احمد عربانی، کاریکاتوریست، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری موج، به نقش مهم و اثرگذار هنر کاریکاتور در مواجهه با رخدادهای تلخ، جنگ‌ها و شرایط پرتنش اجتماعی اشاره کرد و اظهار داشت: اصولاً کاریکاتور هنری است که در دل همین وقایع ناگوار، هرج‌ومرج‌ها و بحران‌ها معنا پیدا می‌کند و کاریکاتوریست‌ها در چنین شرایطی وظیفه دارند آثاری خلق کنند که در ذهن مردم باقی بماند.

وی با بیان اینکه کاریکاتور تنها یک تصویر ساده یا طنز گذرا نیست، افزود: کاریکاتوریست باید بتواند آنچه را که در ظاهر یک حادثه دیده می‌شود، فراتر ببرد و به ریشه‌ها و پشت‌پرده‌ها اشاره کند. گاهی لازم است در این آثار، رنج و تلخی وجود داشته باشد، چراکه همین تلخی است که «نیش» کاریکاتور را به نقطه درست می‌رساند و توجه مخاطب را به عوامل اصلی حوادث جلب می‌کند.

این کاریکاتوریست ادامه داد: وقتی حادثه‌ای رخ می‌دهد، نباید تنها به ظاهر آن، مانند انفجار یک بمب یا کشته شدن افراد نگاه کرد. کاریکاتور می‌تواند به مخاطب یادآوری کند که پشت هر اتفاق، مجموعه‌ای از تصمیم‌ها، سیاست‌ها و اقدامات پنهان وجود دارد که منجر به وقوع آن حادثه شده است. در واقع، کاریکاتور زبان تصویر برای بیان همین واقعیت‌های پنهان است.

عربانی با اشاره به مسئولیت اجتماعی هنرمندان کاریکاتوریست خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، کاریکاتوریست‌ها احساس می‌کنند مأموریتی بر عهده دارند. گویی هر زمان اتفاق مهمی رخ می‌دهد، آن‌ها باید برداشت و نگاه خود را روی کاغذ بیاورند و سهم خود را در ثبت تاریخی وقایع ایفا کنند. این آثار، در گذر زمان به اسنادی تصویری تبدیل می‌شوند که نشان می‌دهد در یک دوره خاص، جامعه با چه شرایطی روبه‌رو بوده است.

وی همچنین به اهمیت گردهمایی‌ها و نشست‌های هنری در این حوزه اشاره کرد و گفت: وقتی کاریکاتوریست‌های قدیمی و جدید، پیشکسوتان و نسل‌های تازه در کنار یکدیگر جمع می‌شوند، فضایی شکل می‌گیرد که در آن تجربه و نگاه‌های متفاوت با هم ترکیب می‌شود. نتیجه چنین نشست‌هایی، خلق آثاری است که می‌تواند روایتگر یک مقطع تاریخی باشد.

این هنرمند افزود: ممکن است در چنین جمع‌هایی افراد با دیدگاه‌ها و سبک‌های متفاوت حضور داشته باشند؛ از هنرمندان باسابقه گرفته تا جوانانی که تازه وارد این عرصه شده‌اند. همین تنوع نگاه‌ها باعث می‌شود آثار تولیدشده، بازتاب‌دهنده طیف وسیعی از برداشت‌ها و احساسات باشد و تصویر کامل‌تری از واقعیت‌ها ارائه دهد.

عربانی در پایان تأکید کرد: آنچه اهمیت دارد، ماندگاری این آثار در حافظه جمعی مردم است. ممکن است سال‌ها بعد، وقتی به یک کاریکاتور نگاه می‌کنیم، به یاد بیاوریم که در فلان سال و فلان روز چه اتفاقی رخ داد و هنرمندان چگونه آن را روایت کردند. این همان نقشی است که کاریکاتور می‌تواند در تاریخ ایفا کند؛ ثبت لحظه‌هایی که شاید در قالب کلمات به‌تنهایی قابل بیان نباشد، اما در یک تصویر، برای همیشه در ذهن‌ها باقی می‌ماند.