، فرخ طایراو، نماینده فائو در جمهوری اسلامی ایران در مراسم گرامیداشت روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی و خشکسالی ۲۰۲۶، با اشاره به شعار امسال این روز جهانی با عنوان «مراتع را بشناسیم، به آن‌ها احترام بگذاریم و آن‌ها را احیا کنیم»، اظهار کرد: مراتع سالم نقش حیاتی در تأمین معیشت جوامع محلی، حفظ تنوع زیستی، تقویت تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی و تضمین امنیت غذایی و آبی ایفا می‌کنند.

وی افزود: در سراسر جهان، میلیون‌ها دامدار، عشایر و ساکنان مناطق روستایی به خدمات اکوسیستمی مراتع وابسته هستند، اما این اکوسیستم‌های ارزشمند به‌طور فزاینده‌ای در معرض تهدیداتی همچون تخریب سرزمین، خشکسالی، تغییرات اقلیمی و بهره‌برداری ناپایدار قرار گرفته‌اند.

مراتع ایران؛ سرمایه‌ای راهبردی در معرض تهدید

نماینده فائو در ایران با اشاره به شرایط اقلیمی کشور گفت: مراتع گسترده و اکوسیستم‌های خشک ایران از مهم‌ترین سرمایه‌های طبیعی کشور محسوب می‌شوند که از تولیدات دامی، معیشت روستایی، عملکرد حوزه‌های آبخیز، تنوع زیستی و تاب‌آوری جوامع محلی پشتیبانی می‌کنند.

طایراو ادامه داد: این اکوسیستم‌ها در سال‌های اخیر تحت فشار فزاینده ناشی از خشکسالی‌های طولانی‌مدت، تغییرپذیری اقلیمی، کمبود منابع آب، تخریب سرزمین و افزایش وقوع طوفان‌های گرد و غبار قرار گرفته‌اند.

وی تأکید کرد: مقابله با این چالش‌ها نیازمند اجرای راهکارهای یکپارچه شامل مدیریت پایدار زمین، احیای اراضی تخریب‌شده، توسعه کشاورزی سازگار با اقلیم، بهبود مدیریت منابع آب و مشارکت مؤثر جوامع محلی است.

نماینده فائو با بیان اینکه تخریب سرزمین صرفاً یک مسئله زیست‌محیطی نیست، اظهار داشت: این پدیده به‌طور مستقیم بر امنیت غذایی، منابع آب، سلامت انسان، معیشت جوامع، مهاجرت و توسعه اقتصادی تأثیر می‌گذارد.

وی افزود: مراتع سالم تنها یک دارایی طبیعی نیستند، بلکه یکی از پایه‌های اصلی امنیت غذایی ملی و توسعه پایدار روستایی به شمار می‌روند و حفاظت از آن‌ها باید در اولویت سیاست‌گذاری‌ها قرار گیرد.

طایراو با اشاره به آمارهای جهانی گفت: فائو در خط مقدم مقابله با بیابان‌زایی، تخریب سرزمین و خشکسالی قرار دارد و از کشورها در چارچوب کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی سازمان ملل، دهه احیای اکوسیستم‌ها و ابتکارهای جهانی احیای اراضی حمایت می‌کند.

وی افزود: بر اساس برآوردهای جهانی، نزدیک به دو میلیارد هکتار از اراضی جهان تحت تأثیر تخریب قرار گرفته و سالانه حدود ۱۲ میلیون هکتار زمین حاصلخیز از بین می‌رود.

نماینده فائو تصریح کرد: همچنین بیش از یک میلیارد و ۶۶۰ میلیون هکتار از اراضی جهان در نتیجه فعالیت‌های انسانی تخریب شده‌اند که این موضوع ضرورت اقدام فوری برای احیا و مدیریت پایدار منابع طبیعی را دوچندان می‌کند.

طایراو با اشاره به همکاری‌های مشترک فائو و ایران در حوزه منابع طبیعی گفت: این همکاری‌ها با مشارکت وزارت جهاد کشاورزی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، مراکز تحقیقاتی، جوامع محلی و شرکای توسعه در زمینه مقابله با بیابان‌زایی، افزایش تاب‌آوری در برابر خشکسالی، احیای اکوسیستم‌های تخریب‌شده و توسعه مدیریت پایدار منابع طبیعی در حال اجراست.

وی یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این همکاری را اجرای پروژه «مدیریت یکپارچه منابع طبیعی برای معیشت پایدار در مناطق محروم روستایی ایران» (RFLDL) عنوان کرد و افزود: این پروژه با حمایت تسهیلات محیط‌زیست جهانی (GEF) و همکاری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور اجرا شده و نتایج موفقی در احیای حوزه‌های آبخیز، حفاظت از تنوع زیستی و بهبود معیشت جوامع محلی به همراه داشته است.

نماینده فائو در ایران همچنین به برنامه‌های این سازمان در حوضه آبریز دریاچه ارومیه اشاره کرد و گفت: با حمایت دولت ژاپن و همکاری نهادهای ملی، مجموعه‌ای از طرح‌ها برای ارتقای بهره‌وری آب در بخش کشاورزی، مدیریت پایدار منابع آب، آمادگی در برابر خشکسالی و توسعه مدیریت یکپارچه آبخیزها در این منطقه اجرا شده است.

وی افزود: در قالب ابتکار جدید احیای دریاچه ارومیه، فائو و برنامه توسعه ملل متحد (UNDP) در حال توسعه فناوری‌های صرفه‌جویانه آب و کشاورزی هوشمند اقلیمی هستند.

طایراو با اشاره به اقدامات فائو در حوزه مقابله با گرد و غبار گفت: این سازمان از طریق برنامه همکاری فنی منطقه‌ای خود با سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در توسعه ابزارهای ارزیابی ریسک، برنامه‌ریزی سرمایه‌گذاری و تدوین چارچوب‌های آمادگی برای مقابله با طوفان‌های گرد و غبار در بخش کشاورزی نقش فعالی ایفا کرده است.

وی در پایان با تأکید بر تداوم حمایت فائو از ایران در حوزه مدیریت پایدار زمین و آب، احیای اکوسیستم‌های تخریب‌شده و توسعه کشاورزی سازگار با اقلیم، خاطرنشان کرد: حفاظت و احیای مراتع و سرزمین‌ها نیازمند تعهد جمعی دولت‌ها، نهادهای بین‌المللی و جوامع محلی است و باید برای حفظ این سرمایه‌های حیاتی برای نسل‌های آینده تلاش مشترک صورت گیرد.