، مالک قنواتی، مدیر مدیریت مهندسی و ساختمان نفت مناطق مرکزی ایران در بازدید خبرنگاران از میدان گازی توس که در فاصله ۱۰۰ کیلومتری شمال‌شرق مشهد مقدس و ۵۰ کیلومتری پالایشگاه پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد و در نقطه صفر مرزی سرخس واقع شده است اظهار کرد: ۲۰ بهمن‌ماه و همزمان با دهه مبارک فجر، بهره‌برداری رسمی از میدان گرین‌فیلد توس با حضور رئیس‌جمهور و مقام عالی وزارت نفت به‌صورت ویدئوکنفرانس و با حضور معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران آغاز شد.

قنواتی ادامه داد: در شرایط سخت و حساس زمستانی که مناطق شمال‌شرق کشور به شدت به تأمین پایدار گاز نیاز داشتند، گاز تولیدی از میدان توس وارد مدار شد و اجازه نداد حتی لحظه‌ای وقفه‌ای در تأمین گاز این منطقه ایجاد شود. این اقدام نقش مهمی در پایداری شبکه گازرسانی و تأمین نیاز مردم ایفا کرده است.

مدیر مدیریت مهندسی و ساختمان نفت مناطق مرکزی ایران با اشاره به برنامه‌های توسعه‌ای این میدان تصریح کرد: مطابق برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، حداکثر و بیشینه تولید این میدان در سال آینده به ۵ میلیون مترمکعب در روز خواهد رسید. 

وی افزود: در هفته گذشته حدود یک‌ونیم میلیون مترمکعب گاز از این میدان وارد مدار تولید شده و با برنامه‌ریزی دقیق و اجرای مستمر فعالیت‌ها در بخش‌های زیرسطحی و سطح‌الارضی، روند افزایش تولید با جدیت دنبال می‌شود.

قنواتی اظهار کرد: پس از ۱۵ سال وقفه در توسعه میادین گرین‌فیلد شرکت نفت مناطق مرکزی ایران و در حالی که آخرین میدان توسعه‌یافته مربوط به میدان پارسیان در سال ۱۳۸۸ بود، با استقرار دولت چهاردهم و پیگیری‌های مستمر مقام عالی وزارت نفت و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، توسعه همزمان سه میدان گرین‌فیلد در دستور کار قرار گرفت.

وی افزود: در کشور حداقل زمان توسعه میادین گرین‌فیلد کمتر از ۴۸ ماه سابقه نداشته، اما امروز خرسندیم که در کمتر از ۱۶ ماه از آغاز به کار دولت چهاردهم، سه میدان دی، خارتنگ و توس به‌صورت همزمان در حال توسعه هستند.

قنواتی با اشاره به بهره‌برداری از میدان دی در سال گذشته گفت: این میدان در فاز نخست با ظرفیت ۲ میلیون مترمکعب و در فاز نهایی با ظرفیت ۳ میلیون مترمکعب در حال تولید است. میدان توس که امروز در آن حضور داریم، در فاز تولید زودهنگام با ظرفیت ۳ میلیون مترمکعب در روز و در فاز نهایی با ظرفیت ۵ میلیون مترمکعب در روز به بهره‌برداری خواهد رسید.

مدیر مهندسی و ساختمان شرکت نفت مناطق مرکزی ایران ادامه داد: همچنین میدان خارتنگ به عنوان سومین پروژه گرین‌فیلد، تا پایان اسفندماه با حضور رئیس‌جمهور و مقام عالی وزارت نفت به بهره‌برداری رسمی خواهد رسید و ظرفیت تولیدی بین ۳ تا ۴.۵ میلیون مترمکعب در روز خواهد داشت.

وی تأکید کرد: شرکت ملی نفت ایران در راستای رفع ناترازی انرژی و پایداری تولید گاز در کشور، توسعه میادین گرین‌فیلد را با جدیت در دستور کار قرار داده و هر سه پروژه یادشده در حوزه عملیاتی شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در حال اجراست.

قنواتی با تمرکز بر پروژه میدان گازی توس اظهار کرد: این پروژه در استان خراسان رضوی و در منطقه صفر مرزی سرخس، با وجود تمامی چالش‌های پیش‌بینی‌شده و پیش‌بینی‌نشده، با عزم جدی دولت و حمایت وزارت نفت در حال اجراست و به نمادی از تحقق شعار «ما می‌توانیم» تبدیل شده است.

وی گفت: توسعه میدان گازی توس به عنوان یکی از طرح‌های کلیدی شرکت ملی نفت ایران با هدف افزایش ظرفیت تولید گاز در شمال شرق کشور و کاهش ناترازی‌های فصلی انرژی تعریف شده است. این پروژه شامل حفاری و تکمیل چهار حلقه چاه گازی، احداث تأسیسات سطح‌الارضی و اجرای خطوط انتقال است.

مدیر مهندسی و ساختمان شرکت نفت مناطق مرکزی ایران تصریح کرد: ظرفیت پیش‌بینی‌شده برای این چهار حلقه چاه در مجموع روزانه ۳ میلیون مترمکعب گاز است که پس از جمع‌آوری و اندازه‌گیری، به پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد سرخس منتقل خواهد شد.

وی افزود: اهمیت این پروژه زمانی دوچندان می‌شود که بدانیم میدان گازی توس نخستین میدان گرین‌فیلدی است که پس از وقفه‌ای ۴۰ ساله در منطقه شمال شرق کشور به بهره‌برداری می‌رسد.

قنواتی یکی از ویژگی‌های برجسته این پروژه را اتکا به توان پیمانکاران و نیروهای بومی دانست و گفت: طراحی، اجرا و راه‌اندازی پروژه به‌طور کامل توسط نیروهای ایرانی انجام شده که علاوه بر کاهش وابستگی، زمینه اشتغال مستقیم و غیرمستقیم بیش از هزار نفر را در منطقه فراهم کرده است.

وی ادامه داد: بخش قابل توجهی از کالاها و تجهیزات مورد نیاز پروژه از شرکت‌های داخلی به‌ویژه شرکت‌های فعال در استان تأمین شده که این امر علاوه بر تسهیل فرآیند تأمین، نقش مهمی در توسعه اقتصادی و تقویت صنایع بومی منطقه داشته است.

مدیر مهندسی و ساختمان شرکت نفت مناطق مرکزی ایران درباره روند اجرایی پروژه گفت: عملیات حفاری با استقرار دکل و آماده‌سازی موقعیت آغاز شد و حفاری لایه‌های مختلف مخزن مطابق برنامه زمان‌بندی پیش رفت. در برخی مراحل با چالش از دست رفتن گل حفاری مواجه شدیم که با تکیه بر دانش فنی و تجربه نیروهای عملیاتی، این مشکل به‌طور کامل مدیریت و رفع شد.

وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر حفاری یک حلقه چاه به‌طور کامل به پایان رسیده و سه حلقه دیگر در مراحل پایانی قرار دارند و به‌زودی تکمیل و وارد مدار تولید خواهند شد.

قنواتی افزود: پس از رسیدن به عمق نهایی، عملیات تکمیل چاه شامل نصب رشته لوله مغزی، تجهیزات درون‌چاهی، پکرها، انجام عملیات اسیدکاری در صورت نیاز، نصب تجهیزات سرچاهی و انجام آزمون‌های فشار و تثبیت تولید انجام می‌شود.

وی با اشاره به اجرای همزمان تأسیسات سطح‌الارضی گفت: همزمان با پیشرفت عملیات حفاری، احداث تأسیسات فرآیندی و خطوط انتقال نیز در حال انجام است تا گاز تولیدی چهار حلقه چاه پس از جمع‌آوری، فرآورش اولیه و اندازه‌گیری، به شبکه انتقال و سپس به پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد سرخس ارسال شود.

مدیر مهندسی و ساختمان شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در ادامه تشریح جزئیات فنی پروژه میدان گازی توس اظهار کرد: گاز تولیدی چاه‌ها از طریق خطوط لوله ۶ اینچ به مرکز جمع‌آوری توس منتقل می‌شود و سپس از آنجا به وسیله ۴۰ کیلومتر خط لوله ۱۶ اینچ به مرکز اندازه‌گیری (CMF) در ورودی پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد سرخس انتقال خواهد یافت تا پس از فرآورش، به شبکه سراسری انتقال گاز کشور تزریق شود.

مالک قنواتی با اشاره به چالش‌های اجرای این پروژه افزود: در طول اجرای طرح، نوسانات نرخ ارز و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها موجب دشواری در تأمین برخی اقلام و تجهیزات وارداتی شد و در مواردی تأخیرهای طولانی‌مدت و افزایش هزینه‌ها را به دنبال داشت که می‌توانست برنامه زمان‌بندی پروژه را با اختلال مواجه کند.

وی ادامه داد: با مدیریت به‌موقع، استفاده از ظرفیت سازندگان داخلی و تکیه بر توان نیروهای بومی، این ریسک‌ها کنترل شد و تمامی کالاها و تجهیزات مورد نیاز پروژه با اتکا به توان داخل تأمین و به‌کارگیری شد.

توس؛ یکی از ارزان‌ترین گرین‌فیلدهای توسعه‌یافته کشور

قنواتی هزینه اجرای پروژه را از نکات برجسته میدان گازی توس دانست و تصریح کرد: این میدان یکی از ارزان‌ترین گرین‌فیلدهای توسعه‌یافته کشور به شمار می‌رود، به‌گونه‌ای که هزینه سرمایه‌گذاری آن حدود یک‌سوم سایر پروژه‌های مشابه بوده است.

وی خاطرنشان کرد: مجموع سرمایه‌گذاری انجام‌شده برای توسعه این میدان حدود ۱۲۰ میلیون یورو است که پایین‌ترین رقم سرمایه‌گذاری در توسعه میادین گرین‌فیلد کشور محسوب می‌شود و این موفقیت با مدیریت یکپارچه، تلاش شبانه‌روزی عوامل اجرایی و تکیه بر توان داخلی حاصل شده است.

تأمین گاز ۶ استان و صرفه‌جویی روزانه ۳ میلیون دلاری

مدیر مهندسی و ساختمان شرکت نفت مناطق مرکزی ایران تأکید کرد: توسعه میدان گازی توس نقش مؤثری در پایداری تولید و تأمین خوراک پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد با هدف تأمین گاز استان‌های شمال شرق کشور شامل خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، سمنان و گلستان خواهد داشت و به تثبیت فشار در شبکه شمال شرق کمک می‌کند.

وی افزود: با دستیابی به ظرفیت نهایی تولید روزانه ۵ میلیون مترمکعب گاز، کشور از مصرف معادل ۵ میلیون لیتر گازوئیل در روز بی‌نیاز خواهد شد که این میزان صرفه‌جویی ارزشی معادل حدود ۳ میلیون دلار در روز دارد.

قنواتی ادامه داد: بر این اساس، با تحقق ظرفیت کامل تولید، بازگشت سرمایه پروژه در کمتر از دو ماه محقق خواهد شد که نشان‌دهنده توجیه اقتصادی بالای این طرح است.

وی این دستاورد را حاصل تلاش شبانه‌روزی متخصصان صنعت نفت، مدیریت هوشمندانه چالش‌ها و اتکا به توانمندی‌های داخلی دانست و گفت: این پروژه پس از سال‌ها بار دیگر توان صنعت نفت کشور در توسعه میادین جدید را به نمایش گذاشت.