، محمد نجارزاده، عضو انجمن شرکت های حمل و نقل بزرگ مقیاس و بین المللی در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به جایگاه حمل‌ونقل جاده‌ای در اقتصاد کشور اظهار کرد: آمارهای دقیق و یکپارچه‌ای در کشور درباره سهم بخش‌های مختلف حمل‌ونقل وجود ندارد، اما بر اساس برآوردهای موجود، حدود ۹۳ تا ۹۵ درصد جابه‌جایی‌های حمل‌ونقل در کشور از طریق جاده انجام می‌شود.

وی افزود: صنعت حمل‌ونقل حدود ۱۴ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را به خود اختصاص داده و همین موضوع نشان‌دهنده اهمیت این بخش در اقتصاد ملی است.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس ادامه داد: در بخش حمل بار جاده‌ای، سالانه حدود ۶۰۰ میلیون تن کالا در کشور جابه‌جا می‌شود که بخشی از آن مربوط به محصولات کشاورزی و صنایع غذایی است.

نجارزاده گفت: بر اساس آخرین آمارهای موجود، حدود ۳۳ میلیون تن از این میزان مربوط به محصولات کشاورزی و حدود ۴۵ میلیون تن مربوط به صنایع غذایی است که به‌ترتیب سهمی حدود ۵.۵ و ۷.۵ درصدی از حمل بار جاده‌ای دارند.

وی با اشاره به وضعیت ناوگان کشور اظهار کرد: از حدود ۲۵۰ هزار دستگاه کامیون و کشنده موجود در کشور، حدود ۱۴ هزار دستگاه در حوزه حمل‌ونقل یخچالی فعال هستند.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس با بیان اینکه تعداد ناوگان یخچالی فعال در کشور در مقایسه با نیازهای بخش صادرات کافی نیست، گفت: بر اساس اطلاعاتی که از فعالان این صنعت داریم، از مجموع حدود ۱۴ هزار دستگاه ناوگان یخچالی ثبت‌شده، تنها حدود هزار تا هزار و ۵۰۰ دستگاه قابلیت فعالیت تخصصی در حوزه صادرات را دارند.

وی افزود: به بیان دیگر، تنها حدود یک درصد از ناوگان یخچالی موجود قابلیت فعالیت مؤثر در بخش صادرات را دارد و این موضوع نیازمند توجه جدی سیاست‌گذاران است.

نجارزاده تأکید کرد: صنعت حمل‌ونقل یخچالی با وجود نقش مهمی که در جابه‌جایی مواد غذایی، محصولات کشاورزی و کالاهای اساسی دارد، با مجموعه‌ای از مشکلات ساختاری و هزینه‌ای مواجه است.

وی با اشاره به مشکلات شرکت‌های ناوگان‌دار اظهار کرد: شرکت‌هایی که به‌صورت حرفه‌ای مالک و بهره‌بردار ناوگان هستند، هزینه‌های سربار قابل توجهی دارند که شرکت‌های کوچک یا مالکان منفرد معمولاً با این حجم از هزینه‌ها مواجه نیستند.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس افزود: هزینه‌های نیروی انسانی، ساختمان، تعمیر و نگهداری، قطعات، لاستیک، سوخت و سایر هزینه‌های عملیاتی، به‌طور مستقیم بر قیمت تمام‌شده خدمات حمل‌ونقل اثر می‌گذارد و در نهایت حاشیه سود شرکت‌ها را کاهش می‌دهد.

نجارزاده با اشاره به افزایش شدید قیمت لاستیک گفت: در حال حاضر قیمت یک جفت لاستیک برای ناوگان حدود ۱۵۰ میلیون تومان است و بسته به نوع استفاده، استهلاک لاستیک نیز پس از پیمایش حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار کیلومتر اتفاق می‌افتد.

وی ادامه داد: این تنها یکی از هزینه‌های ناوگان است و شرکت‌های حمل‌ونقل علاوه بر لاستیک، با مشکلات تأمین قطعات یدکی و افزایش قیمت آنها نیز مواجه هستند.

نجارزاده تفاوت ناوگان یخچالی با سایر ناوگان حمل‌ونقل را مورد توجه قرار داد و گفت: در ناوگان یخچالی، علاوه بر کشنده، خود تریلر یخچال‌دار نیز یک ناوگان تخصصی محسوب می‌شود و تجهیزات سرمایشی آن نیازمند نگهداری، تعمیرات و قطعات تخصصی است.

وی افزود: سیستم‌های سرمایشی مانند ترموکینگ و تجهیزات مرتبط با آن هزینه‌های قابل توجهی دارند و تأمین قطعات و تعمیرات آنها نیز با مشکلات موجود در بازار مواجه است.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌ مقیاس تصریح کرد: مهم‌ترین تفاوت ناوگان یخچالی با بسیاری از ناوگان دیگر، هزینه سوخت مربوط به سیستم سرمایشی است؛ چرا که این سیستم در زمان توقف کامیون نیز باید روشن بماند تا دمای محموله حفظ شود.

نجارزاده با اشاره به مشکل سهمیه سوخت ناوگان یخچالی گفت: در حال حاضر در بسیاری از موارد، سهمیه سوخت مربوط به کشنده اختصاص پیدا می‌کند، اما برای یخچال کامیون سهمیه مستقلی در نظر گرفته نمی‌شود.

وی افزود: این در حالی است که ناوگان یخچالی در زمان بارگیری، تخلیه و به‌ویژه توقف در مرزها باید برای حفظ سلامت و کیفیت محموله، سیستم سرمایشی خود را روشن نگه دارد.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس با اشاره به توقف طولانی کامیون‌ها در مرزهای صادراتی اظهار کرد: در برخی مرزهای کشور زمان توقف ناوگان به چندین روز و حتی چندین هفته می‌رسد و در این مدت هزینه سوخت سیستم سرمایشی نیز به شرکت تحمیل می‌شود.

 معطلی ۴۰ روزه کامیون یخچالی در مرز ریمدان

نجارزاده با اشاره به وضعیت مرزهای شرقی کشور گفت: در گذشته در مرزهای تفتان و ریمدان، زمان توقف ناوگان برای خروج صادراتی در شرایط عادی بسیار کمتر بود، اما اکنون شرایط تغییر کرده است.

وی افزود: مرز تفتان به‌طور کامل بسته است و در مرز ریمدان نیز یکی از کامیون‌های ما که به دلیل صادر نشدن محموله توسط صاحب کالا امکان ادامه مسیر نداشت، حدود ۴۰ روز در مرز معطل ماند.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس گفت: در چنین شرایطی شرکت ناچار است برای ناوگان خود سوخت تأمین کند و سیستم سرمایشی کامیون نیز باید در تمام این مدت فعال باشد.

وی ادامه داد: در برخی موارد رانندگان ناچارند سوخت مورد نیاز خود را در مرز با قیمت‌هایی حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان به ازای هر لیتر تهیه کنند که این هزینه با ساختار درآمدی ناوگان و حاشیه سود پایین شرکت‌های حمل‌ونقل تناسبی ندارد.

نجارزاده با اشاره به مذاکرات انجام‌شده با وزارت نفت و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی گفت: یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، اختصاص سهمی از سوخت بر مبنای پیمایش به ناوگان یخچالی است.

وی افزود: پیشنهاد ما این بوده است که حدود ۱۰ درصد از سهم پیمایش ناوگان به سیستم یخچالی اختصاص یابد تا بخشی از هزینه‌های ناشی از روشن ماندن تجهیزات سرمایشی در زمان توقف جبران شود.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس ادامه داد: این موضوع در جلسه با مسئولان وزارت نفت و شرکت پخش مطرح شده و مسئولان نیز با نگاه مثبتی به آن توجه کرده‌اند، اما برای اجرای آن نیازمند پیگیری و هماهنگی میان شرکت ملی پخش و سازمان راهداری هستیم.

نجارزاده با اشاره به شرایط پس از جنگ گفت: هزینه‌های شرکت‌های حمل‌ونقل در حوزه‌های مختلف به‌طور قابل توجهی افزایش یافته و برآورد ما این است که در مجموع، هزینه‌ها حدود ۱۵۰ درصد افزایش پیدا کرده است.

وی افزود: این افزایش در بخش‌های مختلف یکسان نیست و بسته به نوع هزینه، میزان رشد متفاوت است؛ با این حال افزایش هزینه‌های قطعات، لاستیک، سوخت، حمل بین‌المللی و سایر خدمات، فشار سنگینی بر شرکت‌های ناوگانی وارد کرده است.

نجارزاده در بخش دیگری از سخنان خود به افزایش هزینه حمل کانتینر اشاره کرد و گفت: هزینه حمل یک کانتینر از چین که سال گذشته در محدوده ۸۰۰ تا هزار دلار قرار داشت، اکنون به حدود چهار تا چهار هزار و ۵۰۰ دلار رسیده است.

وی افزود: این افزایش چندبرابری هزینه حمل، به‌طور مستقیم بر هزینه صاحب کالا و در نهایت بر قیمت تمام‌شده صادرات و واردات اثر می‌گذارد.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس هاگ بار با اشاره به دپوی کانتینرهای ایرانی در بندر کراچی گفت: پس از جنگ و با توجه به شرایط ایجادشده در خلیج فارس، بخشی از کانتینرهای مقصد ایران در کراچی دپو شد.

وی افزود: برآوردها حاکی از دپوی حدود ۲۰ هزار TEU کانتینر در کراچی بود که قرار بود با هماهنگی‌های لازم و استفاده از ظرفیت دیپلماسی حمل‌ونقل، بخشی از آنها از مسیر پاکستان به داخل کشور منتقل شود، اما تاکنون تعداد بسیار محدودی از این کانتینرها وارد کشور شده‌اند.

نجارزاده یکی دیگر از چالش‌های جدی صنعت حمل‌ونقل را تغییرات مقرراتی و نبود ثبات در روابط حمل‌ونقلی با کشورهای همسایه دانست و گفت: قوانین و مقررات حمل‌ونقل و گمرکی میان کشورها از ثبات لازم برخوردار نیست و گاهی ممکن است مقررات یک مرز در فاصله کوتاهی به‌طور اساسی تغییر کند.

وی تصریح کرد: وقتی یک شرکت قصد دارد برای توسعه صادرات و فعالیت بین‌المللی در حوزه ناوگان سرمایه‌گذاری کند، نیازمند چشم‌انداز مشخص و ثبات در مسیرهای تجاری است.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس افزود: خرید یک کشنده و تریلر یخچالی سرمایه قابل توجهی نیاز دارد و امروز قیمت یک دستگاه کشنده حدود ۲۰ میلیارد تومان و قیمت مجموعه کشنده و یخچال حدود ۲۸ میلیارد تومان است.

وی گفت: با توجه به نرخ بالای تسهیلات و لیزینگ، شرکت‌ها برای بازپرداخت سرمایه‌گذاری انجام‌شده به درآمد پایدار نیاز دارند و اگر درآمد ارزی ناشی از صادرات محقق نشود، بازپرداخت هزینه‌های سرمایه‌گذاری با مشکل مواجه خواهد شد.

نجارزاده با اشاره به اهمیت زمان در صنعت حمل‌ونقل اظهار کرد: خواب ناوگان یکی از هزینه‌های جدی شرکت‌های حمل‌ونقل است و امروز خواب هر دستگاه کامیون برای شرکت حدود ۳ میلیون تومان در روز هزینه ایجاد می‌کند.

وی افزود: بنابراین اگر یک کامیون برای مدت ۱۰ روز متوقف شود، حدود ۳۰ میلیون تومان هزینه و زیان ناشی از توقف به شرکت تحمیل می‌شود؛ این رقم در توقف‌های چند هفته‌ای و یک‌ماهه به‌مراتب بیشتر خواهد شد.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس ادامه داد: این موضوع در ناوگان یخچالی به دلیل روشن بودن سیستم سرمایشی در زمان توقف، هزینه مضاعفی ایجاد می‌کند.

ضرورت ایجاد سردخانه و دپوی کالا در مرزها

نجارزاده یکی از راهکارهای کاهش زمان توقف ناوگان در مرزها را ایجاد زیرساخت‌های دپو و سردخانه در مبادی مرزی عنوان کرد و گفت: نبود زیرساخت مناسب انبارش و سردخانه در مرزها یکی از مشکلات عمده صنعت حمل‌ونقل است.

وی افزود: اگر در بازارچه‌ها و مبادی مرزی امکان تخلیه و نگهداری موقت کالا وجود داشته باشد، کامیون ایرانی می‌تواند بار خود را تخلیه کند، ناوگان آزاد شود و برای انجام مأموریت بعدی به کشور بازگردد؛ سپس کامیون کشور مقابل در زمان مناسب بار را تحویل بگیرد.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس تصریح کرد: ایجاد چنین زیرساخت‌هایی نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف از جمله مناطق آزاد، بازارچه‌های مرزی، سازمان راهداری و سایر مجموعه‌های مسئول در مرزهاست.

نجارزاده با اشاره به ساختار اقتصادی شرکت‌های حمل‌ونقل گفت: بخش عمده ناوگان جاده‌ای کشور در اختیار مالکان و بهره‌برداران شخصی است و سهم شرکت‌های بزرگ ناوگانی در مقایسه با کل ناوگان محدود است.

وی افزود: شرکت‌های بزرگ‌مقیاس علاوه بر هزینه‌های مستقیم ناوگان، با هزینه‌های سربار دیگری مانند ساختمان، نیروی انسانی، مدیریت، تعمیر و نگهداری و سایر هزینه‌های اداری مواجه هستند.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس تأکید کرد: در شرایط فعلی، حاشیه سود فعالیت ناوگان حدود ۴ تا ۵ درصد است و همین حاشیه سود پایین، انگیزه سرمایه‌گذاری گسترده در این صنعت را کاهش داده است.

نجارزاده با وجود مشکلات موجود از ادامه سرمایه‌گذاری شرکت خود در ناوگان خبر داد و گفت: هفته گذشته ۳۰ دستگاه کامیون برای فعالیت در حوزه صادرات و واردات خریداری کردیم.

وی افزود: با وجود اینکه با توجه به هزینه‌های موجود، انتظار نمی‌رود این سرمایه‌گذاری در کوتاه‌مدت سود قابل توجهی ایجاد کند یا حتی بازپرداخت تسهیلات را به‌راحتی پوشش دهد، اما به‌عنوان یک شرکت حرفه‌ای و با نگاه ملی، توسعه ناوگان را ضروری می‌دانیم.

وی افزود: پس از جنگ نیز تمرکز شرکت بر دو حوزه اصلی، یعنی حمل کالاهای اساسی و حمل محصولات در زنجیره‌های مرتبط با مواد غذایی و کشاورزی قرار گرفت و در این مدت تلاش کردیم تمام ظرفیت شرکت و در صورت نیاز ظرفیت‌های بیرونی را برای جابه‌جایی کالاهای اساسی به کار بگیریم.

نجارزاده با اشاره به قرارداد حمل گندم اظهار کرد: شرکت با شرکت بازرگانی دولتی ایران قرارداد حمل یک میلیون تن گندم دارد و تاکنون در مسیرهای تعریف‌شده، حمل این محموله‌ها بدون مشکل جدی انجام شده است.

وی تأکید کرد: در زمینه پرداخت کرایه نیز با توجه به پشتیبانی شرکت بازرگانی دولتی، تاکنون مشکل قابل توجهی نداشته‌ایم.

نجارزاده در پایان تأکید کرد: صنعت حمل‌ونقل یخچالی به دلیل نقش مستقیم در تأمین و جابه‌جایی مواد غذایی و کالاهای اساسی، نیازمند سیاست‌گذاری متناسب با مأموریت خود است.

وی افزود: اختصاص سهمیه سوخت متناسب با فعالیت یخچال، تأمین قطعات و لاستیک، ایجاد زیرساخت‌های سردخانه‌ای و انبارش در مرزها، کاهش زمان توقف ناوگان و ایجاد ثبات در قوانین و مقررات حمل‌ونقل بین‌المللی، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند به کاهش هزینه‌ها و توسعه ناوگان کمک کند.

مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل بزرگ‌مقیاس خاطرنشان کرد: بدون اصلاح این چالش‌ها، سرمایه‌گذاری در ناوگان سنگین و به‌ویژه ناوگان یخچالی با وجود نیاز کشور به توسعه صادرات محصولات کشاورزی و غذایی، از جذابیت اقتصادی کافی برخوردار نخواهد بود.