در ۴۸ ساعت گذشته و پس از آنکه پیش خبر برگزاری نمایشگاهی با عنوان « پرنسس های کوره » در گالری کاما با مدیریت مونا خوش اقبال منتشر شد، حواشی زیادی در این مورد شکل گرفت. افراد بسیاری در فضای مجازی به این موضوع پرداختند که کودکان بی گناه فقیر حاشیه نشین تهران سوژه لذت و کسب در آمد قشر بورژوا قرار گرفته اند. این در حالی بود که به جز یک پوستر، تصویر دیگری از آثار خلق شده در دسترس نبود و به نوعی قضاوت ها پیش از دیدن آثار و گفتگو با علی صوفی هنرمند عکاس و خالق این آثار شکل گرفت که البته باعث تعلیق نمایشگاه شد.

این فضا اجازه رشد هنرمندان بزرگ و مقابله با فقر را نمی دهد

حسن غفاری عکاس پیشکسوت مستند و مردم نگار در گفت و گو با خبرنگار تجسمی خبرگزاری موج، در مورد حاشیه های به وجود آمده در مورد این نمایشگاه گفت: ما در اینجا با یک قضاوت زود هنگام مواجهیم و به نظرم بهتر بود اجاز نمایش آثار و شنیده شدن حرف هنرمند داده می شد. حتی اگر در مورد این کار اصطلاح «گدا گرافی» یا «هنر فقر» و یا «کاسبی از فقر» به کار برده شود، باید پرسید اشکال آن چیست اگر بتواند تاثیری در جهت مقابله با محرومیت ها و فقر ایجاد کند؟ مگر نه اینکه بسیاری از رمان ها و آثار سینمایی مشهور دنیا از قبیل «الیورتوئیست»، «سیندرلا» و ... بر اساس همین سوژه ها نوشته شده است؟ به نظر من با این فضایی که در جامعه ما در قبال آثار هنری و فرهنگی ایجاد می شود هرگز هنرمندان بزرگ با آثار درخشان از قبیل آنچه نام بردم در کشور ما بوجود نمی آیند.

اشکال این شیوه عکاسی چیست؟

این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که ظاهرا انتقاد جدی به دستکاری و ایجاد یک مفهوم با چیدمان عمدی هنرمند و فاصله گرفتن از مستندنگاری است گفت: حتی اگر چنین اتفاقی افتاده باشد هم از نظر من مشکلی ندارد؛ البته تاکید می کنیم که هنوز آثار مد نظر دیده نشده اند؛ اما اگر هنرمند تلاش کرده باشد تا با چیدمانش ظلمی که به این بچه ها می رود را نشان داده و یادآوری کند اشکال آن چیست؟ آیا منتقدان این نمایشگاه می توانند کتمان کنند که همه کودکان رویاهایی دارند و در عالم رویاهای خود ممکن است شاهزاده ای بشوند؛ همچنان که در داستانهایی مانند «سیندرلا» یا «شاهزاده و گدا» هم این اتفاق می افتد و یک نفر از قعر فقر و سختی به قصر و خوشبختی راه پیدا می کند؟ آیا می توانند بگویند چرا برای همه بچه ها جشن تولدشان اهمیت دارد؟ چرا همه دختران دوست دارند در مجالس مهمانی و بویژه عروسی‌شان، ولو برای چند ساعت، بهترین لباس را بر تن داشته باشند و بیش از همه دیده شوند؟ حتی اگر دقت کنیم دعای خیلی از پدران و مادران برای دخترانشان این است که او را در لباس عروسی ببینند؟ خب می توان به این نتیجه رسید که این یک ویژگی ذاتی و طبیعی است که در همه بویژه دختران وجود دارد و اگر یک هنرمند، حتی برای ساعتی آن را برایش محقق کند اشکال آن چیست؟

وی ادامه داد: به نظر من به تصویر کشیدن رویاهای این کودکان، حتی برای دقایقی، مشکلی ندارد بویژه که تلنگری در مخاطب مرفه خود ایجاد کند؛ و اگر قرار است که برخوردی صورت بگیرد باید با آن معضل اجتماعی باشد و نه حرکت یک هنرمند و گالری که نیت‌شان نشان دادن این فاصله شدید طبقاتی است. اصلا انتخاب عنوان پرنسس های کوره برای این نمایشگاه هم تداعی کننده همین پارادوکس وحشتناک و یادآوری انسانیت آنها و آرزوهایی است که می تواند محقق شود، اما در دل بی رحمی های جامعه دفن خواهند شد.

اشتباه گالری دار در معرفی این نمایشگاه

حسن غفاری در ادامه اظهار داشت: البته ما با ویدئویی که مدیر گالری برای دعوت از مخاطبان به این نمایشگاه روبرو شدیم که انگار خود او بیش از همه در رویای «پرنسس» بودن سیر می کند. آرایش و لحنی عجیب که این را تداعی می کند که نگاهی فانتزی به این مقوله دارد و نمی داند که اهمیت مسئله تا چه حد است و در واقع تلاش و اثر هنرمند در خام دستی مدیر گالری مستحیل شد؛ اما این توجیه‌گر رفتار تند و مواجهه پرحجم با این نمایشگاه نمی توانست باشد.

فقر دوست نباشیم

این عکاس پیشکسوت مستند و مردم نگار اظهار داشت: به نظر من در کشور ما به رغم ادعاهای صورت گرفته بیشتر فقر دوستی رایج است تا اراده ای برای فقر زدایی و احترام به حقوق انسان ها و کودکان. این رفتار که شاهدیم، موید تلاشی برای پاک کردن صورت مسئله است و نه حل کردن آن.

این هنرمند پیشکسوت در پایان تاکید کرد: به نظر می رسد که این حجم از انتقاد در این مورد هم تا حدی به یک اختلاف صنفی شباهت دارد، اما فارغ از این حواشی، می توان گفت، اگر آثار امثال این هنرمند باعث شود تا فرد خیری اقدام به قبول فرزندخواندگی این کودکان کند یا اینکه با حمایت هایی که جذب می شود برخی از مشکلات آنها در زندگی حل شده و یا گوشه ای از رویاهایشان محقق شود، کار موفق و درستی صورت گرفته است. البته مشروط به آنکه این فعالیت به یک نمایش ساده در محیط یک گالری محدود نشود و بتواند در سطح وسیعی مطرح شده و به اصلاحات اجتماعی کمک کند.