، محسن اسدی، معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور در مانور سراسری مدیریت بحران صنعت آب و فاضلاب کشور با اشاره به تداوم شرایط تهدید و ضرورت آمادگی زیرساخت‌های حیاتی اظهار کرد: مهم‌ترین مأموریت پدافند غیرعامل، تضمین تاب‌آوری کشور در شرایط جنگی است و نباید فراموش کنیم که کشور همچنان با تهدیدات مختلف مواجه است. از این رو، لازم است متناسب با شرایط موجود، تهدیدات اصلی شناسایی و برای مقابله با آن‌ها برنامه‌ریزی شود.

وی با بیان اینکه صنعت آب و فاضلاب با سه محور اصلی تهدید مواجه است، افزود: نخستین محور، تهدیدات نظامی است که می‌تواند به‌صورت اصابت مستقیم یا غیرمستقیم به تأسیسات و زیرساخت‌ها بروز کند؛ موضوعی که تجربه جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نیز اهمیت آن را نشان داد.

معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور با تأکید بر ضرورت پراکنده‌سازی تجهیزات و حفاظت از زیرساخت‌های عملیاتی تصریح کرد: اقدامات انجام‌شده برای خرید تجهیزات، ماشین‌آلات و سازماندهی نیروی انسانی ارزشمند است، اما لازم است پراکنده‌سازی و حفاظت از این امکانات نیز در دستور کار قرار گیرد. در تهدیدات اخیر، انبارهای لجستیکی در نقاط مختلف کشور هدف حمله قرار گرفته‌اند؛ بنابراین تمرکز تجهیزات و امکانات در یک نقطه می‌تواند آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها را افزایش دهد.

اسدی دومین محور تهدیدات صنعت آب و فاضلاب را حملات امنیتی و خرابکارانه دانست و گفت: موضوع آلودگی و کیفیت منابع آب از جمله حوزه‌هایی است که باید با حساسیت ویژه مورد توجه قرار گیرد. ضروری است سناریوهای احتمالی در این زمینه بررسی و اقدامات پیشگیرانه و حفاظتی متناسب با آن طراحی شود.

وی حملات سایبری را سومین محور تهدیدات برشمرد و افزود: با توجه به ساختار شبکه تأمین و توزیع آب در کشور و وجود بخش‌هایی از شبکه که به‌صورت ثقلی و جزیره‌ای فعالیت می‌کنند، در حوزه سایبری نیز باید مراقبت‌های لازم انجام شود و آمادگی برای مقابله با تهدیدات احتمالی افزایش یابد.

معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور با اشاره به ضرورت تدوین و اجرای طرح‌های پدافند غیرعامل در شرایط جنگی بیان کرد: بر اساس دستورالعمل‌های مصوب کمیته دائمی پدافند غیرعامل، سه طرح اساسی باید در حوزه پایداری تأمین و توزیع آب در اولویت قرار گیرد.

وی نخستین طرح را «پاسخ به شرایط اضطراری در برابر تهدیدات دشمن» عنوان کرد و گفت: یکی از چالش‌های موجود این است که با وجود قرار داشتن کشور در شرایط جنگی، در برخی بخش‌ها همچنان امور جاری و برنامه‌ریزی‌ها بر مبنای شرایط عادی انجام می‌شود؛ در حالی که باید آمادگی لازم برای تشدید تنش‌ها و افزایش تهدیدات در هر زمان وجود داشته باشد.

اسدی با تأکید بر ضرورت حفظ آمادگی در لایه‌های زیرساختی کشور افزود: اگرچه اقدامات مناسبی در حوزه دفاعی و نظامی انجام شده، اما لازم است این آمادگی در بخش زیرساخت‌های حیاتی نیز حفظ و تقویت شود تا در صورت بروز بحران، خدمات ضروری مردم با کمترین اختلال ادامه یابد.

وی دومین طرح اولویت‌دار را بهینه‌سازی وابستگی‌ها دانست و با اشاره به وابستگی تأسیسات آب و فاضلاب به شبکه سراسری برق تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین آسیب‌پذیری‌های زیرساخت‌های خدمات‌رسان، وابستگی گسترده به برق سراسری است. در شرایط عادی نیز کشور با ناترازی برق مواجه است و در وضعیت جنگی یا هنگام تشدید تنش‌ها، احتمال افزایش محدودیت‌های تأمین برق وجود دارد.

معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور تأکید کرد: لازم است حداقل ۵۰ درصد ظرفیت تأمین آب اضطراری از نظر برق مورد نیاز، به‌صورت خوداتکا تأمین شود و شرکت‌های آب و فاضلاب برای این بخش به شبکه سراسری برق وابستگی نداشته باشند.

اسدی با اشاره به اهمیت آب در تداوم زندگی روزمره مردم اظهار کرد: آب یکی از نیازهای اساسی و روزمره جامعه است و برخلاف برخی خدمات دیگر، مردم در صورت قطع دسترسی به آب شرب و خدمات بهداشتی، در مدت کوتاهی با مشکلات جدی مواجه می‌شوند. به همین دلیل، پایداری تأمین و توزیع آب در شرایط بحران، مستقیماً با امنیت شهرها، مناطق مرزی و جزایر کشور ارتباط دارد.

وی با قدردانی از عملکرد کارکنان صنعت آب و فاضلاب در حوادث اخیر گفت: در جریان برخی حوادث، از جمله حادثه میدان تجریش و آسیب به خطوط انتقال بیلقان، از نزدیک شاهد سرعت عمل و تلاش نیروهای عملیاتی برای بازیابی خدمات و بازگرداندن تأسیسات به مدار بهره‌برداری بوده‌ام. این اقدامات نشان‌دهنده اهمیت آمادگی و توان عملیاتی مجموعه‌های آب و فاضلاب در شرایط بحرانی است.

معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور سومین طرح اولویت‌دار را تداوم کارکرد و بازیابی پس از حادثه عنوان کرد و گفت: لازم است شرکت‌های آب و فاضلاب برای بازگرداندن خدمات به وضعیت پایدار در کوتاه‌ترین زمان ممکن، برنامه‌های مشخص و عملیاتی داشته باشند.

اسدی با اشاره به تجربه برخی استان‌ها در مدیریت تأمین و توزیع آب افزود: الگوهای اجراشده در استان خراسان رضوی در زمینه بهینه‌سازی توزیع و پایش لحظه‌ای خدمات می‌تواند مورد توجه سایر استان‌ها قرار گیرد. در این استان، با وجود کاهش منابع، مدیریت توزیع آب به‌گونه‌ای انجام شده که اختلالی در ارائه خدمات ایجاد نشده است.

وی همچنین به تجربه برخی استان‌ها در استفاده از ظرفیت‌های طبیعی برای کاهش وابستگی به انرژی اشاره کرد و گفت: در استان کرمانشاه، استفاده از ارتفاعات و ظرفیت توزیع ثقلی آب موجب شده است بخشی از عملیات توزیع بدون وابستگی به برق انجام شود. این تجربه‌ها باید ثبت و به‌عنوان درس‌آموخته در اختیار سایر شرکت‌های آب و فاضلاب قرار گیرد.

معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور با اشاره به اقدامات انجام‌شده در تهران برای شبیه‌سازی شرایط قطع و اختلال در شبکه توزیع آب اظهار کرد: چنین اقداماتی می‌تواند به شناسایی نقاط آسیب‌پذیر و تدوین برنامه‌های عملیاتی برای شرایط اضطراری کمک کند. ضروری است تجربه‌های موفق استان‌ها جمع‌آوری و بر اساس آن‌ها یک الگوی واحد برای تداوم تأمین و توزیع آب در کشور تدوین شود.

اسدی در ادامه با تأکید بر نقش مشارکت عمومی در مدیریت بحران گفت: پشتیبانی و ارائه خدمات به مردم، محور اصلی فعالیت شرکت‌های آب و فاضلاب است و برای تحقق این هدف باید از ظرفیت اطلاع‌رسانی، آگاه‌سازی و مشارکت مردمی در شرایط اضطراری استفاده شود.

وی افزود: اگر تمام مسئولیت تأمین و توزیع آب در شرایط بحران صرفاً بر عهده شرکت‌های آب و فاضلاب باشد، محدودیت ظرفیت نیروی انسانی و امکانات می‌تواند روند خدمت‌رسانی را با مشکل مواجه کند؛ بنابراین باید زمینه مشارکت مردم و بسیج ظرفیت‌های عمومی فراهم شود.

معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور پیشنهاد کرد: در رزمایش‌های آینده، سناریوهایی برای مشارکت مردم در فرآیند توزیع آب طراحی و اجرا شود تا در زمان وقوع بحران، علاوه بر کارکنان و پیمانکاران شرکت‌های آب و فاضلاب، از ظرفیت‌های مردمی نیز برای استمرار خدمات استفاده شود.

اسدی در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت حمایت از کارکنان و مسئولان فعال در حوزه پدافند غیرعامل تأکید کرد و گفت: علاوه بر حمایت‌های مادی و معنوی از نیروهای فعال، لازم است ساختار و جایگاه سازمانی پدافند غیرعامل در شرکت‌های آب و فاضلاب تقویت شود.

وی افزود: ارتقای جایگاه مسئولان پدافند غیرعامل، تقویت تیم‌های واکنش اضطراری و ثبت و انتقال درس‌آموخته‌های حاصل از حوادث و رزمایش‌ها باید در دستور کار شرکت‌ها قرار گیرد.

معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور در پایان با قدردانی از تلاش کارکنان و مدیران صنعت آب و فاضلاب خاطرنشان کرد: تجربه‌های موفق استان‌ها در کاهش وابستگی به برق، مدیریت توزیع آب و بازیابی خدمات پس از حادثه باید به‌صورت نظام‌مند جمع‌آوری و به اشتراک گذاشته شود تا با استفاده از این ظرفیت‌ها، الگوی مشترکی برای افزایش تاب‌آوری و تداوم خدمات آب و فاضلاب در سراسر کشور شکل بگیرد.