نانوتکنولوژی دانشی بین رشته ای، نوظهور و شگفت انگیز است. نانو کلمه ای یونانی به معنی کوچک است که برای تعیین مقدار یک میلیاردم یک کمیت استفاده می شود. این مواد یا در طبیعت وجود دارند و یا مهندسی شده یعنی ساخته دست بشر می باشند.

 

اهمیت نانوفناوری به این علت است که ویژگی های مواد وقتی در بعد نانو قرار می گیرند تغییر کرده و از قوانین فیزیک کوانتوم تبعیت می کند.

 

این علم کاربردهای فراوانی در علوم پزشکی، داروسازی، پتروشیمی، صنایع دفاعی، الکترونیک، بیوتکنولوژی، کامپیوتر، هوافضا،کشاورزی و صنایع غذایی دارد. تاکنون بیش از هزار و ۸۰۰ محصول در زمینه نانو در ۳۲ کشور جهان تولید شده است. این محصولات عمدتا شامل لوازم بهداشتی و آرایشی، رنگ، شیشه، باطری، نمایشگر، وسایل پزشکی، لاستیک و سپر خودرو، تولیدات نساجی و پوشاک، کود، فیلتر و سنسورها می باشند.

 

مشخص است که با چنین کاربردهایی نانوذرات از طریق پساب و فاضلاب شهری و صنعتی، لجن فاضلاب، دفع زباله های جامد و رسوبات اتمسفری وارد منابع آب و خاک و محیط زیست می شوند. استفاده از این تکنولوژی اجتناب ناپذیر است اما می بایست ارزیابی و مدیریت خطر انجام پذیرد و  ریسک های زیست محیطی نانو ذرات مشخص شود.

 

فناوری نانو پیشرفت و توسعه چشمگیری داشته است اما همراه با این رشد در تولید محصولات وکاربردهای جدید، ممکن است اثرات زیان باری را بر سلامت انسان و محیط زیست تحمیل کند.

 

طرفداران این فناوری معتقدند با استفاده از  نانوتکنولوژی  می توان مشکلات زیست محیطی را برطرف کرد از سوی دیگر برخی عقیده دارند که این فناوری خود زمینه ساز بحران های زیست محیطی خواهد شد. 

 

نانوذرات بعلت اندازه بسیار کوچک می توانند به راحتی از طریق پوست، تنفس و گوارش وارد بدن موجودات زنده شده و سلامت آنها را به خطر انداخته و آسیب های جبران ناپذیری را باعث شوند. پس می توان گفت مساله اساسی، فهم مکانیسم و میزان مواجهه با نانوذرات است زیرا تقریبا تمام مواد از فلزات سنگین گرفته تا ماکرو مولکول های ترکیبات آلی برای انسان ها، گیاهان و جانوران در میزان های بیش از یک  محدوده مشخص سمی می باشند.

 

افراد یا در محیط های کاری و تحقیقاتی در معرض این مواد قرار می گیرند و یا مصرف کننده محصولات نانو هستند. با گذشت زمان و ورود این مواد به طبیعت، در آینده ای نه چندان دور مهمترین راه مواجهه با نانومواد هوا، آب و خاک خواهد بود.

 

با توجه به رشد سریع فناوری نانو و تولید روزافزون محصولات نانو، انسان ها بیشتر در معرض خطرات ناشی از آن قرار می گیرند. اکثر مطالعات درباره سنتز و کاربرد این فناوری بوده و توجه کمی به اثرات سوء مصرف آنها و همچنین تعیین استانداردهای استفاده از نانوفناوری شده است.

 

ضروری است ارزیابی دقیقی از جنبه های مثبت و منفی آن صورت گیرد که  نیاز به تحقیقات همه جانبه دارد. بنابراین ضمن تاکید بر اهمیت فناوری نانو، لازم است استراتژی، قوانین و آیین نامه های کاربرد و نظارت بر آن تدوین شود.