به نقل از وزارت جهاد کشاورزی، گردهمایی ملی پدافند غیرعامل بخش کشاورزی و منابع طبیعی با حضور غلامرضا نوری وزیر جهاد کشاورزی، سردار سرتیپ پاسدار غلامرضا جلالی رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور و دبیر کمیته دائمی پدافند غیرعامل و... برگزار شد.

در این گردهمایی، مسائل، چالش‌ها و الزامات پدافند غیرعامل در بخش کشاورزی و منابع طبیعی، با هدف ارتقای آمادگی دستگاه‌های اجرایی، تقویت تاب‌آوری زنجیره تأمین غذا و استمرار فعالیت‌های تولیدی در شرایط اضطراری مورد بررسی قرار گرفت.

اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی در این نشست با اشاره به اهمیت راهبردی پدافند غیرعامل در حفظ امنیت غذایی کشور اظهار کرد: الزامات پدافند غیرعامل باید در تمامی فعالیت‌های بخش کشاورزی، از تولید و تأمین نهاده‌ها تا ذخیره‌سازی، حمل‌ونقل، توزیع و عرضه محصولات، مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا تداوم فعالیت این بخش مستقیماً با تأمین سفره مردم و ثبات اجتماعی ارتباط دارد.

وی افزود: بهره‌برداران بخش کشاورزی، از کشاورزان و دامداران روستایی تا تولیدکنندگان عشایری و فعالان زیربخش‌های مختلف، در جریان فعالیت‌های روزمره خود با الزامات پدافند غیرعامل‌اند؛ ازاین‌رو، ضروری است این الزامات به‌صورت نظام‌مند در سیاست‌گذاری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و عملیات اجرایی بخش کشاورزی نهادینه شود.

وی با اشاره به مخاطرات و چالش‌های متعدد سال‌های اخیر تصریح کرد: بخش کشاورزی در مواجهه با تحریم‌ها، محدودیت‌های تجاری، تنش‌های ارزی، جنگ، خشکسالی، اختلال در حمل‌ونقل و محدودیت‌های واردات و صادرات، با فشارهای متعددی روبه‌رو بوده است؛ بااین‌حال، با اتکا به ظرفیت‌های داخلی، ذخایر پیش‌بینی‌شده، تلاش بهره‌برداران و اقدامات مدیریتی، روند تأمین و توزیع کالاهای اساسی با استمرار همراه بوده است.

معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به تجربه مدیریت تأمین کالاهای اساسی در شرایط بحرانی گفت: در دوره‌های اضطراری، افزایش ناگهانی جمعیت در برخی استان‌ها و رشد تقاضا برای کالاهای اساسی، ضرورت برخورداری از نظام اطلاعاتی دقیق و سازوکارهای انعطاف‌پذیر برای توزیع منابع را بیش از پیش آشکار کرد.

وی افزود: در یکی از این موارد، با برآورد جمعیت ورودی به استان‌های مسافرپذیر و محاسبه نیازهای مرتبط، سهمیه آرد نانوایی‌ها متناسب با شرایط تنظیم و سهمیه مورد نیاز برای دوره دوماهه شارژ شد تا فعالیت نانوایی‌ها بدون وقفه ادامه یابد.

فتحی تأکید کرد: این تجربه نشان داد که دسترسی به اطلاعات به‌روز، پیش‌بینی نیازها، مدیریت هوشمند ذخایر و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، نقش تعیین‌کننده‌ای در جلوگیری از اختلال در تأمین کالاهای اساسی دارد.

وی تصریح کرد: استفاده به‌موقع از ذخایر استان‌ها و تأمین نهاده‌ها و مواد اولیه مورد نیاز واحدهای تولیدی، به‌ویژه در زنجیره تولید محصولات پروتئینی و لبنی، از جمله اقداماتی بود که به استمرار فعالیت تولیدکنندگان و کاهش آثار بحران بر زندگی مردم کمک کرد.

معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر اینکه امنیت غذایی مسئولیتی فرابخشی است، اظهار کرد: تحقق پایدار امنیت غذایی صرفاً با اقدامات وزارت جهاد کشاورزی امکان‌پذیر نیست و دستگاه‌های مسئول در حوزه‌های انرژی، حمل‌ونقل، تجارت، زیرساخت‌ها و پشتیبانی باید وظایف خود را در شرایط عادی و اضطراری به‌صورت هماهنگ انجام دهند.

وی با اشاره به ضرورت تنوع‌بخشی به مسیرهای واردات و مبادی تأمین کالاهای اساسی بیان کرد: توسعه ظرفیت بنادر شمالی، استفاده از مسیرهای زمینی و گسترش همکاری‌های تجاری با کشورهای همسایه، از جمله اقداماتی است که می‌تواند وابستگی به مسیرهای محدود را کاهش دهد و تاب‌آوری زنجیره تأمین کالاهای اساسی را افزایش دهد.

فتحی افزود: در شرایط بروز اختلال در مسیرهای متعارف تجارت، برخورداری از گزینه‌های جایگزین برای واردات نهاده‌ها و کالاهای اساسی، یک ضرورت راهبردی است و باید با برنامه‌ریزی پیشینی و همکاری همه دستگاه‌های ذی‌ربط دنبال شود.

معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به وابستگی فعالیت‌های کشاورزی به حامل‌های انرژی گفت: استمرار تولید در بخش کشاورزی به تأمین پایدار سوخت، گاز و سایر حامل‌های انرژی وابسته است و هرگونه اختلال در این زمینه می‌تواند زنجیره تولید و عرضه مواد غذایی را تحت تأثیر قرار دهد.

وی با اشاره به اهمیت تأمین گاز واحدهای دام و طیور، به‌ویژه در فصل سرد سال، تصریح کرد: محدودیت در تأمین انرژی مرغداری‌ها و سایر واحدهای تولیدی، علاوه بر ایجاد اختلال در تولید، می‌تواند پیامدهایی در بازار و تأمین نیازهای مصرف‌کنندگان به دنبال داشته باشد؛ بنابراین، لازم است الزامات استمرار فعالیت بخش کشاورزی در برنامه‌های مدیریت بحران و پدافند غیرعامل دستگاه‌های مسئول لحاظ شود.

فتحی همچنین با اشاره به نیاز سالانه بخش کشاورزی به حدود ۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون لیتر سوخت مایع برای ماشین‌آلات و فعالیت‌های تولیدی، خواستار سامان‌دهی سازوکار تخصیص سوخت متناسب با نیاز واقعی استان‌ها و شهرستان‌ها شد.

وی تأکید کرد: ضروری است سهمیه‌های سوخت بخش کشاورزی بر مبنای سطح فعالیت، ظرفیت تولیدی و نیازهای منطقه‌ای مدیریت شود تا تولیدکنندگان در شرایط بحرانی با محدودیت‌های غیرضروری مواجه نشوند. در این زمینه، هماهنگی سازمان پدافند غیرعامل کشور با وزارت نفت و سایر دستگاه‌های مسئول می‌تواند به رفع موانع موجود کمک کند.

معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی یکی از مسائل مهم این حوزه را نبود ساختار سازمانی متناسب با گستردگی مأموریت‌های پدافند غیرعامل در وزارت جهاد کشاورزی و برخی واحدهای استانی عنوان کرد و گفت: با وجود آنکه بخش کشاورزی در عمل همواره با الزامات پدافند غیرعامل مواجه است و همکاران این حوزه در شرایط دشوار تلاش‌های گسترده‌ای انجام می‌دهند، متناسب‌سازی ساختار تشکیلاتی با مسئولیت‌های موجود، ضرورتی انکارناپذیر است.

وی افزود: انتظار می‌رود با حمایت وزیر جهاد کشاورزی و همکاری سازمان پدافند غیرعامل کشور، زمینه ایجاد ساختار سازمانی مناسب برای انجام مأموریت‌های پدافند غیرعامل در وزارتخانه، سازمان‌های وابسته و تابع و سازمان‌های جهاد کشاورزی استان‌ها فراهم شود.

فتحی همچنین خواستار تدوین دستورالعمل‌های روشن برای تعیین مسئولیت دستگاه‌های اجرایی در پشتیبانی از امنیت غذایی، تأمین زیرساخت‌ها، استفاده از ظرفیت انبارها و ذخایر و تأمین نیازهای بخش کشاورزی در شرایط اضطراری شد.

وی با اشاره به مسائل مربوط به تأمین فضای مناسب برای نگهداری ذخایر راهبردی و هزینه‌کرد اعتبارات مرتبط با پدافند غیرعامل خاطرنشان کرد: تدوین ضوابط اجرایی شفاف و تسهیل هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، می‌تواند روند برنامه‌ریزی و اجرای اقدامات پیشگیرانه در استان‌ها را تسریع کند.

معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به آثار اختلال در صادرات بر فعالیت تولیدکنندگان بخش کشاورزی اظهار داشت: در شرایطی که امکان صادرات محصولات با محدودیت مواجه می‌شود، بخشی از تولید در اختیار کشاورزان باقی می‌ماند و تولیدکنندگان برای مدیریت هزینه‌ها و ادامه فعالیت به حمایت‌های مالی و تسهیلاتی نیاز پیدا می‌کنند.

وی افزود: هماهنگی با نظام بانکی و طراحی سازوکارهای حمایتی برای تأمین سرمایه در گردش تولیدکنندگان، می‌تواند به مدیریت این شرایط، جلوگیری از انباشت محصولات و حفظ ظرفیت تولید کمک کند.

فتحی تأکید کرد: پدافند غیرعامل در بخش کشاورزی باید علاوه بر اقدامات پیشگیرانه و حفاظتی، موضوع استمرار تولید، پشتیبانی مالی، مدیریت ذخایر و حفظ پایداری زنجیره تأمین غذا را نیز دربر گیرد.