خبرگزاری موج گزارش می دهد؛
تحرکات فشرده قطر؛ آیا دوحه در حال آمادهسازی مسیر تازهای برای پایان جنگ است؟
در روزهای اخیر شاهد افزایش تحرکات دیپلماتیک قطر برای جلوگیری از بازگشت جنگ میان ایران و آمریکا بودیم.
، در روزهای اخیر شاهد افزایش تحرکات دیپلماتیک قطر برای جلوگیری از بازگشت جنگ میان ایران و آمریکا بودیم. سفر هیئت قطری به تهران و برگزاری دیدار مقامهای ارشد کشورمان و از سویی ملاقات با نمایندگان دونالد ترامپ در برلین، طی روزهای پنجشنبه و جمعه، نشاندهنده تلاش فشرده دوحه برای نزدیک کردن مواضع تهران و واشنگتن است؛ تلاشهایی که در کنار پیشنهاد کشورهای عربی خلیج فارس برای بازگشایی تنگه هرمز در برابر کاهش محدود تحریمهای ایران، میتواند از شکلگیری یک مسیر تازه دیپلماتیک حکایت داشته باشد.
در همین چارچوب، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه، روز شنبه اعلام کرد یک هیئت قطری شب جمعه به تهران سفر کرد و رایزنیهای دو ساعتهای با مقامات کشورمان داشت. اهمیت این سفر زمانی بیشتر میشود که آن را در کنار دیدار روز پنجشنبه مقامهای قطری با نمایندگان رئیسجمهور آمریکا در برلین قرار دهیم؛ دیداری که نشان میدهد کانال ارتباطی دوحه با تهران و واشنگتن همچنان فعال است و رایزنیها در سطوح مختلف ادامه دارد.
دیدار نمایندگان ترامپ با مقامهای قطری در برلین
بر اساس گزارش رسانههای آمریکایی، استیو ویتکاف و جرد کوشنر روز پنجشنبه در برلین با مقامهای ارشد قطری درباره تلاشهای دیپلماتیک برای حلوفصل مناقشه ایران و آمریکا دیدار کردند. در این نشست، محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، و علیالثوادی، فرستاده ویژه این کشور، حضور داشتند. محور اصلی گفتوگوها، تلاش برای احیای آتشبس، ازسرگیری مذاکرات هستهای و جلوگیری از بازگشت درگیری نظامی عنوان شده است.
این دیدار در ادامه سفرهای دیپلماتیک اخیر مقامهای قطری و تماسهای آنها با مسئولان ایرانی و آمریکایی انجام شد. با این حال، گزارشها از این نشست حاکی از آن است که هنوز پیشرفت ملموسی در مذاکرات حاصل نشده و اختلافات دو طرف همچنان پابرجاست.
در واقع، قطر تلاش میکند از طریق ارتباط همزمان با دو طرف، پیشنهادهایی را برای کاهش اختلافات مطرح کند؛ مسیری که بهویژه با توجه به محدود بودن کانالهای ارتباطی مستقیم تهران و واشنگتن اهمیت پیدا کرده است. در همین رابطه عباس عراقچی پیشتر از آمادگی ایران برای بررسی راهحلهای دیپلماتیک، مشروط به پایدار بودن توافق و تأمین منافع و ملاحظات امنیتی کشور، سخن گفته است.
پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز در برابر کاهش تحریمها
یکی از مهمترین موضوعاتی که همزمان با این تحرکات دیپلماتیک مطرح شده، پیشنهاد کشورهای عربی خلیج فارس برای بازگشایی تنگه هرمز در برابر کاهش بخشی از تحریمهای ایران است. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس کشورهای عربی منطقه در حال پیگیری طرحی هستند که بر اساس آن، ابتدا محدودیتهای کشتیرانی در تنگه هرمز برداشته شود و آمریکا نیز در مقابل، بخشی از تحریمهای ایران را کاهش دهد. هدف از این پیشنهاد، فراهم کردن زمینه برای مذاکرات گستردهتر، از جمله درباره پرونده هستهای ایران است.
اهمیت این پیشنهاد در آن است که کشورهای عربی ظاهراً به دنبال حل مرحلهای بحران هستند؛ به این معنا که به جای انتظار برای دستیابی به توافق جامع میان تهران و واشنگتن، ابتدا یکی از مهمترین گرههای امنیتی و اقتصادی منطقه، یعنی وضعیت تردد کشتیها در تنگه هرمز، حلوفصل شود. با این حال، هنوز جزئیات مشخصی درباره تحریمهایی که قرار است کاهش یابد منتشر نشده و این پیشنهاد نیز به معنای موافقت ایران یا آمریکا با چنین ترتیبی نیست.
از سوی دیگر، عراقچی پیشتر از طرح دو روزه ایران برای ازسرگیری آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مجدد مذاکرات هستهای سخن گفته بود. این همزمانی نشان میدهد مسئله امنیت دریایی و آزادی کشتیرانی به یکی از محورهای اصلی رایزنیهای دیپلماتیک تبدیل شده است.
ترامپ همچنان از پذیرش پیشنهادهای ایران خودداری میکند
با وجود افزایش تلاشهای میانجیگرانه، مواضع دونالد ترامپ نشان میدهد دستیابی به توافق همچنان با موانع جدی روبهرو است. رئیسجمهور آمریکا روز جمعه اعلام کرد ایران خواهان توافق برای پایان دادن به درگیریهاست، اما پیشنهادهای مطرحشده از سوی تهران برای واشنگتن قابل قبول نیست.
ترامپ بار دیگر بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید کرد و مدعی شد توافق احتمالی باید واقعی و قابل اتکا باشد. در مقابل، تهران بر ضرورت پایدار بودن هرگونه توافق، حفظ حقوق هستهای ایران، تأمین منافع کشور و جلوگیری از تکرار حملات نظامی تأکید دارد. همین اختلاف در شروط و تضمینهای مورد مطالبه دو طرف، یکی از موانع اصلی پیشرفت مذاکرات محسوب میشود. در چنین شرایطی، قطر تلاش میکند با انتقال پیامها و ارائه پیشنهادهای مرحلهای، از تبدیل اختلافات سیاسی و هستهای به رویارویی نظامی جدید جلوگیری کند.
مجموع تحولات روزهای اخیر نشان میدهد با وجود تداوم اختلافات تهران و واشنگتن، مسیرهای دیپلماتیک همچنان بسته نشدهاند. با این حال، نباید این تحرکات را نشانه قطعی نزدیک بودن توافق دانست. ترامپ همچنان پیشنهادهای ایران را ناکافی میداند و تهران نیز بر ضرورت دریافت تضمینهای معتبر و جلوگیری از تکرار حملات نظامی تأکید دارد.
ارسال نظر