بهنام بخشی، سخنگوی آب و فاضلاب استان تهران، در نشست خبری با اصحاب رسانه در پاسخ به سوال خبرنگار اقتصادی خبرگزاری موج درباره اینکه آیا مدیریت مصرف مردم عامل اصلی کمبود آب است یا ضعف سرمایه‌گذاری و مدیریت منابع آبی در سال‌های گذشته، اظهار کرد: چالش آبی تهران مجموعه‌ای از عوامل مختلف را در بر می‌گیرد و نمی‌توان آن را تنها به یک عامل محدود کرد.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین دلایل وضعیت کنونی، بارگذاری بیش از ظرفیت جمعیتی در برخی مناطق تهران است. از سوی دیگر، تغییرات اقلیمی، تغییر زیست‌بوم و کاهش مستمر بارندگی‌ها نیز فشار مضاعفی بر منابع آبی پایتخت وارد کرده است. 

سخنگوی آبفای استان تهران با اشاره به وضعیت بارندگی‌های سال‌های اخیر گفت: تهران برای عبور از شرایط نرمال آبی به حدود ۲۸۰ میلی‌متر بارندگی در سال نیاز دارد، اما طی پنج سال گذشته میزان بارش‌ها حتی به ۲۰۰ میلی‌متر نیز نرسیده است.

وی ادامه داد: این کاهش بارندگی تأثیر مستقیمی بر منابع آب زیرزمینی و ذخایر سدهای تأمین‌کننده آب تهران داشته است. به همین دلیل چندین سال است که سدهای تهران سرریز نشده‌اند و حجم ذخایر آبی آن‌ها تحت تأثیر خشکسالی‌های متوالی قرار گرفته است.

بخشی با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف آب اظهار کرد: سرانه مصرف آب در تهران همچنان بالاتر از استانداردهای جهانی است. در بسیاری از کشورهای پرآب که سالانه بیش از ۷۰۰ میلی‌متر بارندگی دارند، مصرف سرانه آب بین ۱۳۰ تا ۱۵۰ لیتر در روز مدیریت می‌شود، اما در تهران همچنان با مصادیقی از بدمصرفی و مصرف غیرمتعارف آب مواجه هستیم.

وی افزود: قیمت واقعی آب نیز یکی از ابزارهای مؤثر در کنترل مصرف محسوب می‌شود، اما در کنار آن اصلاح الگوی مصرف و همراهی شهروندان نقش تعیین‌کننده‌ای در عبور از شرایط فعلی دارد.

مصرف روزانه آب تهران معادل ۲ میلیارد بطری آب

سخنگوی آبفای استان تهران با تشریح میزان مصرف آب در پایتخت گفت: در حال حاضر مصرف آب تهران به حدود ۳ میلیون مترمکعب در شبانه‌روز رسیده است که معادل ۳ میلیارد لیتر آب در روز است.

وی افزود: برای درک بهتر این حجم مصرف می‌توان گفت روزانه معادل حدود ۲ میلیارد بطری آب یک‌ونیم لیتری در تهران تأمین، تصفیه و در شبکه توزیع می‌شود.

بخشی در پاسخ به سوال دیگر خبرگزاری موج درباره وضعیت مصرف در مناطق مختلف تهران نیز اظهار کرد: ارزیابی مصرف آب در تهران بر اساس مشترکان انجام می‌شود و نمی‌توان به‌صورت دقیق یک منطقه را پرمصرف‌تر از سایر مناطق معرفی کرد.

وی ادامه داد: شرکت آب و فاضلاب استان تهران به‌صورت مستمر مصرف مشترکان را پایش می‌کند. مشترکان خوش‌مصرف شناسایی و از طریق اعطای نشان خوش‌مصرفی مورد تقدیر قرار می‌گیرند و تلاش می‌شود فرهنگ مصرف بهینه در جامعه گسترش یابد.

سخنگوی آبفای استان تهران خاطرنشان کرد: مشترکانی که تا دو برابر الگوی تعیین‌شده مصرف آب دارند، در گروه مشترکان پرمصرف قرار می‌گیرند و افرادی که بیش از دو برابر الگو مصرف می‌کنند، به عنوان مشترکان بدمصرف شناخته می‌شوند.

وی تأکید کرد: مدیریت مصرف و همراهی شهروندان در شرایط فعلی از مهم‌ترین راهکارهای حفظ پایداری شبکه آب تهران است و می‌تواند نقش مؤثری در کاهش فشار بر منابع آبی پایتخت داشته باشد.

برنامه‌ای برای نوبت‌بندی آب نداریم

سخنگوی آبفای استان تهران، در ادامه نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به نتایج اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف آب در پایتخت اظهار کرد: طی یک سال گذشته با همراهی شهروندان تهرانی، سرانه مصرف آب در تهران حدود ۲۵ لیتر کاهش یافته و این موضوع نشان می‌دهد ظرفیت قابل توجهی برای مدیریت مصرف در پایتخت وجود دارد.

وی افزود: این موفقیت، امیدواری‌ها را برای تحقق الگوی مصرف ۱۳۰ لیتری در تهران افزایش داده است و نشان می‌دهد در کنار اقدامات فنی، فعالیت‌های فرهنگی و مشارکت مردم نیز می‌تواند نقش مؤثری در عبور از چالش‌های آبی ایفا کند.

سخنگوی آبفای استان تهران با اشاره به روند تغییر الگوی مصرف شهروندان گفت: در ابتدای سال گذشته تنها ۲۹ درصد مشترکان در گروه خوش‌مصرف قرار داشتند، اما با اجرای برنامه‌های فرهنگی، آموزشی و فنی، این رقم در پایان سال به حدود ۴۰ درصد رسید.

وی ادامه داد: آخرین پایش‌های انجام‌شده تا ۱۵ خردادماه نشان می‌دهد اکنون نزدیک به ۵۰ درصد شهروندان تهرانی در گروه مشترکان خوش‌مصرف قرار دارند و مصرف آن‌ها در چارچوب الگوهای تعیین‌شده است.

بخشی ضمن قدردانی از همراهی شهروندان اظهار کرد: مردم تهران پیام خشکسالی‌های پی‌درپی و کاهش منابع آبی را به خوبی درک کرده‌اند. سال گذشته سدهای امیرکبیر و لتیان کمترین حجم ذخایر خود در چند دهه اخیر را تجربه کردند، اما همراهی مردم سبب شد پایتخت از شرایط دشوار تأمین آب عبور کند.

فاصله ۶۵ لیتری تا الگوی مطلوب مصرف

وی با اشاره به سرانه مصرف آب در تهران گفت: اگرچه روند مصرف بهبود یافته است، اما همچنان تا رسیدن به الگوی مطلوب فاصله وجود دارد. در حال حاضر سرانه مصرف آب در تهران حدود ۶۵ لیتر بیشتر از الگوی ۱۳۰ لیتری تعیین‌شده است.

سخنگوی آبفای استان تهران افزود: استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف، اصلاح رفتارهای مصرفی و توجه بیشتر مشترکان پرمصرف و بدمصرف می‌تواند نقش مهمی در کاهش این فاصله ایفا کند.

بخشی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در بخش دولتی اظهار کرد: پیش از تمرکز بر مدیریت مصرف در بخش خانگی، دستگاه‌های اجرایی و اداری ملزم به کاهش مصرف آب شدند.

وی افزود: بر اساس ابلاغیه‌های صادرشده، تمامی دستگاه‌های اجرایی موظف به کاهش حداقل ۲۵ درصدی مصرف آب نسبت به سال قبل و استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف هستند. همچنین استفاده از آب‌نماها و فواره‌ها در ساختمان‌ها و مجموعه‌های وابسته به دستگاه‌های دولتی ممنوع شده است. 

برنامه‌ای برای نوبت‌بندی آب وجود ندارد

سخنگوی آبفای استان تهران با تأکید بر پایداری شبکه آبرسانی گفت: مردم نگران تأمین آب نباشند؛ در حال حاضر هیچ برنامه‌ای برای نوبت‌بندی آب در تهران وجود ندارد و تمام تلاش مجموعه آبفا بر حفظ پایداری شبکه و جلوگیری از بروز اختلال در تأمین آب است.

وی افزود: البته بارندگی‌های مقطعی بهار نباید این تصور را ایجاد کند که بحران آب پایان یافته است. همچنان باید مدیریت مصرف به عنوان یک ضرورت مورد توجه قرار گیرد.

ذخایر سدهای تهران همچنان پایین‌تر از حد مطلوب است

بخشی با اشاره به وضعیت منابع آبی پایتخت اظهار کرد: سال آبی جاری با کمترین میزان ذخایر سدها آغاز شد. در ابتدای سال آبی، حجم ذخایر سدهای تهران حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب بود، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال‌های عادی بیش از ۴۵۰ میلیون مترمکعب ثبت شده است.

وی افزود: تهران برای عبور از شرایط بدون تنش آبی به حداقل ۶۰۰ میلیون مترمکعب ذخیره و در شرایط مطلوب به حدود ۸۵۰ میلیون مترمکعب آب ذخیره‌شده در سدهای پنج‌گانه نیاز دارد.

سخنگوی آبفای استان تهران ادامه داد: در حال حاضر میزان پرشدگی سدهای تهران حدود ۳۰ درصد است و حجم ذخایر موجود به حدود ۵۵۰ میلیون مترمکعب می‌رسد؛ این در حالی است که بر اساس میانگین بلندمدت، باید حدود ۸۴۰ میلیون مترمکعب ذخیره در سدها وجود داشته باشد. بنابراین تهران همچنان با کسری حدود ۲۹۰ میلیون مترمکعبی منابع آبی مواجه است.

وی درباره وضعیت بارندگی‌ها نیز گفت: تا ۱۵ خردادماه سال جاری ۱۷۲ میلی‌متر بارندگی در تهران ثبت شده که نسبت به سال گذشته حدود ۱۸ درصد افزایش داشته است، اما همچنان ۳۴ درصد کمتر از میانگین بلندمدت محسوب می‌شود.

بخشی تأکید کرد: آمارهای موجود نشان می‌دهد مدیریت مصرف همچنان یک ضرورت جدی برای تهران است و از هم‌اکنون باید برای تأمین پایدار آب در فصول پاییز و زمستان برنامه‌ریزی شود.

هدررفت واقعی آب در پایتخت به کمتر از ۱۰ درصد رسیده است

 بهنام بخشی با تشریح برنامه‌های مدیریت منابع آبی و توسعه استفاده از پساب در پایتخت، اظهار کرد: استفاده از پساب برای آبیاری فضای سبز و مصارف غیرشرب از تکالیف قانونی و سیاست‌های اصلی مدیریت منابع آب کشور است و در همین راستا ظرفیت‌های قابل توجهی در استان تهران ایجاد شده است.

وی افزود: در سند تخصیص منابع آبی، سالانه ۱۴۹ میلیون مترمکعب پساب برای استفاده شهرداری تهران در حوزه آبیاری فضای سبز پیش‌بینی شده و شرکت آب و فاضلاب نیز زیرساخت‌های لازم برای تحقق این هدف را فراهم کرده است.

سخنگوی آبفای استان تهران با اشاره به توسعه شبکه انتقال پساب گفت: هم‌اکنون خطوط انتقال از تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در حال تکمیل و بهره‌برداری است تا امکان استفاده گسترده‌تر از پساب در بخش فضای سبز شهری فراهم شود.

وی ادامه داد: این اقدام علاوه بر کاهش فشار بر منابع آب شرب، امکان تأمین پایدار آب مورد نیاز بوستان‌ها و فضاهای سبز شهری را فراهم می‌کند و از برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی جلوگیری خواهد کرد.

بخشی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در بخش فاضلاب اظهار کرد: طی سال‌های اخیر پروژه‌های گسترده‌ای در حوزه توسعه تصفیه‌خانه‌های فاضلاب اجرا شده و اکنون ظرفیت تولید پساب در استان تهران به حدود ۵۰۰ میلیون مترمکعب در سال رسیده است.

وی افزود: با تکمیل طرح‌های در دست اجرا، این ظرفیت در آینده نزدیک به ۷۵۰ میلیون مترمکعب افزایش خواهد یافت و امکان تأمین نیاز صنایع و شهرداری‌ها از طریق منابع پایدار پساب فراهم می‌شود. 

سخنگوی آبفای استان تهران در بخش دیگری از سخنان خود درباره میزان هدررفت آب در شبکه توزیع پایتخت گفت: مدیریت هدررفت آب یکی از اولویت‌های اصلی شرکت آب و فاضلاب استان تهران در سال‌های اخیر بوده و اقدامات گسترده‌ای در حوزه پایش شبکه، مدیریت فشار و بازسازی خطوط فرسوده انجام شده است.

وی با اشاره به گستردگی شبکه آبرسانی تهران اظهار کرد: استان تهران دارای حدود ۲۲ هزار کیلومتر شبکه انتقال و توزیع آب است و سالانه حدود ۱۰ هزار کیلومتر از این شبکه مورد پایش و ارزیابی قرار می‌گیرد.

بخشی افزود: در سال گذشته حدود ۲۰۰ کیلومتر از شبکه آبرسانی بازسازی شد و بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، امسال نیز بازسازی ۳۰۰ کیلومتر دیگر از شبکه در دستور کار قرار گرفته است.

وی با تأکید بر نتایج این اقدامات گفت: در حال حاضر میزان هدررفت واقعی آب در شبکه توزیع تهران به کمتر از ۱۰ درصد رسیده که با استانداردهای ملی و بین‌المللی مطابقت دارد.

سخنگوی آبفای استان تهران خاطرنشان کرد: با وجود قدمت برخی بخش‌های شبکه آبرسانی که در مواردی به بیش از ۷۰ سال می‌رسد و همچنین اختلاف ارتفاع حدود ۸۰۰ متری در سطح استان، تهران از جمله استان‌هایی است که کمترین میزان هدررفت واقعی آب را در شبکه خود ثبت کرده است.

بخشی در پاسخ به برخی ابهامات درباره ارتباط فرونشست‌های زمین با هدررفت شبکه آب نیز اظهار کرد: فرونشست‌های زمین که در برخی مناطق مشاهده می‌شود عمدتاً ناشی از برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی است و ارتباط مستقیمی با نشت و هدررفت شبکه آبرسانی ندارد.

وی افزود: در گذشته برخی نشت‌های پنهان در شبکه موجب ایجاد گودال یا نشست موضعی می‌شد، اما با اجرای طرح‌های مدیریت فشار، نشت‌یابی و پایش مستمر شبکه، این موارد به حداقل رسیده است.

سخنگوی آبفای استان تهران تأکید کرد: مدیریت مصرف، توسعه استفاده از پساب، بازسازی شبکه‌های فرسوده و کاهش هدررفت آب چهار محور اصلی برنامه‌های آبفای تهران برای مقابله با تنش آبی و تأمین پایدار آب در سال‌های آینده است.

کیفیت آب پایتخت خط قرمز ماست

 سخنگوی آبفای استان تهران با اشاره به وضعیت منابع آبی پایتخت اظهار کرد: بارها از طریق رسانه‌ها به شهروندان اعلام کرده‌ایم که موضوع تأمین آب یک مسئله منطقه‌ای است و بارندگی در سایر استان‌های کشور لزوماً تأثیری بر وضعیت منابع آبی تهران ندارد.

وی افزود: ملاک تصمیم‌گیری درباره عبور از شرایط تنش آبی، وضعیت حوزه آبریز سدهای پنج‌گانه تهران است. دو ماه بارندگی مناسب نمی‌تواند مبنای اعلام پایان بحران باشد، چرا که کم‌بارشی‌های انباشته سال‌های گذشته و خشکسالی‌های متوالی همچنان بر منابع آبی پایتخت سایه انداخته است.

سخنگوی آبفای استان تهران با تأکید بر اهمیت سلامت آب شرب شهروندان گفت: کیفیت آب تهران خط قرمز مجموعه آبفای استان تهران است و تمام تلاش ما تأمین آب پایدار با بهترین کیفیت و سازگار با سلامت انسان است.

وی ادامه داد: روزانه بیش از ۲۰۰ نمونه‌برداری و آزمایش تخصصی در شبکه آب تهران انجام می‌شود. در تمامی تصفیه‌خانه‌های آب نیز آزمایشگاه‌های فوق‌تخصصی به‌صورت برخط، کیفیت آب خام ورودی و آب تصفیه‌شده خروجی را کنترل می‌کنند.

بخشی تصریح کرد: تاکنون هیچ گزارش مستندی مبنی بر بروز بیماری یا مشکل ناشی از کیفیت آب شرب تهران دریافت نشده و این موضوع نشان‌دهنده استاندارد بالای کنترل کیفی در شبکه آبرسانی پایتخت است. 

وی با اشاره به سیاست‌های مدیریت منابع آب اظهار کرد: تلاش ما این است که با افزایش استفاده از منابع سطحی و آب ذخیره‌شده پشت سدها، برداشت از سفره‌های زیرزمینی را کاهش دهیم.

سخنگوی آبفای استان تهران افزود: در حال حاضر حدود ۶۵ درصد آب مورد نیاز تهران از منابع سطحی و ۳۵ درصد از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود. هدف‌گذاری ما بازگشت به شرایطی است که سهم منابع سطحی به حدود ۷۰ درصد برسد تا فشار کمتری بر سفره‌های آب زیرزمینی وارد شود.

وی تأکید کرد: منابع زیرزمینی باید به‌عنوان ذخایر راهبردی برای نسل‌های آینده حفظ شوند و تنها در شرایط ضروری مورد استفاده قرار گیرند.

 برخورد با مشترکان بدمصرف ادامه دارد

بخشی با اشاره به برنامه‌های مدیریت مصرف آب گفت: برخورد با مشترکان بدمصرف همچنان در دستور کار قرار دارد و در صورت تداوم مصرف خارج از الگو، محدودیت‌های موقت ۱۲، ۲۴ و حتی ۷۲ ساعته برای آنان اعمال خواهد شد.

وی افزود: دستگاه‌های اجرایی و اداری که نسبت به کاهش مصرف آب اقدام نکنند نیز با اقدامات نظارتی و حتی رسانه‌ای شدن میزان مصرف خود مواجه خواهند شد.

سخنگوی آبفای استان تهران ادامه داد: در حال حاضر حدود ۴۵ درصد مشترکان در گروه پرمصرف و حدود ۵ درصد در گروه بدمصرف قرار دارند. استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف می‌تواند تا ۲۰ درصد مصرف آب و بین ۴۰ تا ۵۰ درصد هزینه‌های مربوط به مصرف را کاهش دهد. 

وی درباره وضعیت توزیع آب در پایتخت اظهار کرد: با بهبود نسبی شرایط منابع آبی، هیچ برنامه‌ای برای نوبت‌بندی آب در تهران وجود ندارد و طرح افت فشار مدیریت‌شده نیز متوقف شده است.

بخشی افزود: در برخی روزهای تعطیل ممکن است به دلیل افزایش ناگهانی مصرف در برخی محله‌ها، نارسایی‌هایی در شبکه مشاهده شود، اما این موارد به‌صورت لحظه‌ای از طریق سامانه ۱۲۲ رصد و پیگیری می‌شود.

وی تأکید کرد: هدف شرکت آب و فاضلاب استان تهران این است که هیچ خانواری در پایتخت با مشکل تأمین آب شرب مواجه نشود.

سخنگوی آبفای استان تهران در پایان از آغاز اجرای طرح نصب کنتورهای هوشمند خبر داد و گفت: از اواخر سال گذشته این طرح به‌صورت پایلوت در مجتمع‌های بزرگ آغاز شده و مذاکراتی نیز با صنایع برای توسعه آن در حال انجام است.

وی افزود: تاکنون حدود ۳ هزار کنتور هوشمند در تهران نصب شده و توسعه این سامانه‌ها با هدف مدیریت مصرف، پایش دقیق‌تر شبکه و کنترل مشترکان پرمصرف در دستور کار شرکت آب و فاضلاب استان تهران قرار دارد.

ادامه دارد...