حبیب‌الله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی در نشست خبری در پاسخ به سؤال خبرنگار اقتصادی خبرگزاری موج درباره آخرین وضعیت شناسایی خانه‌های خالی و نحوه معرفی این واحدها به سازمان امور مالیاتی اظهار کرد: موضوع شناسایی خانه‌های خالی با آماری که در سرشماری‌های عمومی ارائه می‌شود متفاوت است و این دو موضوع نباید با یکدیگر مقایسه شوند.

وی با اشاره به آمار خانه‌های خالی در سرشماری سال ۱۳۹۵ افزود: در آن سرشماری، مرکز آمار ایران اعلام کرد حدود ۲.۵ میلیون واحد مسکونی خالی در کشور وجود دارد. مبنای این آمار مراجعه به واحدهای مسکونی و بررسی وضعیت آن‌ها در زمان سرشماری بود.

معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: در این روش، واحد مسکونی مورد مراجعه قرار می‌گیرد و اگر فردی در آن حضور نداشته باشد، ممکن است واحد به‌عنوان خالی ثبت شود؛ در حالی که الزاماً این واحد از نظر فنی و اقتصادی قابلیت سکونت ندارد.

طاهرخانی تصریح کرد: ممکن است بخشی از واحدهایی که در آمار سرشماری به‌عنوان خانه خالی شناسایی شده‌اند، واحدهایی باشند که فرسودگی بسیار شدیدی دارند و عملاً امکان سکونت در آن‌ها وجود ندارد؛ برای مثال ممکن است واحدی حتی از نظر وضعیت فیزیکی و امکانات اولیه قابل استفاده نباشد.

وی با تأکید بر تفاوت مبنای شناسایی خانه‌های خالی برای اهداف مالیاتی گفت: مبنایی که برای اخذ مالیات از خانه‌های خالی در نظر گرفته شده، متفاوت است و صرفاً خالی بودن واحد در یک مقطع زمانی، به معنای مشمول شدن آن در فرآیند مالیاتی نیست.

شرایط قانونی برای شناسایی خانه خالی

معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با بیان اینکه قانون برای تشخیص خانه خالی شرایط متعددی در نظر گرفته است، گفت: یکی از نکات کلیدی، استمرار خالی بودن واحد مسکونی است. بنابراین نمی‌توان واحدی را که تنها برای مدت کوتاهی، مثلاً یک هفته یا چند هفته، خالی بوده است، در زمره خانه‌های خالی مشمول مالیات قرار داد.

طاهرخانی افزود: قانون در موارد مختلف نیز استثنائاتی را پیش‌بینی کرده است. برای نمونه، ممکن است فردی محل سکونت اصلی خود را در یک شهر داشته باشد اما به دلیل شرایط شغلی یا خانوادگی، واحد مسکونی دیگری در شهر دیگری در اختیار داشته باشد.

وی ادامه داد: همچنین قانون در مورد فرزندان در سن قانونی نیز شرایطی را در نظر گرفته است؛ به‌عنوان مثال اگر فردی برای فرزند خود که به سن قانونی رسیده است یک واحد مسکونی در اختیار داشته باشد، صرف در اختیار داشتن آن واحد به معنای خالی بودن آن از منظر مقررات مالیاتی نیست و باید شرایط قانونی مورد بررسی قرار گیرد.

معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی همچنین به وضعیت واحدهای در حال ساخت اشاره کرد و گفت: برای انبوه‌سازان و سازندگان نیز در قانون مهلت‌هایی در نظر گرفته شده است تا واحدهای در حال ساخت یا پروژه‌هایی که هنوز وارد مرحله بهره‌برداری نشده‌اند، به‌اشتباه به‌عنوان خانه خالی شناسایی نشوند.

تشخیص خانه خالی فرایندی پیچیده است

طاهرخانی با بیان اینکه تشخیص و تأیید نهایی خانه‌های خالی کار ساده‌ای نیست، اظهار کرد: تشخیص این موضوع فرایند پیچیده‌ای دارد و پرونده‌ها بر اساس اطلاعات و داده‌های موجود به‌صورت سالانه بررسی و متناسب با اطلاعات به‌دست‌آمده به سازمان امور مالیاتی منعکس می‌شوند.

وی افزود: پس از معرفی واحدها به سازمان امور مالیاتی نیز ممکن است مالک اسناد و مدارک جدیدی ارائه کند که نشان دهد واحد مورد نظر مشمول عنوان خانه خالی نیست. برای مثال ممکن است مالک اعلام کند که برای واحد مسکونی پروانه ساخت دریافت کرده و قصد دارد در آن ساخت‌وساز انجام دهد یا اینکه شرایط دیگری وجود داشته که در اطلاعات اولیه ثبت نشده است.

معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی تأکید کرد: بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس یک داده اولیه، درباره خالی بودن یک واحد مسکونی و مشمولیت آن در فرآیند مالیاتی تصمیم‌گیری کرد و مدارک و مستندات ارائه‌شده از سوی مالک نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.

هدف مالیات بر خانه‌های خالی، افزایش درآمد نیست

طاهرخانی با اشاره به فلسفه وضع مالیات بر خانه‌های خالی گفت: مالیات بر خانه‌های خالی را نباید صرفاً یک ابزار درآمدی برای دولت تلقی کرد. هدف اصلی از وضع این مالیات، افزایش عرضه واحدهای مسکونی به بازار و جلوگیری از بلااستفاده ماندن واحدهای قابل سکونت است.

وی افزود: در واقع هدف قانون‌گذار این است که واحدهای مسکونی موجود که قابلیت استفاده دارند، وارد بازار مسکن شوند و از ظرفیت آن‌ها برای پاسخ به نیاز متقاضیان استفاده شود.

معاون وزیر راه و شهرسازی خاطرنشان کرد: در فرایند شناسایی، اطلاعات تعداد زیادی از مالکان مورد بررسی قرار می‌گیرد و ممکن است به‌صورت سالانه برای صدها هزار نفر تا حدود یک میلیون نفر پیام یا اعلامیه ارسال شود که بر اساس اطلاعات موجود، واحد مسکونی آن‌ها خالی تشخیص داده شده است.

طاهرخانی گفت: پس از این اعلام، بسیاری از مالکان توضیحات و مدارک خود را ارائه می‌کنند؛ برای مثال ممکن است اعلام کنند که واحد اجاره داده شده، در اختیار فرزندشان قرار دارد یا به دلایل دیگری مطابق قانون، مشمول عنوان خانه خالی نیست.

وی ادامه داد: ارائه توضیحات و مدارک از سوی مالک نیز بخشی از فرایند قانونی است و در نهایت اطلاعات و مستندات ارائه‌شده بررسی می‌شود تا مشخص شود آیا واحد مورد نظر واقعاً مشمول مقررات مالیات بر خانه‌های خالی هست یا خیر.

معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی تأکید کرد: بنابراین تعداد واحدهایی که در مراحل اولیه شناسایی می‌شوند، لزوماً با تعداد واحدهایی که در نهایت مشمول مالیات می‌شوند یکسان نیست و باید میان «شناسایی اولیه» و «تشخیص قطعی خانه خالی» تفاوت قائل شد.

بیش از ۶۰۰ هزار خانه خالی در سال ۱۴۰۴ شناسایی شد

همچنین نرگس رزبان، مدیرکل دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی، در پاسخ دیگر خبرگزاری موج درباره آخرین آمار خانه‌های خالی که از سوی این وزارتخانه به سازمان امور مالیاتی ارسال شده است، اظهار کرد: از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ حدود ۲۷۰ هزار واحد مسکونی خالی به‌صورت قطعی از نظر وزارت راه و شهرسازی شناسایی و اطلاعات آن‌ها به سازمان امور مالیاتی ارسال شده است.

وی افزود: پس از ارسال اطلاعات از سوی وزارت راه و شهرسازی، سازمان امور مالیاتی فرآیند بررسی و تشخیص خود را انجام می‌دهد و در نهایت مطابق قانون، واحدهای مشمول را قطعی کرده و نسبت به مطالبه مالیات اقدام می‌کند.

مدیرکل دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: در سال ۱۴۰۴ نیز بیش از ۶۰۰ هزار واحد مسکونی خالی از طریق اطلاعات سامانه املاک و اسکان شناسایی شده که این اطلاعات تقریباً مراحل راستی‌آزمایی را طی کرده و از نظر وزارت راه و شهرسازی قطعی محسوب می‌شود.

رزبان تصریح کرد: اطلاعات این واحدها به‌تدریج در حال ارسال به سازمان امور مالیاتی است، اما پیش از ارسال اطلاعات، اطلاع‌رسانی لازم به خود مالکان انجام می‌شود تا در صورت وجود تغییرات در وضعیت سکونت، اجاره یا بهره‌برداری از واحد مسکونی، اطلاعات خود را اصلاح کنند.

وی گفت: در این مرحله برای مالکان پیامک ارسال می‌شود تا اگر نسبت به اطلاعات ثبت‌شده تغییری ایجاد شده یا توضیح و مستنداتی دارند، نسبت به اصلاح اطلاعات اقدام کنند. این اقدام موجب می‌شود فرآیند بررسی و رسیدگی در سازمان امور مالیاتی نیز با سهولت بیشتری انجام شود.

مدیرکل دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی با اشاره به تفاوت میان آمار شناسایی اولیه و آمار قطعی مالیاتی گفت: سازمان امور مالیاتی پس از دریافت اطلاعات، مطابق قانون و با در نظر گرفتن استثنائات پیش‌بینی‌شده اقدام خواهد کرد. همان‌طور که اشاره شد، قانون مالیات بر خانه‌های خالی استثنائات متعددی دارد که اعمال این موارد می‌تواند موجب شود تعداد واحدهای شناسایی‌شده در وزارت راه و شهرسازی با تعداد واحدهایی که در نهایت به‌صورت رسمی مشمول مالیات اعلام می‌شوند، تفاوت داشته باشد.

رزبان درباره علت تأخیر در ارسال بخشی از اطلاعات خانه‌های خالی به سازمان امور مالیاتی نیز اظهار کرد: در این زمینه برخی ملاحظات حاکمیتی وجود داشت و موضوع ارسال همزمان پیامک‌های اطلاع‌رسانی به مالکان و فرآیندهای مرتبط با اخذ مالیات نیز باید مورد توجه قرار می‌گرفت.

وی افزود: به همین دلیل ارسال اطلاعات در یک مرحله و به‌صورت همزمان انجام نشد و فرآیند اطلاع‌رسانی و ارسال اطلاعات در مراحل مختلف در حال انجام است. مالکان نیز امکان مراجعه و اصلاح اطلاعات خود را دارند.

به گزارش خبرگزاری موج، طی سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ در مجموع حدود ۲۷۰ هزار واحد مسکونی خالی به‌صورت قطعی از سوی وزارت راه و شهرسازی شناسایی و اطلاعات آن‌ها برای بررسی‌های مالیاتی در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار گرفته است.

همچنین در سال ۱۴۰۴ بیش از ۶۰۰ هزار واحد مسکونی با استفاده از اطلاعات سامانه املاک و اسکان شناسایی شده که پس از طی مراحل راستی‌آزمایی، ارسال اطلاعات آن‌ها به سازمان امور مالیاتی به‌صورت مرحله‌ای در حال انجام است.