، اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه در پیامی در شبکه ایکس به مناسبت روز ۳۰ سپتامبر (روز ملی حقیقت و آشتی در کانادا) که یادآور کشف صدها گور بی‌نام و نشان کودکان بومی شاغل به تحصیل در نظام آموزشی موسوم به مدارس شبانه‌روزی است، نوشت:

«سرنوشت تلخ کودکان بومی کانادا همچنان وجدان جهان را آزار می‌دهد؛ کودکانی که به زور از خانواده‌هایشان جدا شدند، نام، زبان و هویتشان از آنان گرفته شد و در نظامی برای همسان‌سازی اجباری قرار داده شدند - نظامی که در آن بسیاری از آنها بی‌رحمانه مورد آزار و اذیت قرار گرفتند، و بسیاری از آنها نیز دور از خانه جان دادند و در گورهای بی‌نام و نشان دفن شدند.

۳۰ سپتامبر، به‌عنوان «روز ملی حقیقت و آشتی» در کانادا نامگذاری شده است، ظاهرا با هدف احترام به بازماندگان مدارس شبانه‌روزی بومیان و خانواده‌هایشان و یادبود صدها دانش‌آموز بومی بی‌گناهی که هرگز به خانه بازنگشتند.

با این حال، آشتی را نمی‌توان در حد یک روز بزرگداشت یا تعارفات سیاسی فرو کاهید. وقتی هنوز به پرسش‌های جدی درباره مدارس شبانه‌روزی پاسخ داده نشده، و عملکرد و ماهیت این مدارس در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است، امر "آشتی" ناقص خواهد ماند.

درد و رنج کودکان بومی موضوعی برای جنگ فرهنگی نیست بلکه مساله‌ای است که به حقیقت و پاسخگویی مربوط می‌شود.

پاسخ به پرسش‌های مربوط به گورهای بی نام و نشان کودکان بومی، نیازمند ارائه شواهد، شفافیت و مسئولیت‌پذیری است، نه انکار، تحریف یا سکوت.

بدون بیان حقیقت، آشتی‌ ممکن نخواهد بود؛ و بدون پاسخ‌گویی، عدالت محقق نخواهد گردید.