‌های نخست با چالش‌های جدی مواجه شد و عملاً به اجرا درنیامد.

یادداشت تفاهم، که به «تفاهم نامه اسلام‌آباد» معروف شد، تأکید داشت عملیات نظامی در همه جبهه‌ها بلافاصله و به‌طور دائمی متوقف شود. آمریکا متعهد شده بود محاصره دریایی بنادر ایران را ظرف ۳۰ روز به‌طور کامل متوقف سازد و ایران نیز ترتیباتی برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز بدون دریافت هزینه به مدت ۶۰ روز فراهم کند. علاوه بر این، طرفین متعهد شده بودند در مدت حداکثر ۶۰ روز درباره دو محور اصلی «رفع تحریم‌ها» و «موضوع هسته‌ای» مذاکره کنند و در صورت نیاز، این دوره با توافق طرفین تمدید شود. سند همچنین به موضوعاتی مانند بازسازی اقتصادی ایران با طرحی حداقل ۳۰۰ میلیارد دلاری و تضمین حاکمیت لبنان اشاره داشت.

با این حال، این توافق از همان ابتدا با مشکل مواجه شد. آمریکا در روز بیست و چهارم این توافق دست به نقض فاحش و گسترده مفاد آن زد. ترامپ در آن زمان اعلام کرد توافق «تمام شده» است و پس از چند روز ایران نیز آن را معلق اعلام کرد. متأثر از این شرایط محاصره دریایی ادامه یافت، محدودیت‌ها در تنگه هرمز برقرار ماند و مذاکرات پیش‌بینی‌شده برای رفع تحریم‌ها و موضوع هسته‌ای هرگز آغاز نشد. از نگاه تهران، بدون پایبندی طرف مقابل به تعهدات اولیه، امکان پیشروی در مسیر دیپلماتیک وجود نداشت.

اما طبق متن این تفاهم نامه، روز دوشنبه ۲۶ مرداد، شصت روز فرصت گفتگوها در خصوص رفع تحریم و مسئله هسته ای به پایان رسید. از این رو برخی نگرانی ها در مورد احتمال تشدید تنش در بین افکار عمومی مطرح شد. در واکنش به این مسئله اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، در نشست خبری این مسئله را شفاف کرد. وی گفت:«در متن یادداشت تفاهم، موضوعی تحت عنوان مهلت ۶۰ روزه وجود ندارد و جمهوری اسلامی ایران هرگز سیاست‌های خود را تحت فشار، اولتیماتوم یا ضرب‌الاجل زمانی تنظیم نمی‌کند.»

بقایی توضیح داد آنچه در تفاهم پیش‌بینی شده بود، صرفاً بازه‌ای ۶۰ روزه برای گفت‌وگو درباره دو موضوع «رفع تحریم‌ها» و «موضوع هسته‌ای» بود که در صورت عدم دستیابی به نتیجه، قابلیت تمدید داشت. اما به دلیل نقض فاحش و گسترده آمریکا تنها چند هفته پس از امضای سند در ۲۸ خرداد، هیچ‌گونه مذاکره‌ای آغاز نشد و در نتیجه، بحث مهلت ۶۰ روزه کاملاً موضوعیت خود را از دست داد.

سخنگوی وزارت خارجه افزود ایران تصمیمات خود را صرفاً بر اساس ارزیابی منافع و امنیت ملی اتخاذ می‌کند و تحت فشارهای خارجی قرار نمی‌گیرد. وی همچنین تأکید کرد نیروهای مسلح کشور با هوشیاری کامل همه تحرکات را زیر نظر دارند و تمرکز اصلی کشور بر مدیریت امور جاری و تقویت روابط با همسایگان است.

این سخنان روشن کرد در عمل این بازه شصت روزه اصلا شروع نشده بود که پایانش بخواهد موجب بروز تشدید تنش ها و یا حتی از سرگیری درگیری های نظامی شود. نکته دیگر آنکه اظهارات بقائی نشان داد بدون بازگشت آمریکا به تعهدات خود و تغییر رفتار خصمانه، توافق‌های کاغذی نمی‌توانند مبنای پیشروی باشند. تجربه تفاهم اسلام‌آباد بار دیگر ثابت کرد که اراده واقعی طرف مقابل برای اجرای تعهدات، شرط اصلی هرگونه پیشرفت دیپلماتیک است.

در این شرایط تهران تصمیم گرفت مسیر مذاکراتی خود با عمان را برای تعیین مسیرهای تردد کشتی ها در تنگه هرمز مشخص سازد. این گفتگوها طبق آخرین اعلام وزارت خارجه ادامه دارد و اگرچه نقشه مسیرها تعیین شده اما هنوز تفاهم نهایی روی بیانیه مشترک صورت نگرفته است.