، استان مازندران به عنوان پایگاه تاریخی علویان، در روز تاسوعا حال و هوای متفاوتی را تجربه می‌کند. عزاداری در این استان ترکیبی از شور حسینی و آداب و رسوم بومی است که جلوه‌ای بی‌نظیر از وفاداری به مکتب عاشورا را به نمایش می‌گذارد.

سیاه‌پوش شدن؛ تجلی ارادت عمومی

از روزها پیش از تاسوعا، چهره شهرهای مازندران تغییر می‌کند. سیاه‌پوش کردن دیوارها، نصب کتیبه‌های "یا اباالفضل" بر سردر مغازه‌ها و خانه‌ها، و سیاه شدن فضای مساجد و تکایا، تنها بخشی از این تغییر است.

در روستاها، این روند با مشارکت تمام اهالی انجام می‌شود؛ به‌طوری‌که تکایای قدیمی روستا که محور اصلی تجمع اهالی هستند، با پارچه‌های سیاه و نمادهای کربلا تزئین می‌شوند تا برای حضور هزاران عزادار در روز تاسوعا آماده شوند.

دسته روی؛ رودی از خلوص در خیابان‌ها و جاده‌های روستایی

دسته روی در مازندران جایگاه ویژه‌ای دارد. در شهرها، دسته‌های عزاداری از مساجد محلات مختلف به سمت میادین اصلی حرکت می‌کنند. نظم و شکوه این دسته‌ها که با نوای مداحان بومی همراه است، همبستگی اجتماعی مردم را نشان می‌دهد. 

اما در روستاهای مازندران،دسته روی مفهوم عمیق‌تری دارد و در بسیاری از مناطق، دسته‌های عزاداری یک روستا به سمت روستای همجوار حرکت می‌کنند؛ مردم روستای میزبان با برپایی ایستگاه‌های صلواتی و قربانی کردن گاو و گوسفند، به استقبال دسته‌های میهمان می‌روند. این سنت دیرینه که با هدف صله رحم و همبستگی حسینی انجام می‌شود، یکی از زیباترین جلوه‌های فرهنگ عاشورایی در دیار علویان است.

مراسم‌های آیینی؛ از نخل‌گردانی تا سفره‌های اباالفضل

آیین‌های تاسوعا در مازندران تنوع گسترده‌ای دارد:

تعزیه‌خوانی (شبیه‌خوانی): در بسیاری از مناطق، روز تاسوعا اختصاص به تعزیه حضرت عباس (ع) دارد. هنرمندان محلی با هنرمندی تمام، وقایع کربلا را بازسازی می‌کنند. این نمایش‌های میدانی، چنان سوزناک اجرا می‌شوند که پیر و جوان را به پهنای صورت به گریه می‌اندازند.

اطعام‌دهی و خرج‌دهی: شاید بتوان گفت «خرج‌دهی» بزرگترین رسم تاسوعای مازندران است. از صبح زود، آشپزخانه‌های تکایا فعال می‌شوند. طبخ غذاهای محلی در دیگ‌های بزرگ و توزیع آن میان عزاداران که گاهی تا چندین هزار نفر را شامل می‌شود، نمادی از سخاوت مردم این دیار به یاد ساقی لب‌تشنگان است.

علم‌گردانی: در برخی روستاهای کوهستانی، مراسم علم‌گردانی انجام می‌شود. عزاداران با حمل علم‌های فلزی و چوبی، به خانه‌هایی می‌روند که نذری دارند؛ صاحب‌خانه نیز با اسپند و هدایا به استقبال علم می‌رود و برای برآورده شدن حاجات خود دعا می‌کند.

صدای تاریخ در دیار علویان

مداحی‌ها و نوحه‌خوانی‌ها در مازندران اغلب به زبان محلی و یا با سبک‌های سنتی تک‌خوانی و جواب‌دهی اجرا می‌شود. صدای ضربات سنج و طبل که با لحن حزین مداحان مازندرانی ترکیب شده، فضایی را می‌سازد که گویی هر شنونده‌ای را به صحرای کربلا می‌برد. در روز تاسوعا، گویی تمام مازندران یک‌صدا نام حضرت عباس (ع) را فریاد می‌زنند؛ نامی که نماد وفاداری، غیرت و ادب در فرهنگ علوی این سرزمین است.

این گزارش تنها گوشه‌ای از اقیانوس ارادت مردم مازندران است؛ دیاری که در تاسوعای حسینی، با هر خشت و هر کوچه، روایتی از عشق به خاندان پیامبر (ص) را برای نسل‌های آینده زمزمه می‌کند.