، عصر روز سه­ شنبه (۲۰ مرداد) محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان در رأس هیئتی سیاسی وارد تهران شد. این سفر در شرایطی صورت گرفت که مناسبات ایران و آمریکا همچنان تحت تأثیر بحران امنیتی و مذاکرات برای کاهش تنش قرار دارد و روز یکشنبه عراقچی در پاسخ به خبرگزاری موج اعلام کرد:«پیام ها میان تهران و واشنگتن درباره موضوعات روز توسط میانجی ها همچنان منتقل می شود هرچند که اسم این مذاکره نیست و ما گفتگویی با آمریکایی ها نداریم.» بنابراین  این سفر از یک سو در چارچوب روابط دوجانبه تهران و اسلام‌آباد قابل بررسی است و از سوی دیگر، به دلیل نقش پاکستان در انتقال پیام میان ایران و آمریکا، اهمیت سیاسی و منطقه‌ای ویژه‌ای پیدا می کند.

نقوی نخست با همتای ایرانی خود اسکندر مؤمنی دیدار کرد. سپس با وزیرخارجه کشورمان ملاقات داشت. گفته می شود دو طرف درباره مهم‌ترین مسائل دیپلماتیک و دوجانبه رایزنی کرده‌اند. بعد از آن نیز وزیرکشور پاکستان با پزشکیان دیدار داشت. در این ملاقات، رئیس جمهور بر تعمیق روابط با پاکستان در همه زمینه‌ها تأکید کرد. نقوی نیز روابط ایران و پاکستان مستحکم و ناگسستنی دانست.

دستور کار سفر وزیر کشور پاکستان؛ از روابط دوجانبه تا تحولات منطقه

در سطح رسمی، روابط دوجانبه یکی از محورهای اصلی سفر است. ایران و پاکستان علاوه بر مرز مشترک طولانی، با موضوعاتی مانند امنیت مرزی، مبارزه با تروریسم، قاچاق، تردد مرزی، تجارت و روابط اقتصادی مواجه‌اند. دیدار اخیر وزیران کشور دو کشور نیز در ادامه رفت‌وآمدهای متقابل آنها انجام می‌شود؛ حدود یک ماه پیش اسکندر مومنی به اسلام‌آباد سفر کرده بود و با همتای پاکستانی خود گفت‌وگو داشت.

اما اهمیت سفر کنونی را نمی‌توان صرفاً با پرونده‌های داخلی و مرزی توضیح داد. انتخاب وزیر کشور پاکستان برای این مأموریت، آن هم در شرایطی که اسلام‌آباد طی ماه‌های اخیر در تماس مستمر با تهران و واشنگتن بوده، نشان می‌دهد مسائل امنیتی و منطقه‌ای نیز در پس‌زمینه سفر قرار دارند.

پاکستان در ماه‌های گذشته به یکی از کانال‌های مهم ارتباطی میان ایران و آمریکا تبدیل شده و نقوی نیز در این روند نقش فعالی داشته است. او در سفرهای قبلی خود به تهران با مقام‌های ارشد ایرانی، از جمله مسعود پزشکیان، عباس عراقچی، محمدباقر قالیباف و اسکندر مومنی دیدار کرده است. منابع پاکستانی گزارش داده‌اند سفرهای متعدد او بخشی از تلاش اسلام‌آباد برای تسهیل گفت‌وگو میان ایران و آمریکا بوده است.

از این منظر، دیدار امروز نقوی با عراقچی اهمیت خاصی دارد؛ زیرا وزیر خارجه ایران یکی از اصلی‌ترین طرف‌های مذاکرات و تبادل پیام‌های دیپلماتیک با طرف آمریکایی است. بنابراین، حتی اگر در اطلاعیه‌های رسمی جزئیات پیام‌ها اعلام نشود، این دیدار را می‌توان بخشی از استمرار کانال ارتباطی پاکستان با تهران دانست.

چرا پاکستان این نقش را دنبال می‌کند؟

اسلام‌آباد چند انگیزه هم‌زمان دارد. نخست، پاکستان به دلیل همجواری با ایران مستقیماً از هرگونه تشدید تنش منطقه‌ای تأثیر می‌پذیرد. دوم، ناامنی در خلیج فارس و تنگه هرمز می‌تواند بر تجارت، انرژی و اقتصاد پاکستان اثر بگذارد. سوم، اسلام‌آباد تلاش دارد از ظرفیت روابط خود با ایران و آمریکا برای افزایش وزن دیپلماتیک خود در معادلات منطقه‌ای استفاده کند. از سوی دیگر، پاکستان علاقه‌مند است بحران ایران و آمریکا به یک درگیری طولانی‌مدت تبدیل نشود. ثبات منطقه برای امنیت مرزهای پاکستان و همچنین مسیرهای تجاری و انرژی این کشور اهمیت مستقیم دارد.

بنابراین اگرچه جزئیات محتوای گفت‌وگوهای امروز هنوز به طور کامل منتشر نشده، اما قرار گرفتن این دیدار در کنار سفرهای قبلی نقوی، نشان می‌دهد کانال اسلام‌آباد همچنان فعال است. در چنین شرایطی، پاکستان می‌تواند پیام‌ها، پیشنهادها یا ارزیابی‌های دو طرف را منتقل کند و این مسئله در شرایطی که تنگه هرمز هنوز بسته است، اهمیت زیادی دارد.

بنابراین سفر محسن نقوی به تهران را نمی‌توان صرفاً یک سفر معمول وزیر کشور پاکستان دانست. تکرار سفرهای او به ایران در ماه‌های اخیر، نشان‌دهنده استمرار ارتباطات امنیتی و دیپلماتیک تهران و اسلام‌آباد است. در شرایطی که پاکستان تلاش کرده میان ایران و آمریکا نقش تسهیل‌کننده داشته باشد، تهران نیز با حفظ این کانال می‌تواند دیدگاه‌های خود را بدون واسطه‌های متعدد به اسلام‌آباد منتقل کند.

در همین راستا اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، روز دوشنبه از دعوتنامه پاکستان برای عراقچی و قالیباف برای سفر به این کشور خبر داد که با توجه به جایگاه آنها در تیم مذاکراتی، می توان هدف اصلی این رفت و آمدها مسئله رایزنی غیرمستقیم با آمریکا باشد.