، وکیل آنلاین یکی از خدماتی است که در حال حاضر بسیاری از اشخاص به دنبال آن هستند و با علاقه اخبار و اطلاعات مربوط به آن را پیگیری می‌کنند. دلیل این امر را می‌توان در مزایای وکالت آنلاین به عوض وکالت حضوری برای موکلین دانست.

با این حال نباید فراموش کنیم که هر نهادی نکات مثبت و چالش‌ها را با هم دارد و نمی‌توان به صورت قطع و یقین یک نهاد را انتخاب و معرفی کرد به نحوی که تنها حاوی نکات مثبت باشد. استفاده از خدمات وکالت آنلاین نسبت به وکالت سنتی نیز از این اصل مستثنی نیست.

به همین سبب در این نوشته قصد داریم نخست به معرفی خدمات وکالت آنلاین پرداخته و سپس نکات مثبت و چالش‌های آن را در مقابل وکالت سنتی معرفی کنیم.

منظور از وکالت آنلاین و تلفنی چیست؟

وکالت آنلاین و تلفنی، هر دو نهادهایی هستند که به واسطه آن‌ها خدمات حقوقی وکالتی از راه دور و بدون نیاز به حضور موکلین در دفتر وکالت انجام می‌گیرد. برخلاف وکالت تلفنی که چندان مورد عنایت و توجه قرار ندارد و به ویژه از طرف وکلا با نظر مثبتی همراه نیست، وکالت آنلاین از سوی هر دو گروه وکلا و موکلین مورد پذیرش گسترده‌تری قرار گرفته است.

در اینجا باید اشاره کنیم که وکالت از راه دور، همچون بسیاری دیگر از خدمات و نهادهای اجتماعی، در طول چند سال گذشته و به ویژه در دوران پاندمی کرونا توسعه قابل توجهی یافت. به نحوی که در حال حاضر بسیاری از خدمات تخصصی همچون پزشکی و یا وکالت در بستر آنلاین جریان دارد.

یکی از علل این امر را می‌توان به برگزاری جلسات رسیدگی دادگاه‌ها به صورت آنلاین و نیز معرفی سامانه‌های آنلاین مربوط به قوه قضاییه دانست.

همچنین توسعه بسترهای آنلاین امکان ارتباط گرفتن موثر و سریع، به نحوی که تماس فی‌مابین با کیفیت مناسب صدا و تصویر، بدون قطعی یا تاخیر در ارسال تصویر همراه باشد، را به ارمغان آورده است.

در هر حال منظور از وکیل آنلاین پایه یک دادگستری نحوه‌ای از ارائه خدمات وکالت است که موکل در دفتر وکیل حضور پیدا نمی‌کند بلکه در بستر آنلاین ارتباط طرفین برقرار می‌گردد. این ارتباط شامل ارسال اسناد و مدارک، برگزاری جلسات به طریق تماس تصویری یا تلفنی و دیگر مراحل مربوطه است.

حتی قرارداد وکالت نیز در بستر آنلاین بین طرفین منعقد می‌گردد و پرداخت حق الوکاله نیز به طریق آنلاین انجام شده و رسید آن به وکیل ارائه می‌گردد. در نتیجه در وکالت آنلاین، چنانچه دادگاه و مرجع قضایی رسیدگی کننده حضور موکل را الزامی تشخیص ندهد، هیچ احتیاجی به حضور موکل در مراحل مختلف وکالت از شروع پروسه تا خاتمه رسیدگی و اجرای رای نیست.

وکالت تلفنی اما با وکالت آنلاین متفاوت است. وکالت تلفنی در واقع بیشتر به دریافت مشاوره حقوقی تلفنی اشاره دارد و استفاده از لفظ وکالت، سهوا صورت می‌پذیرد.

در واقع در مکالمات تلفنی طرفین، تنها امکان سوال و جواب و صحبت راجع به جزئیات و موضوعات پرونده و یا هر موضوع حقوقی وجود دارد و بیشتر بستر و مقدمه ارتباط حضوری طرفین را فراهم می‌آ‌ورد.

اما همانطور که اشاره کردیم وکالت آنلاین نسبت به وکالت سنتی که با حضور موکل در دفتر وکیل از ابتدای مذاکرات صورت می‌پذیرد، نکات مثبت و نیز چالش‌هایی دارد، در بندهای بعدی در ادامه به معرفی هر کدام می‌پردازیم.

مزایای استفاده از وکالت آنلاین و تلفنی نسبت به وکالت حضوری

همانطور که اشاره کردیم، وکالت آنلاین لزوم حضور موکل در دفتر وکیل یا هر یک از مراحل رسیدگی را به حداقل میرساند، به نحوی که چنانچه مرجع رسیدگی کننده حضور موکل را لازم تشخیص ندهد، هیچ الزامی به حضور موکل در هیچ یک از مراحل از ایجاد رابطه وکالت تا تشکیل جلسات رسیدگی، صدور و اجرای رای نیست.

اما عدم حضور موکل و استفاده از خدمات آنلاین وکالت، برای طرفین چه نکات مثبتی به همراه دارد؟ مهم‌ترین موارد را می‌توان به شرح زیر معرفی کرد.

صرفه جویی در زمان

 در دنیای امروز، زمان مهم‌ترین عنصری است که انسان در اختیار دارد و اتفاقا اولین عنصری است که در خطر است. به عبارت دیگر، به لطف زندگی شهرنشینی و توسعه استفاده از خودروهای شخصی، هر شخصی هر روزه با ساعت‌ها ترافیک روبه‌رو می‌شود. رفت و آمد به دفتر وکیل نیز از این اصل استثنا نیست.

در واقع برای اینکه طرفین بتوانند برای ساعت و روز مشخصی با هم توافق کنند تا جلسه حضوری خود را برقرار سازند، نه تنها ممکن است مجبور باشند بیش از چند روز جلسه خود را به تاخیر اندازند، بلکه باید چند ساعت اضافه بر ساعت جلسه خود نیز در نظر گیرند تا صرف رفت و آمد به محل برقراری جلسه شود.

در حالی که در وکالت آنلاین، می‌توان تنها با خالی کردن مدت زمان برقراری جلسه، در هر نقطه‌ای از کشور و یا حتی دنیا که باشند، جلسه خود را در اسرع وقت تشکیل دهند و از هدر رفت زمان ممانعت به عمل آورند.

گستره انتخاب

نمی‌توان این حقیقت را انکار کرد که وکلای حرفه‌ای به ویژه در امور و پرونده‌های خاص و تخصصی، در کلان شهرها و یا شهرهای بزرگ اقامت دارند؛ در نتیجه چنانچه از نظر جغرافیایی، موکلین به شهر محل اقامت خود محدود باشند، ممکن است نتوانند خدمات مناسب خود را دریافت نمایند.

این در حالی است که به لطف وکالت آنلاین، که جلسات طرفین در بستر آنلاین جریان می‌یابد، هیچ احتیاجی به حضور طرفین در یک شهر واحد نیست و در نتیجه موکلین می‌توانند از هر کجای ایران که مایل باشند، وکیل منتخب خود را جستجو نمایند. این نکته به ویژه در پروند‌ه‌های تخصصی بسیار حائز اهمیت است.

وکالت آنلاین، گزینه‌ای اقتصادی

در وکالت حضوری، هر دو نفر وکیل و موکل باید هزینه‌های مازادی را متحمل شوند که در روند پرونده ایشان موثر نیست لیکن امکان طفره رفتن از آن را ندارند. در حالی که در وکالت آنلاین، حداقل هزینه به طرفین تحمیل می‌گردد.

در واقع در وکالت آنلاین، موکل تنها تعهد به پرداخت حق الوکاله را داشته و هرگونه هزینه مازادی از عهده وی برداشته باشد، و در مقابل وکیل نیز لزومی به تهیه و تشکیل فضا و دفتر وکالتی مناسب ندارد.

این عامل که بیشتر از طرف وکلا و به ویژه وکلای جوان و تازه کار حائز اهمیت است، از جمله مزایای توسعه خدمات وکالت آنلاین نسبت به وکالت سنتی است.

چالش‌های وکالت آنلاین و تلفنی نسبت به وکالت سنتی

با وجود آن که وکالت آنلاین نسبت به وکالت سنتی به صورت کلی نتایج مثبتی را به همراه دارد اما نباید انکار کنیم که همچنان خدمات آنلاین با یک چالش بزرگ همراه هستند.

توضیح آن که خدماتی که بر بستر آنلاین جریان دارند، به بستر میزبان خود وابسته هستند. در نتیجه نه تنها ممکن است ورود آسیب یا ایراد به بستر آنلاین، ارتباط طرفین را به صورت موقت با دشواری یا ناهنجاری مواجه سازد، بلکه ممکن است که سوابق ارتباط و مدارک طرفین نیز از دست برود.

همچنین باید خاطر نشان ساخت که بسترهای آنلاین، با وجود آن که امروزه نسبت به دوره‌های پیشین قابل اعتمادتر هستند، اما همچنان احتمال سوء استفاده از اطلاعاتی که بر روی آن‌ها جاری است، همچون انتشار، حذف یا موارد دیگر وجود دارد.