، سفر عباس عراقچی به هند در چارچوب نشست بریکس در حالی که امارات متحده عربی یکی از اعضای اصلی این سازمان اقتصادی محسوب می شود، می تواند یک رویداد مهم و نقطه عطف در تحولات خلیج فارس به شمار رود.

برگزاری این سفر در شرایطی صورت می‌گیرد که منطقه غرب آسیا همچنان تحت تأثیر پیامدهای جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران و افزایش نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی قرار دارد. در این راستا تهران تلاش دارد از این نشست برای مدیریت چالش‌های امنیتی و منطقه‌ای و ارتقا و بهبود مسیر تعاملات اقتصادی و سیاسی خود استفاده کند.

نشست وزرای خارجه بریکس در دهلی‌نو در روزهای پنجشنبه و جمعه در سه محور اصلی برگزار شد: «امور جهانی و منطقه‌ای»، «بسترسازی برای تاب‌آوری، نوآوری، همکاری و پایداری» و «اصلاح حکمرانی جهانی و نظام چندجانبه». انتخاب این محورها نشان می‌دهد کشورهای عضو بریکس درصدد هستند نقش فعال‌تری در شکل‌دهی به نظم آینده جهانی ایفا کنند.

در چارچوب روابط دوجانبه نیز سفر عراقچی به هند اهمیت ویژه‌ای دارد. روابط تهران و دهلی‌نو طی سال‌های اخیر با وجود برخی فشارهای بین‌المللی، همواره از ظرفیت‌های راهبردی برخوردار بوده است. دو کشور در حوزه‌هایی نظیر انرژی، ترانزیت، تجارت، همکاری‌های بندری و اتصال منطقه‌ای منافع مشترک قابل توجهی دارند. بندر چابهار همچنان یکی از مهم‌ترین نمادهای همکاری ایران و هند محسوب می‌شود و می‌تواند نقش کلیدی در اتصال آسیای مرکزی، افغانستان و اقیانوس هند ایفا کند.

نکته دیگر آنکه علیرغم فشارهای آمریکا، پس از هفت سال هند از ایران نفت خرید. این تحول مهم در شرایطی که ترامپ بنا داشت صادرات نفت ایران را کاهش دهد، پیام بزرگی داشت. در همین راستا، دو کشور طی ماه‌های گذشته رایزنی‌های مستمری را دنبال کرده‌اند. برگزاری نشست مشورت‌های سیاسی مدیران کل در شهریور ۱۴۰۴ در تهران و همچنین سفر قبلی عراقچی به دهلی‌نو در ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۴ برای شرکت در بیستمین نشست کمیسیون مشترک ایران و هند، نشان‌دهنده استمرار گفت‌وگوها و تلاش دو طرف برای حفظ و توسعه مناسبات دوجانبه است. اکنون نیز سفر جدید وزیر امور خارجه ایران، علاوه بر حضور در نشست بریکس، فرصتی برای رایزنی مستقیم با مقام‌های هندی درباره مسائل دوجانبه و منطقه‌ای فراهم کرد.

با این حال، یکی از موضوعاتی که احتمالاً به‌صورت غیررسمی در حاشیه نشست بریکس مورد توجه قرار گرفت،  اختلافاتی است که در جریان جنگ اخیر میان ایران و برخی بازیگران منطقه‌ای به وجود آمد. متأثر از فضای جنگ ۳۹ روزه که در آن جمهوری اسلامی به پایگاه های نظامی آمریکا مستقر در کشورهای عربی حمله کرد، امارات بیش از همه واکنش نشان داد. در حالی که فرمانده سنتکام هم اذعان کرد در جریان این جنگ همکاری نظامی با امارات، بحرین، عربستان سعودی، کویت، اردن تقویت شد.

با وجود این، به نظر می‌رسد ساختار بریکس به گونه‌ای طراحی شده که بتواند اختلافات سیاسی میان اعضا را مدیریت کند. این مجموعه از ابتدا نیز شامل کشورهایی با رقابت‌ها و اختلافات جدی بوده است؛ از رقابت‌های ژئوپلیتیکی گرفته تا تفاوت دیدگاه‌های اقتصادی و امنیتی میان سایر اعضا. بنابراین، بعید است اختلافات ایران و امارات به‌تنهایی بتواند روند کلی همکاری‌های بریکس را مختل کند، هرچند ممکن است بر سطح هماهنگی سیاسی در برخی موضوعات منطقه‌ای تأثیر بگذارد. زیرا منطق حاکم بر بریکس بیش از آنکه ائتلافی امنیتی یا ایدئولوژیک باشد، بر همکاری اقتصادی، اصلاح ساختارهای مالی جهانی و تقویت نقش کشورهای جنوب جهانی استوار است.

از سوی دیگر، حضور هم‌زمان ایران، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در بریکس، این سازمان را به یکی از معدود چارچوب‌های بین‌المللی تبدیل کرده که رقبای مهم منطقه‌ای در آن کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. این مسئله فرصتی برای تبادل نظر باشد تا طرفین بتوانند مواضع خود را شفاف تر و رو در رو بیان کنند.

بنابراین نشست وزرای خارجه بریکس در هند، در شرایط کنونی یک اتفاق مهم برای آینده سیاسی و اقتصادی ایران و بحران خلیج فارس به شمار می رود. از تقویت روابط تجاری با اعضای این سازمان به ویژه هند تا امکان گفتگو مستقیم با امارات و عربستان پس از جنگ اخیر.