، این روزها و در سایه جنگی که آمریکا و اسرائیل بر ایران تحمیل کردند، واژه تنگه هرمز بیشترین فراوانی را در رسانه‌های دنیا پیدا کرده است. دلیل آنهم در نقشی است که این آبراهه «داخلی» بر تجارت نفت و مشتقات نفتی حوزه خلیج فارس بر اقتصاد دنیا دارد. بنا به گزارش های رسمی، بیست درصد نفت مصرفی دنیا از تنگه هرمز عبور میکند. از این بسته یا باز بودن آن اثر مستقیمی بر تجارت، اقتصاد و حتی نرخ تورم و رشد کشورها دارد.

نکته مهم در موضوع تنگه هرمز، توجه به «داخلی» بودن آن است. در حقوق بین‌المللی دریاها، داخلی یا بین‌المللی بودن یک آبراهه روی قواعد مترتب بر آن اثر دارد. وقتی یک آبراهه «داخلی» باشد یعنی در حوزه آبهای سرزمینی یک کشور قرار بگیرد، قوانین مربوط به عبور و مرور، محیط زیست و ... حاکم بر آن، توسط کشور ساحلی تعیین میشود. در این راستا تنگه هرمز یک ابراهه داخلی است و لذا تحت حاکمیت نظامی و سیاسی ایران قرار دارد. از این رو در شرایط صلح و جنگ، قوانین حاکم بر آن توسط ایران مشخص میگردد.

پیشتر به دلیل اهمیت تنگه هرمز در تجارت جهانی، تلاش‌هایی برای «بین المللی» کردن این آبراهه صورت گرفت اما هرگز ایران حاضر پذیرفتن چنین تعریفی نشد و از آنجا که طبق قواعد حقوق دریاها، تنگه هرمز در داخل آب‌های سرزمینی کشورمان قرار دارد، فشارهای سیاسی بی اثر ماند.

در این شرایط با وقوع جنگ، این ایران است تعیین میکند عبور و مرور در آن به چه صورت باشد. در اوضاع کنونی تنگه هرمز به روی کشتی‌های آمریکایی و متحدانش بسته مانده و آنها اجازه تردد ندارند. طبق گزارش‌های رسمی، در حال حاضر و در هجدهمین روز جنگ، فقط کشتی های هند، چین و ایران از هرمز عبور میکنند. 

از این رو همانطور که عراقچی تاکید کرده است تنگه هرمز بسته نیست فقط ایران اجازه عبور کشتی‌های آمریکا و متحدانش را نمی‌دهد.

اثر این مسئله آنقدر شدید است که اکونومیست در گزارشی اعلام کرد اگر تنگه هرمز تا دو هفته دیگر یعنی پایان ماه مارس به روی این کشتی‌ها بسته بماند، برخی کارشناسان پیش بینی میکنند که قیمت نفت خام میتواند به ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد. این اتفاق زمینه ساز رکود جهانی خواهد بود. همچنین رئیس شورای اتحادیه اروپا که پیش از جنگ، علنی و آشکارا از تغییر رژیم در ایران حمایت کرده بود در آخرین اظهارنظر خود گفت تداوم این شرایط باعث خواهد شد سال آینده با کمبود موادغذایی و گرانی غذا روبرو شویم، زیرا کود شیمیایی مورد نیاز کشاورزی که از تنگه هرمز عبور می‌کرد به موقع به دست کشاورزان نخواهد رسید.

باتوجه به این نکات مهم، امروز شاهد هستیم ترامپ دست به دامان کشورهای شرق آسیا و اروپا شده تا با اعزام نیرو به خلیج فارس در خارج کردن کنترل تنگه هرمز از دست نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به آمریکا کمک کنند. زیرا بعد از نزدیک به بیست روز از شروع جنگ، برخلاف ادعاهای اولیه پنتاگون و سنتکام، آنها قادر نیستند از پس توان نظامی ایران برآیند و این آبراهه استراتژیک کماکان تحت اختیار کشورمان است.