،در میان پهنه‌های گوناگون جغرافیای ایران‌زمین، مازندران با سیمایی یگانه از امتداد جنگل‌های باستانی هیرکانی تا کرانه‌های خزر و ستیغ البرز، همواره سرزمینی فراتر از یک جلوه شگفت‌انگیز زیست‌محیطی بوده است؛ این دیار، گنجینه‌ای زنده از خاطره‌های جمعی، باورهای ژرف و تمدنی دیرین به شمار می‌رود که فرهنگ و منش اهالی‌اش در برابر تندباد حوادث و لشکرکشی‌های روزگار دست‌نخورده باقی مانده است.

نام‌گذاری چهاردهم آبان‌ماه به عنوان «روز مازندران» که در تقویم رسمی کشور نیز جاودانه شده، بستری برای تامل در هویتی است که قرن‌ها الهام‌بخش خردورزی، سلحشوری و دین‌داری در شمال کشور بوده و بهانه‌ای است برای پاسداشت همبستگی مردمی که خاک را به مهر و دلاوری آراسته‌اند.

پیشینه این مناسبت بزرگ، به رویدادی سرنوشت‌ساز در تاریخ اسلام و ایران در سال ۲۵۰ هجری قمری بازمی‌گردد؛ روزی که اهالی خردمند و ستم‌ستیز طبرستان دست در دست یکدیگر نهادند و در هم‌نوایی با ندای عدالت و حق‌خواهی، با حسن بن زید علوی ملقب به داعی کبیر بیعت کردند تا پایه‌های نخستین دولت علویان در این دیار شکل بگیرد.

این پیمان تاریخی، نماد روشنی از انتخاب آگاهانه مردم مازندران در پذیرش مذهب حق‌طلبانه و پناه دادن به فرزندان اهل بیت (ع) در سخت‌ترین شرایط سیاسی دوران اموی و عباسی بود؛ رویدادی که چهره سیاسی و فرهنگی طبرستان را برای همیشه دگرگون ساخت و لقب پرافتخار «دیار علویان» را به نام این خطه سرسبز پیوند زد.

ابعاد فرهنگی روز مازندران تنها در برگ‌های کهن تاریخ خلاصه نمی‌شود، بلکه جلوه‌گاه میراث ناملموس، زبان مادری و هنر بومی مردمان این سامان است؛ گویش شیرین تبری با همه ضرب‌المثل‌ها و ترانه‌های نجما و امیری‌خوانی، نغمه‌های للـه‌وا و دوتار در دامنه‌های البرز، و جشن‌های شکرگزاری مانند تیرگان و خرمن، تاروپود این فرهنگ بی‌همتا را تشکیل می‌دهند.

محمدی کارشناس و صاحب‌نظر عرصه فرهنگ و تاریخ استان بر این باور است که  پاسداشت این روز ملی باید جریانی پویا در بازآفرینی صنایع دستی چون جاجیم‌بافی و نمدمالی، بازشناسی طب سنتی و بومی، و تقویت پیوند نسل‌های امروز با ریشه‌های زبانی و خانوادگی مازندران باشد.

 وی افزود: زنده‌نگه‌داشتن این آیین‌ها پادزهری مؤثر در برابر گسست‌های فرهنگی دنیای مدرن است و موجب تقویت غرور ملی و منطقه‌ای در جوانان می‌شود.

در کنار گنجینه‌های تاریخی و معنوی، جنگل‌های کهنسال هیرکانی به عنوان یادگاری ارزشمند از دوره سوم زمین‌شناسی و سواحل نیلگون دریای مازندران، امانتی بزرگ در دستان ساکنان و مدیران این استان است.

مسئولان حوزه محیط زیست و فرهنگ مازندران خاطرنشان کردند تعهد به اصالت مازندرانی بی‌گمان با حفاظت بی‌قیدوشرط از منابع طبیعی، گونه‌های جانوری و درختان هیرکانی معنا می‌یابد؛ چرا که این زیست‌بوم ستون بنیادین حیات فرهنگی و اجتماعی مازندرانی‌ها در تمام ادوار بوده است.

 برگزاری رویدادهای هفته مازندران فرصتی مغتنم برای توسعه گردشگری پایدار و هدفمند، هم‌افزایی ظرفیت‌های نخبگانی و نگاه نو به آبادانی روستاها بر پایه هویت‌مداری بومی است تا چراغ پرفروغ طبرستان برای همیشه روشن و الهام‌بخش باقی بماند.