، حسین انتظامی معاون توسعه و مدیریت منابع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در آیین انعقاد تفاهمنامه بین وزارت ارشاد، بانک کارآفرین و موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با تأکید بر اینکه ایران به عنوان یک تمدن بزرگ نیازمند توجه ویژه به حفظ و نگهداری از مواریث فرهنگی و هنری است، اظهارداشت: آمارها نشان‌دهنده کاهش مصرف فرهنگی در سبد خانوارهاست که این موضوع زنگ خطری جدی برای آینده فرهنگی کشور محسوب می‌شود.

معاون توسعه و مدیریت منابع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه دولت باید در بودجه عمومی نگاه ویژه‌ای به حوزه فرهنگ داشته باشد، افزود: ایفای مسئولیت‌های حاکمیتی در این بخش، مستلزم بسترسازی برای حیات طبیعی هنرمندان و حمایت‌های هدفمند از آنان است.

بیشتر بخوانید:

امضا تفاهم نامه میان موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر و بانک کارآفرین

انتظامی با تأکید بر اهمیت پیوند نسل جدید با میراث هنری گفت: اگر نسل آینده با آثار بزرگان ادبی و هنری کشور بیگانه باشد، نمی‌تواند پاسدار تمدن خود باشد. از این رو، وظیفه داریم با ایجاد سازوکارهای حمایتی، فضایی امن و مناسب برای خلق آثار هنری فراهم آوریم تا هنرمندان دغدغه‌ای جز تعالی هنر نداشته باشند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، نقش‌آفرینی نهادهای مالی را در اقتصاد هنر حیاتی خواند و تصریح کرد: نهادهای مالی باید با مشارکت در خرید آثار فاخر هنری و توجه به ارزش‌های فرهنگی جامعه، سهم خود را در تقویت این حوزه ایفا کنند. این مشارکت نه تنها به حفظ و تقویت هنر کمک می‌کند، بلکه باعث می‌شود آثار هنری هنرمندان بیش از پیش در زندگی روزمره مردم جای بگیرد.

انتظامی در پایان خاطرنشان کرد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سیاست‌گذاری‌های خود، مسیر بهره‌مندی هنرمندان از حمایت‌های مالی و حضور در فضاهای حرفه‌ای را تسهیل خواهد کرد و انتظار می‌رود نظام بانکی نیز با نگاهی حمایتی، به این حرکت ملی بپیوندد.

کاهش شدید سبد فرهنگی خانوار/ ضرورت عبور از حمایت‌های بلاعوض به سمت ابزارسازی اقتصادی 

سید صادق پژمان، مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، در تشریح وضعیت فعلی اقتصاد فرهنگ در کشور با استناد به داده‌های مرکز آمار ایران، نسبت به کاهش چشمگیر سهم فرهنگ از سبد هزینه‌ای خانوارها ابراز نگرانی کرد. وی تصریح کرد: متأسفانه در بازه زمانی سال‌های ۹۶ تا ۱۴۰۳، شاهد کاهش معنادار هزینه کرد فرهنگی خانوار بوده‌ایم که این موضوع یک زنگ خطر جدی برای توسعه کشور محسوب می‌شود؛ چرا که توسعه اقتصادی پایدار، الزاماً باید از مسیر توسعه فرهنگی آغاز شود.

پژمان با اشاره به چالش‌های موجود در این حوزه افزود: امروز محصولات فرهنگی و آثار هنری به دلیل فشارهای اقتصادی، در حال تبدیل شدن به کالاهای لوکسی هستند که از سبد مصرفی بخش بزرگی از جامعه حذف شده‌اند. اگر این بازار فعال نماند و دسترسی مردم به محصولات فرهنگی تسهیل نشود، شاهد انحصار و شکل‌گیری بازارهای زیرزمینی خواهیم بود که هنرمندان و تولیدکنندگان واقعی در آن جایگاهی نخواهند داشت.

مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر در خصوص راهکارهای عملیاتی برای خروج از این وضعیت توضیح داد:«رویکرد این مؤسسه در دوره جدید، عبور از مدل‌های سنتی حمایت بلاعوض و تمرکز بر «ابزارسازی برای توانمندسازی کسب‌وکارهای فرهنگی» است. در همین راستا، تلاش کرده‌ایم با ایجاد یک پلتفرم تعاملی میان هنرمندان، بخش خصوصی و نظام بانکی، بستری برای به هم‌رسانی نیازها و تسهیل خرید محصولات هنری برای مردم فراهم کنیم.

وی نقش نظام بانکی را در این اکوسیستم حیاتی خواند و با قدردانی از حمایت‌های صورت‌گرفته در این زمینه، گفت: با تدابیر اتخاذ شده، به دنبال آن هستیم که با ابزارهای نوین مالی، امکان خرید آثار هنری را برای دهک‌های مختلف جامعه فراهم کنیم. همچنین موضوعات زیرساختی مانند مالکیت معنوی و تدوین اسناد راهبردی در حوزه اقتصاد هنر، از دیگر محورهای اصلی فعالیت ماست تا در نهایت، فرهنگ از انحصار خارج شده و به معنای واقعی کلمه «مردمی» شود.

پژمان در پایان تأکید کرد: مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر به عنوان بازوی اجرایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تمام توان خود را به کار گرفته است تا با ایجاد ابزارهای لازم، زنجیره تأمین و عرضه محصولات فرهنگی را به گونه‌ای تقویت کند که نه تنها کسب‌وکارهای این حوزه در برابر بحران‌ها تاب‌آور شوند، بلکه فرهنگ و هنر دوباره به عنوان یک پیشران اقتصادی در جامعه ایفای نقش کند.

راهکارهای نوآورانه بانک کارآفرین برای توسعه اقتصاد هنر

مسلم بمان‌پور با اشاره به نقش حیاتی هنر و سرمایه در پیشرفت اقتصادی، به ویژه در شرایط بحران و تحریم، رسالت اصلی را پاسخگویی به فداکاری‌های صورت گرفته در این مسیر دانست. وی با بیان اینکه سرمایه باید متعهد به رشد فرهنگ، هنر و پایداری ملی باشد، بر اهمیت ایجاد همکاری میان بانک‌ها، گالری‌ها و پلتفرم‌های استارتیپی فعال در حوزه هنر دیجیتال تأکید کرد.

بمان‌پور در ادامه، نقش بانک‌ها را در جذب سرمایه‌ها برای پروژه‌های فاخر هنری و بازگرداندن نقدینگی به بازار هنر، بسیار مهم ارزیابی کرد. وی همچنین بر لزوم افزایش اعتبار هنرمندان از طریق ارزش‌گذاری آثارشان به منظور جلوگیری از خروج اجباری آثار هنری از کشور و حفظ سرمایه‌های فرهنگی و هویتی تأکید نمود.

مدیر طرح و توسعه بانک کارآفرین، با اشاره به خلاءهای قانونی موجود، بیان داشت که با وجود عدم اشاره صریح به آثار هنری در قوانین پولی و بانکی، این آثار از منظر قانونی قابلیت توصیف به عنوان دارایی را دارا هستند. وی چند شرط اساسی را برای تحقق این امر برشمرد:

  تعریف شاخص‌های ارزیابی آثار هنری: ایجاد معیارهای مشخص برای ارزش‌گذاری آثار با همکاری نهادهای تخصصی مانند سازمان فرهنگی و هنری و شورای عالی هنر.

 پذیره‌نویسی تخصصی آثار هنری: فراهم کردن سازوکار علمی و مشخص برای نگهداری و ارزش‌گذاری آثار در طول دوره‌های نگهداری.

 انبارهای امن: ایجاد انبارهای مجهز به مکانیزم‌های امنیتی ویژه برای نگهداری آثار.

 مدیریت ریسک: اطمینان‌بخشی به بانک‌ها و نهادهای اعتباری مبنی بر اینکه آثار هنری به عنوان ذخیره ارزش قابل اتکا هستند.

 بازار سرمایه شفاف: ایجاد بازاری شفاف برای خرید و فروش آثار هنری و تعیین تکلیف نحوه تبدیل آثار به نقدینگی در صورت عدم پرداخت توسط متقاضیان.

بمان‌پور در خصوص راهکارهای نوآورانه بانک کارآفرین در مواجهه با این چالش‌ها، به همکاری با «موسسه توسعه فرهنگ و هنر» اشاره کرد و اقدامات صورت گرفته را چنین برشمرد:  شناسنامه‌دار کردن آثار: ایجاد شناسنامه‌های امن و استاندارد برای آثار هنری.

 ارزش‌گذاری دقیق آثار: بهره‌گیری از ظرفیت کارشناسان حوزه فرهنگ و هنر برای ارزش‌گذاری دقیق آثار با در نظر گرفتن مؤلفه‌هایی چون ارزش بازاری، نقاط قوت هنرمند و اثر، و نقدشوندگی آثار.

 نگهداری درصدی از آثار به عنوان دارایی: بانک پس از ارزش‌گذاری، درصدی از ارزش اثر را به عنوان دارایی نزد خود نگهداری می‌کند.

 ایجاد بازارهای عرضه و تقاضا: طراحی مکانیزم‌هایی از جمله شرکت‌های تأمین سرمایه و بازارهای تخصصی برای عرضه آثار هنری، تسهیل ارزش‌گذاری و ایجاد ارتباط مستقیم میان خریداران و هنرمندان.

بمان‌پور ابراز امیدواری کرد که با اجرای این راهکارها، شاهد شکوفایی هرچه بیشتر اقتصاد هنر و حمایت پایدار از هنرمندان کشور باشیم.